Przedawkowanie
Hydroxyzinum Adamed 10 mg

Przedawkowanie hydroksyzyny chlorowodorku – charakterystyka kliniczna

Przedawkowanie hydroksyzyny chlorowodorku stanowi istotne zagrożenie kliniczne, a jego objawy związane są głównie z nadmiernym działaniem przeciwcholinergicznym oraz zaburzeniami funkcji ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Stopień nasilenia objawów klinicznych zależy od przyjętej dawki oraz wieku pacjenta, przy czym dzieci są szczególnie wrażliwe na działanie toksyczne leku.¹

Stopnie toksyczności w zależności od dawki

Stopień nasilenia objawów klinicznych przedawkowania hydroksyzyny jest bezpośrednio związany z wielkością przyjętej dawki. Obserwacje kliniczne wskazują, że dawki 60-100 mg hydroksyzyny podane dwuletniemu dziecku nie powodują zatrucia lub wywołują jedynie łagodne objawy toksyczne. Natomiast dawka 300 mg podana dziecku w tym samym wieku może spowodować ciężkie zatrucie. U osób dorosłych, przyjęcie 1-1,5 g hydroksyzyny prowadzi do łagodnego zatrucia, podczas gdy dawki 1,5-2,5 g powodują umiarkowane zatrucie.²

Objawy kliniczne przedawkowania

Manifestacja kliniczna przedawkowania hydroksyzyny obejmuje szeroki zakres objawów wynikających z działania leku na różne układy organizmu. Wczesne rozpoznanie objawów przedawkowania ma kluczowe znaczenie dla wdrożenia odpowiedniego postępowania terapeutycznego. Do najczęściej obserwowanych objawów należą: nudności, wymioty, tachykardia oraz gorączka. W zakresie OUN obserwuje się senność, zaburzenia odruchu źrenicznego, drżenie, splątanie lub omamy.³

W miarę nasilania się objawów toksycznych mogą wystąpić bardziej niebezpieczne zaburzenia, takie jak obniżony poziom świadomości, depresja oddechowa, drgawki, niedociśnienie tętnicze oraz zaburzenia rytmu serca. W przypadkach ciężkiego przedawkowania może dojść do pogłębiającej się śpiączki i zapaści krążeniowo-oddechowej.⁴

Szczególnie istotnym powikłaniem przedawkowania hydroksyzyny są zaburzenia elektrofizjologiczne mięśnia sercowego. W piśmiennictwie opisywano przypadki wydłużenia odstępu QT oraz poważnych zaburzeń rytmu serca, które w skrajnych przypadkach kończyły się zgonem pacjenta.⁵

Postępowanie terapeutyczne w przedawkowaniu hydroksyzyny

W przypadku przedawkowania hydroksyzyny zaleca się wdrożenie leczenia objawowego i podtrzymującego. Brak jest swoistej odtrutki dla tego leku, co oznacza, że terapia musi być ukierunkowana na eliminację leku z organizmu oraz przeciwdziałanie objawom toksycznym.⁶

Przy klinicznie znaczącym przedawkowaniu należy rozważyć wykonanie płukania żołądka, jednak procedurę tę należy poprzedzić intubacją dotchawiczą w celu zabezpieczenia dróg oddechowych. Rozważyć można również podanie węgla aktywnego, choć istnieje ograniczona liczba danych potwierdzających skuteczność tej interwencji w przypadku przedawkowania hydroksyzyny.⁷

Kluczowym elementem postępowania jest zapewnienie drożności dróg oddechowych oraz adekwatnego utlenowania tkanek. Zaleca się ścisłe monitorowanie funkcji układu oddechowego i krążenia, z wykorzystaniem ciągłego zapisu EKG oraz zapewnieniem odpowiedniej podaży tlenu. Monitorowanie parametrów życiowych, w tym częstości akcji serca i ciśnienia tętniczego krwi, powinno być kontynuowane przez co najmniej 24 godziny od momentu wystąpienia objawów przedawkowania, aż do ich całkowitego ustąpienia.⁸

U pacjentów z zaburzeniami świadomości istotne jest ustalenie, czy nie przyjmowali jednocześnie innych substancji psychoaktywnych lub alkoholu. W zależności od stanu klinicznego może być konieczne podanie tlenu, naloksonu, glukozy lub tiaminy.⁹

W przypadku znacznego spadku ciśnienia tętniczego wymagającego interwencji farmakologicznej, zalecane jest zastosowanie noradrenaliny lub metaraminolu. Bardzo ważne jest, aby nie stosować adrenaliny w leczeniu zatrucia hydroksyzyną, gdyż może ona paradoksalnie spowodować dalsze obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.¹⁰

Objawy przedawkowania hydroksyzyny

Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu przedawkowania

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka wystąpienia powikłań w przypadku przedawkowania hydroksyzyny. Do czynników ryzyka należą:

• Wiek – dzieci są bardziej wrażliwe na toksyczne działanie hydroksyzyny, co potwierdzają dane kliniczne wskazujące na wystąpienie ciężkiego zatrucia już przy dawce 300 mg u dwulatka¹¹
• Jednoczesne stosowanie innych leków – szczególnie tych wpływających na ośrodkowy układ nerwowy lub układ krążenia¹²
• Spożycie alkoholu – może nasilać depresyjne działanie hydroksyzyny na OUN¹³
• Wcześniejsze zaburzenia rytmu serca – predysponujące do wystąpienia poważnych zaburzeń rytmu w przypadku przedawkowania¹⁴

Monitorowanie pacjenta po przedawkowaniu

Pacjenci, u których wystąpiło przedawkowanie hydroksyzyny, wymagają ścisłego monitorowania klinicznego. Zaleca się ciągłe monitorowanie parametrów życiowych, w tym:

1. Monitorowanie elektrokardiograficzne – ciągły zapis EKG w celu wczesnego wykrycia zaburzeń rytmu serca i wydłużenia odstępu QT¹⁵
2. Monitorowanie ciśnienia tętniczego – regularne pomiary ciśnienia tętniczego przez co najmniej 24 godziny od wystąpienia objawów przedawkowania¹⁶
3. Monitorowanie funkcji oddechowej – ocena częstości i głębokości oddechów, saturacji krwi tętniczej oraz w razie potrzeby gazometrii¹⁷
4. Monitorowanie stanu świadomości – regularna ocena poziomu świadomości i funkcji neurologicznych¹⁸