Właściwości farmakodynamiczne
Endoxan 200 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Endoxan 200 mg

Endoxan (cyklofosfamid) jest produktem cytostatycznym zakwalifikowanym do grupy terapeutycznej oksazafosforyn, oznaczonej kodem ATC L01AA01. Pod względem chemicznym wykazuje pokrewieństwo strukturalne z iperytem azotowym, co determinuje jego mechanizm działania oraz profil farmakodynamiczny. ¹

Mechanizm aktywacji metabolicznej

Istotną cechą farmakodynamiczną cyklofosfamidu jest jego brak aktywności cytotoksycznej w formie macierzystej (in vitro). Lek wymaga aktywacji metabolicznej, która zachodzi głównie w wątrobie przy udziale enzymów mikrosomalnych. W wyniku tego procesu powstaje aktywny metabolit – 4-hydroksycyklofosfamid, który pozostaje w równowadze tautomerycznej ze związkiem określanym jako aldofosfamid. ²

Ze względu na konieczność metabolicznej aktywacji leku w wątrobie, rekomendowane są drogi podania zapewniające efektywny metabolizm wątrobowy – podanie doustne oraz dożylne. ³

Mechanizm działania cytotoksycznego

Działanie przeciwnowotworowe cyklofosfamidu opiera się na interakcji jego aktywnych, alkilujących metabolitów z kwasem deoksyrybonukleinowym (DNA) komórek. ⁴

Proces alkilacji prowadzi do następujących zmian w strukturze DNA:

• Fragmentacji łańcuchów DNA
• Tworzenia wiązań pomiędzy poszczególnymi łańcuchami DNA (cross-linking)
• Powstawania wiązań krzyżowych między DNA a białkami komórkowymi

⁵

Wpływ na cykl komórkowy

Działanie cyklofosfamidu na cykl podziału komórkowego charakteryzuje się dwoma istotnymi właściwościami:

1. Powoduje opóźnienie przejścia komórki przez fazę G2 cyklu komórkowego
2. Wykazuje aktywność cytotoksyczną, która nie jest specyficzna dla określonej fazy cyklu komórkowego, lecz dla całego cyklu – działanie cyklo-niespecyficzne

⁶

Oporność krzyżowa

W kontekście rozwoju oporności na leczenie, należy uwzględnić możliwość występowania oporności krzyżowej pomiędzy cyklofosfamidem a innymi strukturalnie podobnymi cytostatykami, szczególnie:

• Ifosfamidem – związkiem o zbliżonej strukturze chemicznej i mechanizmie działania
• Innymi lekami alkilującymi stosowanymi w terapii przeciwnowotworowej

⁷

Zjawisko oporności krzyżowej ma istotne znaczenie kliniczne przy planowaniu sekwencji terapeutycznych u pacjentów z chorobami nowotworowymi, u których wystąpiła oporność na wcześniej stosowane leczenie.

Charakterystyka preparatu

Endoxan w dawce 200 mg występuje w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, o charakterystycznym białym zabarwieniu. Jedna fiolka preparatu zawiera 200 mg substancji czynnej – cyklofosfamidu – w postaci cyklofosfamidu jednowodnego w ilości 213,8 mg. ⁸