Działania niepożądane hydroksyzyny chlorowodorku

Stosowanie hydroksyzyny chlorowodorku w postaci syropu (Hydroxyzinum VP, 2 mg/ml) wiąże się z ryzykiem wystąpienia różnorodnych działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi ze strony lekarza przepisującego lek. Działania niepożądane są związane przede wszystkim z depresyjnym działaniem na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) lub paradoksalnym działaniem pobudzającym OUN, z działaniem przeciwcholinergicznym lub z reakcjami nadwrażliwości.¹

Wyniki badań klinicznych

Badania kliniczne przeprowadzone z hydroksyzyną dostarczyły istotnych danych na temat częstości występowania działań niepożądanych. W badaniach kontrolowanych placebo uczestniczyło 735 pacjentów przyjmujących hydroksyzynę w dawce 50 mg/dobę oraz 630 osób przyjmujących placebo. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym była senność, która wystąpiła u 13,74% pacjentów przyjmujących hydroksyzynę (w porównaniu do 2,70% w grupie placebo). Inne raportowane działania niepożądane to: ból głowy (1,63% vs 1,90% w grupie placebo), zmęczenie (1,36% vs 0,63%) oraz suchość w jamie ustnej (1,22% vs 0,63%).²

Należy również zauważyć potencjalne działania niepożądane związane z cetyryzyną, głównym metabolitem hydroksyzyny, które mogą wystąpić również po podaniu hydroksyzyny. Do tych działań należą: małopłytkowość, agresywność, depresja, tiki, dystonia, parestezja, napady przymusowego patrzenia z rotacją gałek ocznych, biegunka, trudności w oddawaniu moczu, mimowolne oddawanie moczu, astenia, obrzęk i zwiększenie masy ciała.³

Dane z okresu po wprowadzeniu do obrotu

Po wprowadzeniu hydroksyzyny do obrotu zgłaszano szereg działań niepożądanych. Zostały one sklasyfikowane według układów i częstości występowania zgodnie z następującą konwencją: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).⁴

Szczególną uwagę należy zwrócić na kardiologiczne działania niepożądane, takie jak wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu serca (np. torsade de pointes), które mogą stanowić poważne zagrożenie dla pacjenta. Wśród działań niepożądanych dotyczących skóry odnotowano przypadki poważnych reakcji, takich jak obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, rumień wielopostaciowy i zespół Stevensa-Johnsona.⁵

Tabela działań niepożądanych

Przedawkowanie i objawy toksyczne

Przedawkowanie hydroksyzyny stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Objawy obserwowane po znacznym przedawkowaniu związane są głównie z nadmiernym działaniem przeciwcholinergicznym, depresją lub paradoksalnym pobudzeniem OUN.⁶

Kliniczne objawy przedawkowania obejmują:⁷

• Wczesne objawy: nudności, wymioty, tachykardia, gorączka, senność, zaburzenia odruchu źrenicznego, drżenie, splątanie lub omamy
• Późne objawy: obniżenie poziomu świadomości, depresja oddechowa, drgawki, niedociśnienie tętnicze lub zaburzenia rytmu serca
• Stany zagrażające życiu: pogłębiająca się śpiączka i zapaść krążeniowo-oddechowa

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku znacznego przedawkowania konieczne jest wdrożenie natychmiastowego, kompleksowego postępowania, które obejmuje:⁸

1. Monitorowanie funkcji życiowych:
   • Ścisłe kontrolowanie drożności dróg oddechowych
   • Monitoring oddychania i krążenia (ciągły zapis EKG)
   • Zapewnienie odpowiedniej podaży tlenu
   • Monitorowanie akcji serca i ciśnienia tętniczego przez minimum 24 godziny
2. Leczenie współistniejących zaburzeń:
   • Identyfikacja ewentualnego jednoczesnego przyjęcia innych leków lub alkoholu
   • Podanie tlenu, naloksonu, glukozy i tiaminy w razie potrzeby
3. Leczenie farmakologiczne:
   • W przypadku konieczności podania środka obkurczającego naczynia – stosowanie noradrenaliny lub metaraminolu (nie stosować adrenaliny)
   • W przypadku silnego, zagrażającego życiu działania przeciwcholinergicznego opornego na inne leki – rozważenie podania fizostygminy w dawce terapeutycznej

Należy podkreślić, że fizostygminy nie należy stosować wyłącznie w celu niedopuszczenia do zapadnięcia pacjenta w sen. Przeciwwskazaniami do stosowania fizostygminy są również: jednoczesne spożycie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (ryzyko drgawek i opornego na leczenie zatrzymania akcji serca) oraz zaburzenia przewodzenia bodźców w obrębie serca.⁹

Metody eliminacji leku

W przypadku przedawkowania należy rozważyć metody eliminacji leku z organizmu:¹⁰

• Przeciwwskazane metody:
  • Preparaty wymiotnicy u pacjentów z objawami zaburzeń świadomości, śpiączką lub drgawkami (ryzyko zachłystowego zapalenia płuc)
• Zalecane metody:
  • Płukanie żołądka po uprzednim wykonaniu intubacji dotchawiczej (jeśli doszło do spożycia leku w klinicznie istotnej ilości)
• Metody o ograniczonej skuteczności:
  • Węgiel aktywowany (niewiele danych potwierdzających skuteczność)
  • Hemodializa czy hemoperfuzja (wątpliwa skuteczność w leczeniu przedawkowania hydroksyzyny)

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹¹

Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, PL-02 222 Warszawa
• Telefon: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za produkt leczniczy.