Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Lisdeksamfetaminy dimezylan, substancja czynna preparatu Elvanse, podlega wielu istotnym interakcjom farmakologicznym, które należy uwzględnić podczas terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis mechanizmów interakcji oraz ich znaczenie kliniczne.¹

Interakcje na poziomie enzymatycznym

Badania in vitro wykazały, że lisdeksamfetaminy dimezylan nie hamuje głównych izoform ludzkiego cytochromu P450 (CYP1A2, CYP2A6, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6 i CYP3A4) w zawiesinach ludzkich mikrosomów wątrobowych. Nie jest również induktorem in vitro izoenzymów CYP1A2, CYP2B6 lub CYP3A4/5 w hodowlach ludzkich hepatocytów. Ponadto, substancja nie jest substratem glikoproteiny P (P-gp) w komórkach MDCK II ani jej inhibitorem w komórkach Caco-2, co wskazuje na niskie prawdopodobieństwo wystąpienia interakcji klinicznych z lekami transportowanymi za pośrednictwem pompy P-gp.²

Badania in vivo u ludzi nie wykazały klinicznie istotnego wpływu lisdeksamfetaminy dimezylanu na farmakokinetykę leków metabolizowanych przez izoenzymy CYP1A2, CYP2D6, CYP2C19 lub CYP3A.³

Interakcje ze specyficznymi lekami

Guanfacyna o przedłużonym uwalnianiu

Badanie interakcji lekowych wykazało, że jednoczesne stosowanie guanfacyny o przedłużonym uwalnianiu z lisdeksamfetaminy dimezylanem powoduje 19% zwiększenie maksymalnego stężenia osoczowego (Cmax) i 7% zwiększenie ekspozycji (AUC) na guanfacynę. Zmiany te uznaje się za niewielkie i nie mają one istotnego znaczenia klinicznego. W tym samym badaniu nie zaobserwowano zmian w ekspozycji na deksamfetaminę podczas równoczesnego podawania obydwu leków.⁴

Wenlafaksyna o przedłużonym uwalnianiu

Wenlafaksyna jest metabolizowana przez cytochrom CYP2D6. W badaniu interakcji lisdeksamfetaminy dimezylanu w dawce 70 mg i wenlafaksyny o przedłużonym uwalnianiu w dawce 225 mg zaobserwowano 9% zmniejszenie Cmax i 17% zmniejszenie AUC dla głównego aktywnego metabolitu o-desmetylowenlafaksyny oraz 10% zwiększenie Cmax i 13% zwiększenie AUC dla wenlafaksyny. Wyniki te sugerują, że deksamfetamina może w niewielkim stopniu hamować aktywność CYP2D6. Jednak lisdeksamfetamina nie wpływa na AUC ani Cmax wenlafaksyny ani o-desmetylowenlafaksyny w stopniu klinicznie istotnym. Co więcej, nie zaobserwowano zmian w ekspozycji na deksamfetaminę podczas jednoczesnego stosowania tych leków.⁵

Interakcje związane z pH moczu

Substancje i stany kliniczne wpływające na pH moczu mogą istotnie zmieniać farmakokinetykę amfetaminy:

• Substancje zakwaszające mocz: kwas askorbinowy, tiazydowe leki moczopędne, dieta bogata w białko zwierzęce, cukrzyca, kwasica oddechowa – zwiększają wydalanie amfetaminy i skracają jej okres półtrwania.⁶
• Substancje alkalizujące mocz: sodu wodorowęglan, dieta bogata w owoce i warzywa, zakażenia układu moczowego, wymioty – zmniejszają wydalanie amfetaminy i wydłużają jej okres półtrwania.⁷

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)

Amfetaminy nie wolno stosować jednocześnie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) ani w ciągu 14 dni od ich odstawienia. Równoczesne stosowanie może prowadzić do zwiększonego uwalniania noradrenaliny i innych monoamin, co może skutkować przełomem nadciśnieniowym z silnymi bólami głowy i innymi objawami. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić różnorodne objawy neurologiczne oraz złośliwa hipertermia, które w najpoważniejszych przypadkach mogą prowadzić do zgonu.⁸

Leki serotoninergiczne

Podczas jednoczesnego stosowania pochodnych amfetaminy, w tym lisdeksamfetaminy dimezylanu, z lekami serotoninergicznymi, takimi jak selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), rzadko obserwowano występowanie zespołu serotoninowego. Stan ten zgłaszano również po przedawkowaniu pochodnych amfetaminy, w tym lisdeksamfetaminy dimezylanu.⁹

Leki hipotensyjne

Pochodne amfetaminy mogą zmniejszać skuteczność guanetydyny i innych leków hipotensyjnych, co należy uwzględnić podczas planowania farmakoterapii u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.¹⁰

Opioidowe leki przeciwbólowe

Pochodne amfetaminy mogą nasilać działanie przeciwbólowe opioidowych leków przeciwbólowych, co może prowadzić do silniejszego działania analgetycznego, ale jednocześnie zwiększa ryzyko działań niepożądanych i wymaga ostrożnego monitorowania.¹¹

Leki osłabiające działanie amfetamin

Niektóre leki mogą osłabiać działanie pochodnych amfetaminy:

• Chlorpromazyna – zmniejsza ośrodkowe działanie pobudzające pochodnych amfetaminy poprzez blokowanie receptorów dopaminy i noradrenaliny.¹²
• Haloperydol – zmniejsza ośrodkowe działanie pobudzające pochodnych amfetaminy poprzez blokowanie receptorów dopaminy.¹³
• Węglan litu – może zmniejszać działanie osłabiające apetyt i pobudzające pochodnych amfetaminy.¹⁴

Interakcje z alkoholem

Dostępne są jedynie ograniczone dane na temat interakcji lisdeksamfetaminy dimezylanu z alkoholem. Należy jednak zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania, ponieważ alkohol może modyfikować działanie pochodnych amfetaminy i potencjalnie nasilać ich działania niepożądane, szczególnie w obrębie układu sercowo-naczyniowego i ośrodkowego układu nerwowego.¹⁵

Ze względu na potencjalne ryzyko interakcji, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii lisdeksamfetaminy dimezylanem. Jednoczesne spożycie może prowadzić do:

• Nasilenia działania stymulującego ośrodkowy układ nerwowy
• Zwiększonego ryzyka zaburzeń rytmu serca
• Potencjalnie większego ryzyka wystąpienia niepożądanych reakcji psychotycznych
• Nasilenia wahań ciśnienia tętniczego

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Pochodne amfetaminy mogą wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych:

• Mogą powodować znaczne zwiększenie stężenia kortykosteroidów w osoczu, szczególnie w godzinach wieczornych.¹⁶
• Amfetamina może wpływać na wyniki oznaczeń steroidów w moczu, co należy uwzględnić przy interpretacji wyników badań hormonalnych.¹⁷

Tabela interakcji lisdeksamfetaminy dimezylanu z innymi substancjami

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje lisdeksamfetaminy dimezylanu z innymi substancjami, ich mechanizmy oraz poziom istotności klinicznej. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje oznaczone jako wysokie i bardzo wysokie, które mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych.¹⁸