Właściwości farmakodynamiczne
Hydroxyzinum PPH 25 mg

Właściwości farmakodynamiczne hydroksyzyny

Hydroksyzyna, substancja czynna leku Hydroxizine Genoptim, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psycholeptycznych, podgrupy anksjolityków (kod ATC: N05BB01). Jest to pochodna difenylometanu, która chemicznie nie wykazuje pokrewieństwa z innymi grupami leków przeciwlękowych takimi jak fenotiazyny, rezerpina, meprobamat czy benzodiazepiny. ¹

Mechanizm działania

Chlorowodorek hydroksyzyny wykazuje złożony mechanizm działania na ośrodkowy układ nerwowy. Charakterystyczną cechą tej substancji jest brak hamowania czynności kory mózgowej. Mechanizm działania prawdopodobnie opiera się na hamowaniu aktywności określonych kluczowych obszarów podkorowych ośrodkowego układu nerwowego. ²

Efekty farmakodynamiczne

Hydroksyzyna charakteryzuje się wielokierunkowym działaniem farmakodynamicznym. Najważniejsze działania obejmują:

• Działanie przeciwhistaminowe – zostało udowodnione zarówno w badaniach doświadczalnych jak i potwierdzone w badaniach klinicznych. U zdrowych dorosłych ochotników oraz u dzieci wykazano zmniejszenie odczynu bąbel-rumień po śródskórnym podaniu histaminy lub antygenów. ³
• Działanie rozszerzające oskrzela – potwierdzono je zarówno w badaniach eksperymentalnych, jak i klinicznych. ⁴
• Działanie przeciwwymiotne – zostało wykazane w próbie apomorfinowej oraz próbie veriloidowej. ⁵
• Działanie na wydzielanie kwasu żołądkowego – w dawkach terapeutycznych hydroksyzyna nie zwiększa wydzielania kwasu żołądkowego ani jego kwasowości, a w większości przypadków wykazuje łagodne działanie przeciwwydzielnicze. ⁶
• Działanie przeciwświądowe – udowodniono skuteczność hydroksyzyny w zmniejszaniu świądu w różnych schorzeniach dermatologicznych takich jak pokrzywka, wyprysk i zapalenie skóry. ⁷
• Działanie anksjolityczno-sedacyjne – potwierdzone w zapisach elektroencefalograficznych (EEG) u zdrowych ochotników oraz w różnych klasycznych testach psychometrycznych u pacjentów. ⁸
• Działanie spazmolityczne i sympatykolityczne – hydroksyzyna wykazuje te właściwości jako dodatkowe efekty farmakologiczne. ⁹
• Działanie przeciwbólowe – hydroksyzyna charakteryzuje się łagodnym działaniem przeciwbólowym. ¹⁰
• Działanie cholinolityczne – substancja ma słabe powinowactwo do receptorów muskarynowych. ¹¹

Wpływ na sen

Badania polisomnograficzne przeprowadzone u pacjentów z zaburzeniami lękowymi i bezsennością wykazały korzystny wpływ hydroksyzyny na parametry snu. Po podaniu 50 mg hydroksyzyny w jednej lub kilku dawkach na dobę zaobserwowano:

• Wydłużenie całkowitego czasu snu
• Skrócenie całkowitego czasu przebudzeń w nocy
• Skrócenie czasu zasypiania

Ten zespół oddziaływań potwierdza znaczące działanie hydroksyzyny w regulacji cyklu snu i czuwania. ¹²

Wpływ na napięcie mięśniowe

U pacjentów z zaburzeniami lękowymi zaobserwowano zmniejszenie napięcia mięśniowego po zastosowaniu hydroksyzyny w dawce dobowej 3 x 50 mg. Jest to istotny element działania klinicznego tego leku, szczególnie u pacjentów z objawami somatycznymi lęku. ¹³

Właściwości w szczególnych grupach pacjentów

W niewydolności wątroby obserwuje się istotne zmiany parametrów farmakokinetycznych hydroksyzyny. Działanie przeciwhistaminowe po pojedynczej dawce może ulec znacznemu wydłużeniu – nawet do 96 godzin po zastosowaniu. Jest to kluczowa informacja przy dostosowywaniu dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. ¹⁴

Bezpieczeństwo długoterminowe

Istotną cechą hydroksyzyny jest brak zaburzeń pamięci po jej zastosowaniu, co stanowi przewagę nad niektórymi innymi lekami przeciwlękowymi. Ponadto, po 4-tygodniowym leczeniu pacjentów z zaburzeniami lękowymi nie obserwowano objawów odstawienia, co wskazuje na niski potencjał uzależniający tej substancji. ¹⁵

Czas do początku działania

Profil czasowy działania hydroksyzyny jest zróżnicowany w zależności od postaci farmaceutycznej i rodzaju efektu farmakologicznego:

Powyższe dane wskazują na stosunkowo szybki początek działania hydroksyzyny, co jest korzystne w przypadku konieczności uzyskania szybkiego efektu przeciwlękowego i sedacyjnego. ¹⁶