Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania furosemidu

Stosowanie furosemidu wymaga zachowania szczególnej ostrożności i monitorowania pacjenta ze względu na jego silne działanie moczopędne oraz możliwość wystąpienia istotnych klinicznie zaburzeń w gospodarce wodno-elektrolitowej. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i środki ostrożności, jakie należy uwzględnić przy zalecaniu pacjentowi leczenia preparatem Furosemide Kabi.¹

Pacjenci wymagający szczególnej uwagi podczas terapii furosemidem

• Pacjenci z częściowym zwężeniem drogi odpływu moczu (np. z przerostem gruczołu krokowego) – konieczna jest regularna kontrola ilości wydalanego moczu²
• Pacjenci z niedociśnieniem tętniczym lub zwiększonym ryzykiem znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego, szczególnie osoby ze zwężeniem tętnic wieńcowych lub tętnic mózgowych³
• Pacjenci z cukrzycą (jawną lub utajoną) lub zaburzeniami glikemii wymagają regularnego kontrolowania stężenia glukozy we krwi⁴
• Pacjenci z dną moczanową i hiperurykemią – należy regularnie monitorować stężenie kwasu moczowego w surowicy krwi⁵
• Pacjenci z chorobami wątroby lub zespołem wątrobowo-nerkowym (zaburzenia czynności nerek związane z ciężką chorobą wątroby)⁶
• Pacjenci z hipoproteinemią związaną z zespołem nerczycowym, u których działanie furosemidu może być zmniejszone, a jednocześnie zwiększona jego ototoksyczność⁷
• Pacjenci otrzymujący sole litu jednocześnie z furosemidem, którzy wymagają regularnego kontrolowania stężenia litu w surowicy⁸
• Pacjenci z ostrą porfirią – podawanie diuretyków w tej chorobie uznaje się za niebezpieczne i wymaga szczególnej ostrożności⁹
• Wcześniaki – istnieje ryzyko wystąpienia wapnicy nerek/kamicy nerkowej, dlatego niezbędne jest kontrolowanie czynności nerek oraz przeprowadzanie badań ultrasonograficznych. U wcześniaków z zespołem zaburzeń oddychania, leczenie furosemidem w pierwszych tygodniach życia może zwiększyć ryzyko wystąpienia przetrwałego przewodu tętniczego Botala¹⁰

Interakcje lekowe wymagające szczególnej uwagi

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą hamować działanie moczopędne furosemidu i innych diuretyków. Co więcej, jednoczesne stosowanie NLPZ z lekami moczopędnymi zwiększa ryzyko nefrotoksyczności.¹¹

Sytuacje kliniczne wymagające dostosowania dawki

• Zaburzenia elektrolitowe, takie jak hipokaliemia i hiponatremia¹²
• Zaburzenia gospodarki wodnej, odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej – mogą prowadzić do zapaści sercowo-naczyniowej oraz zwiększać ryzyko zakrzepicy i zatoru, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku otrzymujących duże dawki furosemidu¹³
• Ryzyko ototoksyczności – wzrasta gdy furosemid podawany jest z szybkością większą niż 4 mg/ml lub przy jednoczesnym stosowaniu innych leków ototoksycznych¹⁴
• Stosowanie dużych dawek furosemidu¹⁵
• Pacjenci z postępującą i ciężką chorobą nerek¹⁶
• Jednoczesne stosowanie furosemidu z sorbitolem – może powodować zwiększone odwodnienie, gdyż sorbitol może wywołać dodatkową utratę płynów poprzez biegunkę¹⁷
• Pacjenci z toczniem rumieniowatym układowym – furosemid może zaostrzać lub aktywować chorobę¹⁸
• Jednoczesne stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT¹⁹

Niedociśnienie i zaburzenia elektrolitowe

U pacjentów leczonych furosemidem może wystąpić niedociśnienie objawowe prowadzące do zawrotów głowy, omdleń lub utraty świadomości. Szczególnie narażeni są pacjenci w podeszłym wieku, osoby przyjmujące inne leki hipotensyjne oraz pacjenci z innymi stanami chorobowymi zwiększającymi ryzyko niedociśnienia.²⁰

Podczas leczenia furosemidem zaleca się regularne kontrolowanie stężenia elektrolitów (szczególnie sodu i potasu) oraz kreatyniny w osoczu. Szczególna ostrożność wskazana jest u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka wystąpienia zaburzeń elektrolitowych lub w przypadku znaczącej dodatkowej utraty płynów (np. z powodu wymiotów czy biegunki).²¹

Przed rozpoczęciem terapii furosemidem należy wyrównać hipowolemię, odwodnienie oraz wszelkie inne istotne zaburzenia gospodarki elektrolitowej lub równowagi kwasowo-zasadowej.²²

Nadwrażliwość na światło

Podczas stosowania diuretyków tiazydowych zgłaszano przypadki reakcji nadwrażliwości na światło. Jeżeli w trakcie terapii furosemidem wystąpi taka reakcja, zaleca się przerwanie leczenia. W przypadku konieczności ponownego zastosowania leku, należy chronić powierzchnię skóry narażoną na działanie światła słonecznego lub sztucznego UVA.²³

Uwaga dla sportowców

Sportowcy powinni być świadomi, że furosemid zawiera substancję czynną, która może dawać pozytywny wynik w testach dopingowych.²⁴

Jednoczesne stosowanie z rysperydonem

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem, obserwowano zwiększenie śmiertelności w grupie osób otrzymujących jednocześnie furosemid i rysperydon (7,3%; średni wiek pacjentów 89 lat, zakres 75-97 lat) w porównaniu do pacjentów leczonych tylko rysperydonem (3,1%; średni wiek 84 lata, zakres 70-96 lat) lub tylko furosemidem (4,1%; średni wiek 80 lat, zakres 67-90 lat).²⁵

Jednoczesne stosowanie rysperydonu z innymi lekami moczopędnymi (głównie diuretykami tiazydowymi w małych dawkach) nie wiązało się z podobnymi obserwacjami. Mimo że nie ustalono mechanizmu patofizjologicznego tych obserwacji ani jednoznacznej przyczyny zgonu, należy zachować ostrożność i dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka przed podjęciem decyzji o leczeniu skojarzonym furosemidem i rysperydonem lub innym silnym diuretykiem.²⁶

U pacjentów leczonych jednocześnie rysperydonem i innymi diuretykami nie obserwowano zwiększonej śmiertelności. Niezależnie od stosowanego leczenia, odwodnienie jest istotnym czynnikiem ryzyka śmiertelności i dlatego u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem należy mu zapobiegać.²⁷

Zawartość sodu w preparacie

Furosemide Kabi zawiera 3,7 mg sodu w 1 ml, co odpowiada 0,2% zalecanej przez WHO maksymalnej dobowej dawki sodu u osób dorosłych (2 g).²⁸