Działania niepożądane leku Etiagen

Lek Etiagen zawiera substancję czynną kwetiapinę w postaci kwetiapiny fumaranu i dostępny jest w tabletkach powlekanych o mocy 25 mg, 100 mg oraz 200 mg. Jako lek przeciwpsychotyczny wywiera swoje działanie terapeutyczne, jednak podobnie jak inne substancje lecznicze, może powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych (występujących u ≥10% pacjentów) związanych ze stosowaniem kwetiapiny należą:²

• Zaburzenia neurologiczne: senność, zawroty głowy, bóle głowy, objawy pozapiramidowe
• Zaburzenia metaboliczne: zwiększenie stężenia triglicerydów w surowicy, zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (głównie cholesterolu LDL), zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL, zwiększenie masy ciała
• Inne: suchość w ustach, objawy odstawienia, zmniejszenie stężenia hemoglobiny

Senność może wystąpić szczególnie w pierwszych dwóch tygodniach leczenia, jednak zwykle ustępuje w trakcie dalszego stosowania kwetiapiny.³

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się według następujących kategorii:<sup data-drug="Etiagen" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych została podana zgodnie z poniższym: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (4

• bardzo często (≥1/10)
• często (≥1/100 do <1/10)
• niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
• rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
• bardzo rzadko (<1/10 000)
• nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Szczegółowe działania niepożądane według układów i narządów

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W trakcie leczenia kwetiapiną mogą wystąpić różnorodne zmiany hematologiczne, od często występujących zaburzeń do rzadkich przypadków agranulocytozy.⁵

• Bardzo często: zmniejszone stężenie hemoglobiny (do ≤13 g/dl u mężczyzn i ≤12 g/dl u kobiet)
• Często: leukopenia, zmniejszona liczba neutrofilów, zwiększona liczba eozynofilów
• Niezbyt często: neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość, zmniejszona liczba płytek krwi
• Rzadko: agranulocytoza

Należy zaznaczyć, że zmniejszenie stężenia hemoglobiny wystąpiło u 11% pacjentów leczonych kwetiapiną, a średnie maksymalne zmniejszenie stężenia hemoglobiny wynosiło -1,50 g/dl.⁶

Zaburzenia układu immunologicznego

Podczas stosowania kwetiapiny zaobserwowano następujące działania niepożądane:⁷

• Niezbyt często: nadwrażliwość (w tym skórne reakcje alergiczne)
• Bardzo rzadko: reakcje anafilaktyczne

Zaburzenia endokrynologiczne

Kwetiapina może wpływać na funkcjonowanie układu hormonalnego:⁸

• Często: hiperprolaktynemia, zmniejszenie stężenia całkowitego T4, zmniejszenie stężenia wolnego T4, zwiększenie stężenia TSH
• Niezbyt często: zmniejszenie stężenia wolnego T3, hipotyroidyzm
• Bardzo rzadko: nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego

Zaburzenia metabolizmu i odżywania

Kwetiapina może powodować istotne zmiany parametrów metabolicznych:⁹

• Bardzo często:
  • Zwiększenie stężenia triglicerydów w surowicy (≥150 mg/dl lub ≥1,694 mmol/l u dorosłych)
  • Zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (głównie frakcji LDL) (≥200 mg/dl lub ≥5,172 mmol/l u dorosłych)
  • Zmniejszenie stężenia frakcji HDL cholesterolu (<40 mg/dl lub 1,025 mmol/l u mężczyzn; <50 mg/dl lub 1,282 mmol/l u kobiet)
  • Zwiększenie masy ciała (o >7%, występuje głównie w pierwszych tygodniach terapii)
• Często: zwiększenie apetytu, zwiększenie stężenia glukozy do poziomów hiperglikemicznych
• Niezbyt często: hiponatremia, cukrzyca
• Rzadko: zaostrzenie istniejącej cukrzycy
• Częstość nieznana: zespół metaboliczny

U niektórych pacjentów stwierdzano pogorszenie więcej niż jednego czynnika metabolicznego: masy ciała, stężenia glukozy we krwi i lipidów.¹⁰

Zaburzenia psychiczne

Kwetiapina może wpływać na stan psychiczny, powodując:¹¹

• Często: przykre sny i koszmary senne, myśli i zachowania samobójcze
• Częstość nieznana: somnambulizm i związane z nim reakcje, takie jak mówienie przez sen oraz zaburzenie odżywiania związane ze snem

Zaburzenia układu nerwowego

Kwetiapina może wywoływać następujące objawy ze strony układu nerwowego:¹²

• Bardzo często: zawroty głowy, senność, bóle głowy, objawy pozapiramidowe
• Niezbyt często: dyzartria
• Rzadko: napady drgawek, zespół niespokojnych nóg, dyskinezy późne, omdlenia, stan splątania
• Częstość nieznana: udar mózgu

Senność występuje głównie w pierwszych dwóch tygodniach leczenia i zwykle ustępuje w trakcie dalszej terapii, natomiast zawroty głowy i omdlenia mogą być związane z niedociśnieniem ortostatycznym.¹³

Zaburzenia oka

W trakcie terapii kwetiapiną mogą wystąpić:¹⁴

• Niezbyt często: zaburzenie ostrości wzroku

Zaburzenia serca

Kwetiapina może powodować następujące działania niepożądane z układu sercowo-naczyniowego:¹⁵

• Niezbyt często: tachykardia, kołatania serca
• Rzadko: wydłużenie odstępu QT
• Bardzo rzadko: bradykardia
• Częstość nieznana: kardiomiopatia, zapalenie mięśnia sercowego

Należy podkreślić, że podczas stosowania neuroleptyków, w tym kwetiapiny, opisywano przypadki wydłużenia odstępu QT, komorowych zaburzeń rytmu, nagłych niewyjaśnionych zgonów, zatrzymania akcji serca oraz wielokształtnego częstoskurczu komorowego (torsade de pointes).¹⁶

Zaburzenia naczyniowe

Obserwowano następujące działania niepożądane dotyczące naczyń:¹⁷

• Niezbyt często: ortostatyczne spadki ciśnienia tętniczego
• Częstość nieznana: żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Ortostatyczne spadki ciśnienia mogą przebiegać z zawrotami głowy, tachykardią, a u niektórych pacjentów z omdleniem, szczególnie podczas wstępnego okresu zwiększania dawki.¹⁸

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

W trakcie leczenia kwetiapiną mogą wystąpić:¹⁹

• Niezbyt często: nieżyt nosa, duszność
• Częstość nieznana: zapalenie błony śluzowej nosa

Zaburzenia żołądka i jelit

Kwetiapina może powodować następujące działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego:²⁰

• Bardzo często: suchość błon śluzowych jamy ustnej
• Rzadko: zaparcia, niestrawność, wymioty
• Częstość nieznana: zaburzenia połykania, zapalenie trzustki, niedrożność jelit

Istotne jest, że nasilenie częstości zaburzeń połykania w grupie stosującej kwetiapinę w porównaniu do grupy placebo obserwowano wyłącznie w badaniach klinicznych dotyczących zaburzenia afektywnego dwubiegunowego.²¹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Kwetiapina może wpływać na funkcję wątroby, powodując:²²

• Niezbyt często: zwiększenie aktywności transaminaz w surowicy (AlAT, AspAT), zwiększenie aktywności gamma-GT
• Częstość nieznana: wzrost aktywności AlAT, żółtaczka, zapalenie wątroby

Obserwowane podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych ma zazwyczaj charakter przemijający w trakcie kontynuowania leczenia kwetiapiną.²³

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

W trakcie leczenia kwetiapiną mogą wystąpić ciężkie reakcje skórne:²⁴

• Bardzo rzadko: obrzęk naczynioruchowy, zespół Stevensa-Johnsona
• Częstość nieznana: toksyczna nekroliza naskórka, rumień wielopostaciowy, ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), wysypka z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS), zapalenie naczyń krwionośnych skóry

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Kwetiapina może powodować:²⁵

• Częstość nieznana: rabdomioliza

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Obserwowano:²⁶

• Niezbyt często: zatrzymanie moczu

Ciąża, połóg i okres okołoporodowy

W przypadku stosowania kwetiapiny w ciąży, może wystąpić:²⁷

• Częstość nieznana: zespół odstawienia leku u noworodków

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Kwetiapina może powodować:²⁸

• Często: zaburzenia czynności seksualnych
• Rzadko: priapizm, mlekotok, obrzęk piersi, zaburzenia miesiączkowania

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Obserwowano następujące ogólne działania niepożądane:²⁹

• Bardzo często: objawy odstawienia
• Często: łagodna postać astenii, obrzęk obwodowy, drażliwość, gorączka
• Rzadko: złośliwy zespół neuroleptyczny, hipotermia

Objawy odstawienia obserwowano najczęściej w krótkotrwałych badaniach klinicznych i obejmowały: bezsenność, nudności, bóle głowy, biegunkę, wymioty, zawroty głowy i pobudliwość. Częstość występowania tych działań niepożądanych w sposób znaczący zmniejszała się po 1 tygodniu od przerwania podawania leku.³⁰

Badania diagnostyczne

W badaniach laboratoryjnych stwierdzano:³¹

• Często: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej we krwi

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

U dzieci i młodzieży w wieku 10-17 lat mogą wystąpić takie same działania niepożądane jak u dorosłych, jednak niektóre z nich występują z większą częstością lub są specyficzne dla tej grupy wiekowej.³²

Do działań niepożądanych, które występują częściej u dzieci i młodzieży niż u dorosłych lub które nie były obserwowane u dorosłych, należą:³³

• Bardzo często:
  • Zwiększenie stężenia prolaktyny (>20μg/l u mężczyzn; >26 μg/l u kobiet)
  • Zwiększenie apetytu
  • Objawy pozapiramidowe
  • Wzrost ciśnienia krwi
• Często:
  • Omdlenie
  • Zapalenie błony śluzowej nosa
  • Rozdrażnienie

Warto zaznaczyć, że u mniej niż 1% młodych pacjentów wykazano zwiększenie stężenia prolaktyny powyżej 100 μg/l.^{20μg/l (>869,56 pmol/l) u mężczyzn; >26 μg/l (>1130,428 pmol/l) u kobiet. U mniej niż 1% pacjentów wykazano zwiększenie stężenia prolaktyny > 100 μg/l.”>34}

Tabela działań niepożądanych kwetiapiny

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Stosowanie kwetiapiny wiąże się z ryzykiem wystąpienia kilku szczególnie istotnych klinicznie działań niepożądanych, które wymagają specjalnej uwagi:

Zagrożenia kardiologiczne

Kwetiapina może powodować wydłużenie odstępu QT, co w szczególnych przypadkach może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca, w tym wielokształtnego częstoskurczu komorowego (torsade de pointes), a nawet nagłego zgonu.³⁵ Dodatkowo, kwetiapina może wywoływać kardiomiopatię i zapalenie mięśnia sercowego.

Poważne reakcje skórne

W związku z leczeniem kwetiapiną obserwowano ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR), które mogą zagrażać życiu, takie jak: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka, wysypka z eozynofilią i objawami układowymi.³⁶

Zaburzenia hematologiczne

Kwetiapina może wywoływać agranulocytozę – poważne zaburzenie hematologiczne charakteryzujące się zmniejszeniem liczby granulocytów obojętnochłonnych, co znacząco zwiększa ryzyko ciężkich infekcji.³⁷

Zaburzenia metaboliczne

Terapia kwetiapiną wiąże się z ryzykiem rozwoju lub zaostrzenia istniejącej cukrzycy, a także wystąpienia zespołu metabolicznego, który charakteryzuje się współwystępowaniem otyłości, dyslipidemii (zwiększone stężenie triglicerydów, zwiększone stężenie cholesterolu LDL i zmniejszone stężenie cholesterolu HDL) oraz hiperglikemii.³⁸

Złośliwy zespół neuroleptyczny

W rzadkich przypadkach kwetiapina może powodować złośliwy zespół neuroleptyczny – stan zagrażający życiu, charakteryzujący się sztywnością mięśni, gorączką, zaburzeniami świadomości i niestabilnością układu autonomicznego.³⁹

Myśli i zachowania samobójcze

U pacjentów leczonych kwetiapiną mogą wystąpić myśli i zachowania samobójcze, szczególnie na początku terapii lub w okresie zmian dawkowania.⁴⁰

Objawy odstawienia

Nagłe przerwanie leczenia kwetiapiną może spowodować objawy odstawienia, takie jak: bezsenność, nudności, bóle głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i pobudliwość.⁴¹ U noworodków matek przyjmujących kwetiapinę w okresie ciąży może wystąpić zespół odstawienia leku.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu jest niezwykle istotne dla stałego monitorowania stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu. Personel medyczny powinien zgłaszać wszystkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych.⁴²