Wpływ indometacyny na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie indometacyny w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu Metindol Retard (75 mg) wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku reprodukcyjnym, a także u pacjentek w ciąży i karmiących piersią. Z uwagi na mechanizm działania leku oraz jego potencjalne konsekwencje dla rozwoju płodu, konieczne jest przekazanie pacjentkom dokładnych informacji dotyczących bezpieczeństwa stosowania w tych szczególnych sytuacjach klinicznych.¹

Mechanizm wpływu na ciążę

Indometacyna jako inhibitor syntezy prostaglandyn może niekorzystnie wpływać na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Należy poinformować pacjentkę, że dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronienia lub występowania wad rozwojowych, w tym wytrzewienia, gdy inhibitory syntezy prostaglandyn stosowane są we wczesnej ciąży. Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że bezwzględne ryzyko wad rozwojowych układu sercowo-naczyniowego wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5%, a ryzyko to wzrasta wraz z dawką i czasem trwania terapii.²

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn skutkuje:

• Zwiększoną częstością utraty zarodka przed implantacją
• Utratą zarodka po implantacji
• Zwiększonym ryzykiem obumarcia płodu
• Większą częstością występowania różnych wad rozwojowych, szczególnie w układzie sercowo-naczyniowym³

Stosowanie w pierwszym i drugim trymestrze ciąży

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że indometacyna w postaci preparatu Metindol Retard nie powinna być stosowana w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że istnieją ku temu bezwzględne wskazania medyczne. Jeśli lek jest podawany kobietom planującym ciążę lub w pierwszych dwóch trymestrach ciąży, należy zastosować możliwie najmniejszą skuteczną dawkę przez jak najkrótszy czas.⁴

Ryzyko po 20. tygodniu ciąży

Pacjentka powinna zostać poinformowana, że stosowanie indometacyny od 20. tygodnia ciąży niesie ze sobą specyficzne zagrożenia:

• Małowodzie – wynikające z zaburzenia czynności nerek płodu, może wystąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia, ale zwykle ustępuje po przerwaniu terapii
• Zwężenie przewodu tętniczego – zgłaszane po leczeniu w drugim trymestrze, w większości przypadków ustępuje po zaprzestaniu podawania leku⁵

W przypadku ekspozycji na Metindol Retard przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży, lekarz powinien rozważyć wdrożenie monitorowania przedporodowego ukierunkowanego na wykrycie małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. Po stwierdzeniu któregokolwiek z tych powikłań, preparat Metindol Retard należy niezwłocznie odstawić.⁶

Przeciwwskazania w trzecim trymestrze ciąży

Należy wyraźnie poinformować pacjentkę, że stosowanie indometacyny w postaci Metindol Retard jest bezwzględnie przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży. W tym okresie wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wywołać u płodu następujące zaburzenia:⁷

• Toksyczne działanie na układ oddechowy i sercowo-naczyniowy – manifestujące się jako przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne
• Zaburzenia czynności nerek – mogące prowadzić do małowodzia i jego konsekwencji⁸

Pod koniec ciąży indometacyna może wywołać u matki i noworodka:

• Wydłużenie czasu krwawienia – efekt przeciwpłytkowy może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek leku
• Zahamowanie skurczów macicy – skutkujące opóźnieniem lub przedłużeniem porodu⁹

Karmienie piersią

Pacjentka powinna zostać poinformowana, że stosowanie preparatu Metindol Retard jest przeciwwskazane w okresie karmienia piersią. Wynika to z faktu, że indometacyna przenika do mleka kobiecego i może wywierać szkodliwy wpływ na zdrowie karmionego niemowlęcia. Lekarz powinien zaproponować alternatywne metody leczenia dla kobiet karmiących piersią lub doradzić przerwanie karmienia na czas terapii indometacyną.¹⁰

Podsumowanie zaleceń dla lekarza

1. Przed przepisaniem indometacyny (Metindol Retard) należy zawsze rozważyć stosunek korzyści do ryzyka, szczególnie u kobiet w wieku rozrodczym i w ciąży
2. W przypadku kobiet planujących ciążę należy stosować możliwie najmniejsze dawki przez jak najkrótszy czas
3. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży lek można stosować tylko w przypadku bezwzględnej konieczności, zawsze w najmniejszej skutecznej dawce
4. Od 20. tygodnia ciąży konieczne jest monitorowanie pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego, jeżeli pacjentka przyjmowała lek przez kilka dni
5. W trzecim trymestrze lek jest bezwzględnie przeciwwskazany
6. W okresie karmienia piersią należy wybrać alternatywną metodę leczenia lub doradzić przerwanie karmienia piersią¹¹