Wpływ leku Itami na płodność, ciążę i laktację

Lek Itami, zawierający 140 mg diklofenaku sodowego w postaci plastra leczniczego, wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w okresie rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Pomimo że miejscowa aplikacja diklofenaku skutkuje mniejszą akumulacją ogólnoustrojową w porównaniu z postaciami doustnymi, należy zachować ostrożność i przestrzegać określonych wytycznych podczas terapii.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie diklofenaku w okresie ciąży wiąże się z potencjalnymi zagrożeniami wynikającymi z mechanizmu działania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) jako inhibitorów syntezy prostaglandyn. Hamowanie syntezy prostaglandyn może wywierać niekorzystny wpływ zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój zarodka lub płodu.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko wystąpienia poronienia oraz wad wrodzonych, szczególnie sercowo-naczyniowych i wytrzewienia, po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Obserwowano wzrost całkowitego ryzyka wad sercowo-naczyniowych z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. Istotne jest, że ryzyko to wydaje się rosnąć wraz ze zwiększaniem dawki i wydłużaniem czasu trwania terapii.³

Badania na modelach zwierzęcych potwierdzają niekorzystny wpływ inhibitorów syntezy prostaglandyn, które powodowały zwiększoną utratę płodów przed i po implantacji, a także śmiertelność zarodków i płodów. Dodatkowo zaobserwowano podwyższone występowanie różnorodnych wad rozwojowych, w tym sercowo-naczyniowych, u zwierząt, którym podawano inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy.⁴

W związku z powyższymi danymi, diklofenak nie powinien być stosowany w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. W przypadkach wymagających zastosowania leku u kobiet starających się o poczęcie lub będących w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy zastosować możliwie najmniejszą dawkę przez najkrótszy możliwy czas.⁵

Trzeci trymestr ciąży

W trzecim trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym diklofenak, mogą powodować poważne zagrożenia dla płodu i matki. Ryzyko dla płodu obejmuje:⁶

• Działanie toksyczne na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy – może dojść do przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego oraz rozwoju nadciśnienia płucnego⁷
• Zaburzenia funkcji nerek – mogą prowadzić do niewydolności nerek z towarzyszącym małowodziem⁸

Pod koniec ciąży matka i noworodek są dodatkowo narażeni na:⁹

• Wydłużenie czasu krwawienia – efekt przeciwagregacyjny NLPZ może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek¹⁰
• Zahamowanie skurczów macicy – prowadzące do opóźnienia lub przedłużenia porodu¹¹

W związku z powyższymi zagrożeniami, diklofenak jest bezwzględnie przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.¹²

Wpływ na laktację

Diklofenak, podobnie jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, przenika do mleka matki, ale w niewielkich ilościach. Pomimo niewielkiej akumulacji ogólnoustrojowej diklofenaku przy stosowaniu miejscowym, nie przewiduje się, aby dawka terapeutyczna zawarta w plastrach leczniczych Itami powodowała wystąpienie efektów niepożądanych u dziecka karmionego piersią.¹³

Jednak z uwagi na brak kontrolowanych badań klinicznych z udziałem kobiet karmiących piersią, lek Itami powinien być stosowany w tym okresie wyłącznie pod ścisłą kontrolą lekarza. Z zachowania zasady ostrożności wynika zalecenie, aby nie stosować plastrów Itami na obszarze piersi u matek karmiących oraz unikać aplikacji na innych dużych powierzchniach skóry czy też stosowania długotrwałego.¹⁴