Działania niepożądane
Garamycin 2 mg/cm2

Stosowanie gąbki Garamycin zawierającej gentamycynę (2 mg/cm²) wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek. Gentamycyna może wywoływać nefrotoksyczność objawiającą się obecnością wałeczków, krwinek i białka w moczu, podwyższonym stężeniem kreatyniny i azotu mocznikowego we krwi oraz skąpomoczem. Zmiany te mają najczęściej łagodny charakter, jednak u osób z wcześniejszymi zaburzeniami nerek ryzyko ich wystąpienia jest istotnie wyższe. Ponadto, gentamycyna wykazuje neurotoksyczność, szczególnie uszkadzając gałązki przedsionkową i słuchową VIII nerwu czaszkowego, co klinicznie manifestuje się zawrotami głowy, szumami usznymi, trzaskami oraz nieodwracalną utratą słuchu. Lokalnie mogą wystąpić reakcje zapalne w miejscu aplikacji, takie jak zaczerwienienie, świąd i zwiększona wydzielina związana z resorpcją kolagenu matrycy gąbki.

Działania niepożądane leku Garamycin gąbka

Podczas stosowania produktu leczniczego Garamycin w postaci gąbki zawierającej gentamycynę w postaci siarczanu (2 mg/cm²), stężenie substancji czynnej w surowicy zazwyczaj utrzymuje się na bezpiecznym poziomie. Niemniej jednak, należy mieć świadomość możliwych działań niepożądanych towarzyszących terapii tym produktem i monitorować stan pacjenta pod kątem ich wystąpienia.1

Nefrotoksyczność

Gentamycyna może wywierać negatywny wpływ na funkcję nerek. Klinicznie objawia się to występowaniem w moczu wałeczków, krwinek i białka. U pacjentów można zaobserwować podwyższone stężenie kreatyniny i azotu mocznikowego we krwi, a także skąpomocz. Należy podkreślić, że zmiany te mają najczęściej łagodny charakter. Szczególną grupę ryzyka stanowią pacjenci z wcześniejszymi zaburzeniami czynności nerek, u których działania nefrotoksyczne występują z większą częstotliwością.2

Neurotoksyczność

Działania niepożądane związane z ogólnoustrojowym podawaniem aminoglikozydów, do których należy gentamycyna, dotyczą przede wszystkim pacjentów z istniejącą dysfunkcją nerek. Neurotoksyczność gentamycyny dotyczy zarówno gałązki przedsionkowej, jak i gałązki słuchowej VIII nerwu czaszkowego.3

W aspekcie klinicznym u pacjentów obserwowano następujące objawy:4

  • Zawroty głowy – najczęstszy objaw uszkodzenia części przedsionkowej
  • Szumy uszne – manifestacja wczesnego uszkodzenia części słuchowej
  • Trzaski w uszach – sygnał postępującego uszkodzenia narządu słuchu
  • Utrata słuchu – najbardziej zaawansowana manifestacja ototoksyczności

Istotną informacją kliniczną jest fakt, że zaburzenia przedsionkowe wywołane gentamycyną mogą mieć charakter nieodwracalny, co jest cechą wspólną dla całej grupy antybiotyków aminoglikozydowych.5

Reakcje miejscowe

W trakcie stosowania produktu Garamycin w postaci gąbki może dojść do wystąpienia lokalnych reakcji w miejscu aplikacji. Obejmują one:6

  • Zaczerwienienie tkanek w okolicy rany – związane z miejscową reakcją na komponenty gąbki
  • Świąd – objaw miejscowego podrażnienia
  • Zwiększoną ilość wydzieliny w ranie – bezpośrednio związaną z procesem resorpcji kolagenu stanowiącego matrycę gąbki

Reakcje alergiczne

U osób predysponowanych, wykazujących nadwrażliwość na składniki preparatu, mogą wystąpić reakcje alergiczne spowodowane przez gąbkę Garamycin. Reakcje te należy różnicować z miejscowymi objawami spowodowanymi resorpcją kolagenu.7

Grupy szczególnego ryzyka

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z zaburzoną czynnością nerek, u których ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z nefrotoksycznością i neurotoksycznością gentamycyny jest istotnie podwyższone. W tej grupie pacjentów konieczne jest dokładne monitorowanie parametrów nerkowych oraz funkcji słuchu i równowagi.8

Tabela działań niepożądanych leku Garamycin gąbka

Układ/narząd Działanie niepożądane Opis Częstość występowania
Układ nerwowy / Narząd słuchu i równowagi (Neurotoksyczność) Zawroty głowy Związane z uszkodzeniem gałązki przedsionkowej VIII nerwu czaszkowego Częściej u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek
Szumy uszne Wczesny objaw uszkodzenia części słuchowej Częściej u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek
Trzaski w uszach Objaw postępującego uszkodzenia narządu słuchu Częściej u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek
Utrata słuchu Może mieć charakter nieodwracalny Częściej u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek
Układ moczowy (Nefrotoksyczność) Obecność wałeczków, krwinek i białka w moczu Wczesne objawy uszkodzenia funkcji nerek Najczęściej lekkie, częściej u pacjentów z wcześniejszym zaburzeniem czynności nerek
Podwyższone stężenie kreatyniny i azotu mocznikowego we krwi Laboratoryjne markery uszkodzenia nerek Najczęściej lekkie, częściej u pacjentów z wcześniejszym zaburzeniem czynności nerek
Skąpomocz Objaw zaawansowanego uszkodzenia nerek Najczęściej lekkie, częściej u pacjentów z wcześniejszym zaburzeniem czynności nerek
Reakcje miejscowe Zaczerwienienie Lokalna reakcja w miejscu aplikacji związana z resorpcją kolagenu Niezbyt często
Świąd Lokalna reakcja w miejscu aplikacji związana z resorpcją kolagenu Niezbyt często
Zwiększona ilość wydzieliny w ranie Bezpośrednio związana z procesem resorpcji kolagenu stanowiącego matrycę gąbki Niezbyt często
Układ immunologiczny Reakcje alergiczne Mogą manifestować się w różny sposób, od łagodnych zmian skórnych do poważnych reakcji ogólnoustrojowych Rzadko, tylko u osób wrażliwych

Monitorowanie pacjenta podczas terapii

Biorąc pod uwagę potencjalne działania niepożądane związane ze stosowaniem gąbki Garamycin, zaleca się wdrożenie odpowiedniego protokołu monitorowania pacjentów, zwłaszcza tych z grupy podwyższonego ryzyka. Choć stężenie gentamycyny w surowicy podczas stosowania produktu zazwyczaj pozostaje na bezpiecznym poziomie, u niektórych pacjentów, szczególnie z zaburzoną funkcją nerek, może dojść do kumulacji substancji czynnej.9

W przypadku pacjentów z zaburzoną czynnością nerek należy regularnie oceniać parametry nerkowe, w tym stężenie kreatyniny i azotu mocznikowego we krwi oraz przeprowadzać analizę moczu pod kątem obecności wałeczków, krwinek i białka. Dodatkowo wskazana jest ocena kliniczna funkcji przedsionkowej i słuchowej, szczególnie przy dłuższym stosowaniu preparatu.10

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl