Przedawkowanie
Hydrochlorothiazidum Polpharma 25 mg

Przedawkowanie hydrochlorotiazydu prowadzi do poważnych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, manifestujących się tachykardią, niedociśnieniem, wstrząsem, osłabieniem, stanami splątania, zawrotami głowy, skurczami mięśni, nudnościami, wymiotami, poliurią, oligurią oraz anurią. Biochemicznie obserwuje się hipokaliemię, hiponatremię, alkalozę oraz podwyższone stężenie azotu mocznikowego, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek. Dawki toksyczne u dzieci wynoszą 125 mg u 2,5-letniego dziecka oraz 500 mg u 14-letniej dziewczynki, co wskazuje na zwiększone ryzyko w populacji pediatrycznej. Objawy neurologiczne i hemodynamiczne mogą wymagać natychmiastowej interwencji, a brak swoistej odtrutki wymusza leczenie objawowe i podtrzymujące.

Przedawkowanie hydrochlorotiazydu

Przedawkowanie hydrochlorotiazydu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta, prowadząc do istotnych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i szeregu objawów klinicznych. W literaturze medycznej nie opisano przypadków zgonów w wyniku przedawkowania hydrochlorotiazydu, jednak odnotowano przypadki zatruć, szczególnie u dzieci, gdzie najwyższe znane dawki powodujące zatrucie wynosiły 500 mg u 14-letniej dziewczynki oraz 125 mg u 2,5-letniego dziecka.1

Objawy kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie hydrochlorotiazydu manifestuje się głównie poprzez zaburzenia wodno-elektrolitowe, które prowadzą do szeregu objawów klinicznych. Obraz kliniczny zatrucia może obejmować objawy ze strony różnych układów, począwszy od układu sercowo-naczyniowego, poprzez neurologiczny, aż po zaburzenia funkcji nerek.2

Kategoria objawów Objawy przedawkowania Mechanizm Uwagi kliniczne
Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego Tachykardia Kompensacyjna odpowiedź na hipowolemię Może być pierwszym objawem odwodnienia
Niedociśnienie Związane z utratą wody i sodu Może prowadzić do omdleń i zasłabnięć
Wstrząs Ciężkie zaburzenia hemodynamiczne Stan zagrażający życiu
Zaburzenia neurologiczne Osłabienie Związane z hipokaliemią Może wystąpić nawet przy umiarkowanym przedawkowaniu
Stany splątania Efekt zaburzeń elektrolitowych Szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku
Zawroty głowy Efekt niedociśnienia lub zaburzeń elektrolitowych Często towarzyszą innym objawom
Skurcze mięśni łydek, parestezje Związane z hipokaliemią i hiponatremią Mogą być dokuczliwe dla pacjenta
Utrata świadomości Ciężkie zaburzenia metaboliczne i hemodynamiczne Wymaga natychmiastowej interwencji
Zaburzenia układu pokarmowego Nudności Efekt toksyczny lub zaburzenia metaboliczne Częsty wczesny objaw
Wymioty Efekt toksyczny lub zaburzenia metaboliczne Mogą nasilać odwodnienie
Pragnienie Odpowiedź na odwodnienie Sygnał kompensacyjny organizmu
Zaburzenia funkcji nerek Poliuria Efekt diuretyczny hydrochlorotiazydu Wczesna faza zatrucia
Oliguria Efekt odwodnienia i zmniejszonego przepływu nerkowego Późniejsza faza zatrucia
Anuria Ciężkie uszkodzenie funkcji nerek Stan zagrażający życiu
Zaburzenia biochemiczne Hipokaliemia Zwiększone wydalanie potasu Może prowadzić do zaburzeń rytmu serca
Hiponatremia Zwiększone wydalanie sodu Może prowadzić do objawów neurologicznych
Alkaloza Związana z utratą jonów chlorkowych i hipokaliemią Zaburza funkcje wielu enzymów
Podwyższone stężenie azotu mocznikowego Związane z odwodnieniem i zmniejszonym przepływem nerkowym Szczególnie nasilone u pacjentów z niewydolnością nerek

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania hydrochlorotiazydem opiera się głównie na działaniach objawowych i podtrzymujących, ponieważ nie istnieje swoista odtrutka w przypadku zatrucia tym lekiem.3

Algorytm postępowania w przypadku przedawkowania hydrochlorotiazydu powinien obejmować następujące działania:

  1. Eliminacja leku z organizmu – w początkowej fazie należy spowodować wymioty lub wykonać płukanie żołądka z dodatkiem węgla aktywnego, co może zmniejszyć wchłanianie leku.4
  2. Monitorowanie i stabilizacja parametrów życiowych – należy monitorować ciśnienie tętnicze, tętno, parametry oddechowe oraz stan świadomości. W razie potrzeby należy zastosować tlen lub oddychanie wspomagane.5
  3. Leczenie hipotensji i wstrząsu – pacjenta z niedociśnieniem lub we wstrząsie należy ułożyć w pozycji Trendelenburga (nogi uniesione w stosunku do tułowia), co zwiększa powrót żylny i poprawia perfuzję ważnych dla życia narządów.6
  4. Wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych – kluczowe jest uzupełnienie płynów oraz elektrolitów, ze szczególnym uwzględnieniem potasu i sodu, co pomaga w normalizacji ciśnienia tętniczego i zapobiega dalszym powikłaniom.7
  5. Ścisła kontrola pacjenta – chory powinien pozostawać pod stałym nadzorem medycznym do czasu pełnej normalizacji zaburzeń wodno-elektrolitowych, co może wymagać wielokrotnego oznaczania stężenia elektrolitów w surowicy.8

Szczególne grupy ryzyka

Należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z niewydolnością nerek, u których przedawkowanie hydrochlorotiazydu może prowadzić do bardziej nasilonych objawów toksycznych, w tym do znacznego podwyższenia stężenia azotu mocznikowego w surowicy krwi.9 W tej grupie pacjentów może być konieczne zastosowanie technik nerkozastępczych w celu usunięcia nadmiaru płynu i toksyn.

Dzieci również stanowią grupę podwyższonego ryzyka, co potwierdzają opisane przypadki zatruć w tej populacji. Dawki powodujące zatrucie u dzieci mogą być znacznie niższe niż u dorosłych, co wymaga szczególnej ostrożności w dawkowaniu leku w populacji pediatrycznej oraz odpowiedniego zabezpieczenia preparatu przed dostępem dzieci.10

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl