Właściwości farmakodynamiczne leku Enoxaparin sodium LEK-AM

Enoxaparin sodium LEK-AM należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakrzepowych z grupy heparyn, którym przypisano kod ATC: B01AB05. Jest to produkt leczniczy biopodobny, o którym szczegółowe informacje można znaleźć na stronie internetowej Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹

Charakterystyka strukturalna i masa cząsteczkowa

Enoksaparyna to heparyna drobnocząsteczkowa charakteryzująca się średnią masą cząsteczkową wynoszącą około 4500 daltonów. Jest to substancja biologiczna otrzymywana w wyniku zasadowej depolimeryzacji estru benzylowego heparyny, która pochodzi z błony śluzowej jelit świń. Istotną cechą enoksaparyny jest to, że aktywność przeciwzakrzepowa i przeciwkrzepliwa standardowej heparyny została w niej rozdzielona. Substancją leczniczą w preparacie jest sól sodowa enoksaparyny.²³

Aktywność przeciwzakrzepowa

Enoksaparyna sodowa w badaniach in vitro wykazuje wysoką aktywność przeciw czynnikowi Xa krzepnięcia krwi (aktywność anty-Xa), która wynosi około 100 j.m./mg. Jednocześnie cechuje się małą aktywnością przeciw czynnikowi IIa (anty-IIa lub działanie przeciwtrombinowe), wynoszącą około 28 j.m./mg. Stosunek tych dwóch aktywności (anty-Xa/anty-IIa) wynosi 3,6. Działania przeciwzakrzepowe enoksaparyny zachodzą przy udziale antytrombiny III (ATIII), która jest kluczowym czynnikiem w procesie wywoływania działania przeciwzakrzepowego u ludzi.⁴

Dodatkowe właściwości przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne

Oprócz podstawowej aktywności anty-Xa i anty-IIa, enoksaparyna sodowa posiada szereg dodatkowych właściwości przeciwzakrzepowych i przeciwzapalnych, które zostały zidentyfikowane zarówno w badaniach z udziałem zdrowych ochotników i pacjentów, jak również w modelach nieklinicznych. Mechanizmy te obejmują:

• Zahamowanie innych czynników krzepnięcia zależne od ATIII, w tym czynnika VIIa
• Indukcję uwalniania endogennego inhibitora zależnej od czynnika tkankowego drogi krzepnięcia (TFPI – Tissue Factor Pathway Inhibitor)
• Zmniejszenie uwalniania czynnika von Willebranda (vWF) ze śródbłonka naczyniowego do krwioobiegu

Wszystkie te mechanizmy przyczyniają się do całościowego działania przeciwzakrzepowego enoksaparyny sodowej.⁵

Wpływ na parametry krzepnięcia

Stosowanie enoksaparyny sodowej w dawkach profilaktycznych nie wpływa w istotny sposób na wartość aktywowanego częściowego czasu tromboplastyny (aPTT). Natomiast przy stosowaniu leku w dawkach terapeutycznych wartość aPTT może ulec wydłużeniu o 1,5–2,2 razy w stosunku do czasu kontrolnego przy maksymalnej aktywności leku.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po operacjach ortopedycznych

Przeprowadzono badanie z podwójnie ślepą próbą, oceniające skuteczność przedłużonej profilaktyki u pacjentów poddanych operacji alloplastyki stawu biodrowego. W badaniu wzięło udział 179 pacjentów bez wyjściowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, którzy początkowo, podczas hospitalizacji, otrzymywali enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) podskórnie. Po wypisaniu ze szpitala pacjentów randomizowano do dwóch grup:

• Grupa otrzymująca enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie (n=90)
• Grupa otrzymująca placebo (n=89)

Leczenie kontynuowano przez 3 tygodnie. Wyniki wykazały, że częstość występowania zakrzepicy żył głębokich podczas stosowania przedłużonej profilaktyki była istotnie niższa w grupie otrzymującej enoksaparynę sodową w porównaniu z grupą placebo. Warto podkreślić, że w trakcie badania nie odnotowano przypadków zatorowości płucnej. Co istotne, nie wystąpiły również epizody poważnego krwawienia, co świadczy o dobrym profilu bezpieczeństwa leku.⁷

Dane z badania klinicznego jednoznacznie potwierdzają skuteczność enoksaparyny sodowej w przedłużonej profilaktyce powikłań zakrzepowo-zatorowych u pacjentów poddawanych operacjom ortopedycznym. Jest to istotne klinicznie, ponieważ ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych w tej grupie pacjentów pozostaje zwiększone również po wypisie ze szpitala.⁸