Działania niepożądane leku Hydrochlorothiazide Aurovitas

Hydrochlorotiazyd (HCTZ) to lek moczopędny z grupy tiazydów, który może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Znajomość tych działań jest kluczowa dla właściwego monitorowania pacjentów poddanych terapii tym lekiem.<sup data-drug="Hydrochlorothiazide Aurovitas" data-section="Działania niepożądane" title="Częstości występowania działań niepożądanych wymienionych poniżej zostały określone następująco: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko (1

Zagrożenia związane z układem krwiotwórczym

Hydrochlorotiazyd może powodować istotne zaburzenia hematologiczne. W rzadkich przypadkach obserwuje się małopłytkowość, niekiedy z towarzyszącą plamicą. W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do depresji szpiku kostnego, niedokrwistości hemolitycznej, leukopenii czy agranulocytozy. Z nieznaną częstością występuje niedokrwistość aplastyczna. Te powikłania hematologiczne mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia pacjenta, szczególnie w przypadku wystąpienia agranulocytozy czy ciężkiej niedokrwistości aplastycznej.²

Zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi hydrochlorotiazydu są zaburzenia elektrolitowe. Hipokaliemia występuje bardzo często i może prowadzić do poważnych powikłań sercowo-naczyniowych. Równie często obserwuje się hiponatremię i hipomagnezemię. Do rzadszych zaburzeń elektrolitowych należą hiperkalcemia. Zaburzenia metaboliczne obejmują bardzo często występujące podwyższenie stężenia lipidów we krwi oraz często występującą hiperurykemię. W rzadkich przypadkach obserwuje się hiperglikemię z towarzyszącą glikozurią oraz zaostrzenie wcześniej istniejącej cukrzycy metabolicznej. Bardzo rzadko może wystąpić alkaloza hipochloremiczna, która stanowi potencjalnie groźne powikłanie, szczególnie u pacjentów z niewydolnością wątroby.³

Powikłania sercowo-naczyniowe

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu sercowo-naczyniowego, niedociśnienie ortostatyczne występuje często i może prowadzić do upadków, szczególnie u osób starszych. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić arytmie, które są szczególnie niebezpieczne u pacjentów z wcześniej istniejącymi chorobami serca.⁴

Powikłania skórne i nadwrażliwość

Hydrochlorotiazyd może wywoływać różnorodne reakcje skórne. Często obserwuje się pokrzywkę i inne reakcje skórne. Rzadko występują reakcje nadwrażliwości na światło. Do bardzo rzadkich, ale poważnych reakcji należą: toczeń rumieniowaty, reaktywacja tocznia rumieniowatego, martwicze zapalenie naczyń oraz toksyczna martwica naskórka. Z nieznaną częstością może wystąpić rumień wielopostaciowy. Bardzo rzadko mogą pojawić się ogólnoustrojowe reakcje nadwrażliwości.⁵

Powikłania onkologiczne

Istotnym długoterminowym zagrożeniem związanym ze stosowaniem hydrochlorotiazydu jest zwiększone ryzyko rozwoju nieczerniakowego raka skóry (NMSC), zarówno raka podstawnokomórkowego, jak i płaskonabłonkowego. Ryzyko to wzrasta wraz z kumulacyjną dawką leku i czasem ekspozycji.⁶

Zaburzenia narządów zmysłów

W kontekście narządów zmysłów, rzadko obserwowane są zaburzenia widzenia. Z nieznaną częstością mogą wystąpić poważniejsze zaburzenia, takie jak ostra krótkowzroczność i wtórna jaskra z zamknięciem kąta oraz nadmierne nagromadzenie płynu między naczyniówką a twardówką (wysięk do naczyniówki).⁷

Zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu nerwowego rzadko występują bóle głowy, zawroty głowy i parestezje. Zaburzenia psychiatryczne, takie jak zaburzenia snu i depresja, również należą do rzadkich powikłań.⁸

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Często obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka, utrata apetytu, nudności i wymioty. Rzadziej występuje dyskomfort w jamie brzusznej i zaparcia. Bardzo rzadkim, ale potencjalnie zagrażającym życiu powikłaniem jest zapalenie trzustki.⁹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

W rzadkich przypadkach hydrochlorotiazyd może powodować cholestazę wewnątrzwątrobową i żółtaczkę, które mogą świadczyć o uszkodzeniu wątroby.¹⁰

Zaburzenia nerkowe i oddechowe

Niezbyt często obserwuje się ostre zaburzenie czynności nerek, a z nieznaną częstością inne zaburzenia czynności nerek. W kontekście układu oddechowego, bardzo rzadko może wystąpić zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), który stanowi zagrażające życiu powikłanie.¹¹

Inne działania niepożądane

Z częstością określaną jako „często” występuje impotencja. Z nieznaną częstością mogą wystąpić skurcze mięśni, astenia i gorączka.¹²

Przedawkowanie i jego objawy

Przedawkowanie hydrochlorotiazydu może prowadzić do poważnych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Objawami ostrego i przewlekłego przedawkowania są: wzmożone pragnienie, osłabienie, zawroty głowy, wymioty, ból mięśni i skurcze mięśni (np. łydek), ból głowy, tachykardia, niedociśnienie i niedociśnienie ortostatyczne. Odwodnienie i hipowolemia mogą prowadzić do zagęszczenia krwi, drgawek, letargu, splątania, zapaści i ostrej niewydolności nerek. Mogą wystąpić zaburzenia elektrolitowe z towarzyszącymi zaburzeniami rytmu serca.¹³

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem przedawkowania jest hipokaliemia, która może powodować zmęczenie, osłabienie mięśni, parestezje, niedowład, apatię, wzdęcia, zaparcia oraz zaburzenia rytmu serca. Ciężka utrata potasu może prowadzić do porażennej niedrożności jelit, utraty przytomności i śpiączki hipokaliemicznej.¹⁴

Tabela działań niepożądanych

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania hydrochlorotiazydu konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia. Po niedawnym przedawkowaniu należy rozważyć zmniejszenie ogólnoustrojowego wchłaniania leku poprzez wywołanie wymiotów, płukanie żołądka lub podanie węgla aktywowanego. Istotne jest monitorowanie czynności życiowych pacjenta oraz regularnie kontrolowanie parametrów wodno-elektrolitowych, równowagi kwasowo-zasadowej i glikemii.¹⁵

Odpowiednie postępowanie terapeutyczne powinno obejmować:¹⁶

• W przypadku hipowolemii: substytucję płynów
• W przypadku hipokaliemii: substytucję potasu
• W przypadku zapaści: pozycję Trendelenburga, a w razie potrzeby terapię przeciwwstrząsową

Leczenie podtrzymujące powinno być stosowane we wszystkich przypadkach przedawkowania, a jego zakres powinien być dostosowany do stanu klinicznego pacjenta.

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Istotne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Zgłoszenia należy kierować do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹⁷