Interakcje leku
Hydroxyzinum VP 2 mg/ml

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Hydroksyzyna, jako substancja czynna preparatu Hydroxyzinum VP (2 mg/ml, syrop), wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Interakcje te mogą mieć różne nasilenie, od przeciwwskazanych do wymagających jedynie zachowania ostrożności. Zrozumienie mechanizmów tych interakcji jest kluczowe dla bezpiecznego stosowania leku.¹

Interakcje przeciwwskazane

Szczególnie niebezpieczne są połączenia hydroksyzyny z lekami, które mogą wydłużać odstęp QT i/lub wywoływać zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes. Jednoczesne stosowanie takich leków z hydroksyzyną jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na znacznie zwiększone ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca.²

Do leków przeciwwskazanych w połączeniu z hydroksyzyną należą:

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA (np. chinidyna, dyzopiramid) oraz klasy III (np. amiodaron, sotalol)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe o działaniu wydłużającym odstęp QT
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. haloperydol)
• Niektóre leki przeciwdepresyjne (np. cytalopram, escytalopram)
• Niektóre leki przeciwmalaryczne (np. meflochina)
• Wybrane antybiotyki (np. erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna)
• Niektóre leki przeciwgrzybicze (np. pentamidyna)
• Wybrane leki stosowane w chorobach układu pokarmowego (np. prukalopryd)
• Niektóre leki przeciwnowotworowe (np. toremifen, wandetanib)
• Metadon

Interakcje wymagające zachowania ostrożności

Istnieje szereg substancji leczniczych, których jednoczesne stosowanie z hydroksyzyną wymaga zachowania szczególnej ostrożności i potencjalnego dostosowania dawkowania.³

Szczególną ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego stosowania hydroksyzyny z lekami:

• Wywołującymi bradykardię
• Wywołującymi hipokaliemię
• Działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), gdzie może wystąpić nasilenie działania depresyjnego
• O działaniu przeciwcholinergicznym, które może być nasilone przez hydroksyzynę

Interakcje na poziomie metabolizmu

Hydroksyzyna jest metabolizowana przez dehydrogenazę alkoholową oraz CYP3A4/5. Jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów tych enzymów może prowadzić do zwiększenia stężenia hydroksyzyny we krwi. Należy jednak zauważyć, że w przypadku hamowania tylko jednego ze szlaków metabolicznych, drugi może częściowo kompensować ten efekt.⁴

Sama hydroksyzyna wykazuje działanie hamujące na wybrane enzymy:

• Jest inhibitorem CYP2D6 i w dużych dawkach może powodować interakcje z substratami tego enzymu
• Hamuje również izoenzymy CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4, ale dopiero w stężeniach znacznie przewyższających maksymalne stężenia osiągane w osoczu (IC50: 103-140 μM; 46-52 μg/ml), co czyni interakcje na tym poziomie mało prawdopodobnymi⁵

Cetyryzyna, będąca głównym metabolitem hydroksyzyny, w stężeniu 100 μM nie wykazuje działania hamującego na cytochrom P450 (1A2, 2A6, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1 i 3A4) ani na izoenzymy UDP-glukuronylotransferazy.⁶

Interakcje farmakodynamiczne

Hydroksyzyna wchodzi w interakcje farmakodynamiczne z wieloma substancjami:

• Działa antagonistycznie w stosunku do betahistyny i inhibitorów cholinoesterazy
• Osłabia wpływ adrenaliny na ciśnienie tętnicze
• Należy unikać jednoczesnego stosowania z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO)
• W badaniach na zwierzętach stwierdzono, że hydroksyzyna zmniejsza działanie przeciwdrgawkowe fenytoiny⁷

Odnotowano również, że cymetydyna podawana w dawce 600 mg dwa razy na dobę zwiększa stężenie hydroksyzyny w surowicy o 36%, a stężenie jej metabolitu, cetyryzyny, zmniejsza o 20%.⁸

Interakcje hydroksyzyny z alkoholem

Alkohol wykazuje istotną interakcję z hydroksyzyną, powodując nasilenie jej działania. Mechanizm tej interakcji ma charakter addytywny – zarówno hydroksyzyna, jak i alkohol działają depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, co prowadzi do wzmożonego efektu sedacyjnego.⁹

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii hydroksyzyną może skutkować:

• Znacznym nasileniem sedacji i senności
• Poważnym upośledzeniem funkcji poznawczych
• Zaburzeniami koordynacji psychoruchowej
• Zwiększonym ryzykiem wypadków i urazów
• Potencjalnym ryzykiem depresji oddechowej przy wyższych dawkach obu substancji

Z tego powodu należy kategorycznie odradzać pacjentom spożywanie napojów alkoholowych podczas terapii hydroksyzyną. Należy również przestrzec pacjentów przed prowadzeniem pojazdów mechanicznych oraz obsługiwaniem urządzeń mechanicznych zarówno podczas stosowania samej hydroksyzyny, jak i szczególnie w przypadku jednoczesnego spożycia alkoholu.¹⁰

Wpływ na wyniki badań diagnostycznych

Hydroksyzyna może wpływać na wyniki niektórych badań diagnostycznych, co należy uwzględnić podczas planowania procedur medycznych:

• Wpływa na wyniki testów alergicznych
• Modyfikuje wyniki testu prowokacji oskrzelowej z metacholiną

Ze względu na możliwość fałszowania wyników, hydroksyzyny nie należy stosować przez co najmniej 5 dni poprzedzających wykonanie takich testów.¹¹

Tabela interakcji hydroksyzyny z innymi substancjami

Praktyczne zalecenia dotyczące interakcji

Mając na uwadze bogaty profil interakcji hydroksyzyny, należy przestrzegać następujących zaleceń klinicznych:

1. Dokładny wywiad lekowy przed wdrożeniem terapii hydroksyzyną, ze szczególnym uwzględnieniem leków mogących wydłużać odstęp QT
2. Monitorowanie kardiologiczne u pacjentów z czynnikami ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego
3. Indywidualne dostosowywanie dawki przy jednoczesnym stosowaniu leków o działaniu depresyjnym na OUN lub przeciwcholinergicznym
4. Kategoryczny zakaz spożywania alkoholu podczas terapii hydroksyzyną
5. Odstawienie hydroksyzyny na co najmniej 5 dni przed planowanymi testami alergicznymi lub testem prowokacji oskrzelowej
6. Zachowanie szczególnej ostrożności u pacjentów stosujących jednocześnie leki wywołujące bradykardię lub hipokaliemię

Zawsze należy uwzględniać całościowy obraz kliniczny pacjenta i wszystkie stosowane przez niego leki przed podjęciem decyzji o włączeniu hydroksyzyny do terapii.¹²