Właściwości farmakokinetyczne
Egolanza 5 mg

Właściwości farmakokinetyczne olanzapiny

Olanzapina, składnik aktywny leku Egolanza, charakteryzuje się określonymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jej działanie w organizmie pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów farmakokinetycznych związanych z podawaniem olanzapiny, z uwzględnieniem czynników wpływających na poszczególne parametry.

Wchłanianie

Olanzapina wykazuje dobrą absorpcję po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu w czasie 5-8 godzin od zażycia. Istotnym aspektem jest fakt, że obecność pokarmu nie wpływa na proces wchłaniania substancji czynnej. W badaniach klinicznych nie przeprowadzono porównania bezwzględnej dostępności biologicznej leku po podaniu doustnym i dożylnym.¹

Dystrybucja

Po wchłonięciu olanzapina w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza – około 93% substancji pozostaje związane w zakresie stężeń od około 7 do około 1000 ng/ml. W osoczu olanzapina wiąże się przede wszystkim z dwiema frakcjami białkowymi: albuminami oraz α1-kwaśną glikoproteiną. Wysoki stopień wiązania z białkami może wpływać na biodostępność leku i jego dystrybucję w organizmie.²

Metabolizm

Proces metabolizmu olanzapiny zachodzi głównie w wątrobie poprzez dwa podstawowe mechanizmy: sprzęganie oraz utlenianie. Głównym metabolitem wykrywanym w krwiobiegu jest 10-N-glukuronid, który – co istotne z punktu widzenia działania terapeutycznego – nie przenika przez barierę krew-mózg. W tworzeniu metabolitów olanzapiny uczestniczą specyficzne enzymy z grupy cytochromów: P450-CYP1A2 oraz P450-2D6, które odpowiadają za powstawanie metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. W porównaniu ze związkiem macierzystym, metabolity te wykazują znacznie mniejszą aktywność biologiczną, co potwierdzono w badaniach na zwierzętach. Działanie farmakologiczne preparatu zależy zatem głównie od niezmienionej olanzapiny.³

Eliminacja

Parametry eliminacji olanzapiny wykazują zmienność zależną od kilku czynników, w tym wieku, płci i nawyku palenia tytoniu. Po podaniu doustnym, średni okres półtrwania olanzapiny w końcowej fazie eliminacji różni się w zależności od charakterystyki pacjenta.⁴

Wpływ wieku na eliminację

U osób w podeszłym wieku (65 lat i więcej) obserwuje się wydłużenie średniego okresu półtrwania olanzapiny w porównaniu z młodszymi pacjentami. Wartości te wynoszą odpowiednio 51,8 godzin u osób starszych i 33,8 godzin u osób młodszych. Równocześnie klirens leku jest zmniejszony u osób starszych (17,5 l/h) w porównaniu z osobami młodszymi (18,2 l/h). Należy jednak podkreślić, że zmienność parametrów farmakokinetycznych u osób w podeszłym wieku mieści się w granicach obserwowanych u osób młodszych. W badaniach klinicznych u 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, którym podawano olanzapinę w dawkach od 5 do 20 mg/dobę, nie odnotowano specyficznego profilu zdarzeń niepożądanych związanego z wiekiem. ^{65 lat podawanie olanzapiny w dawkach od 5 do 20 mg/dobę nie było związane z żadnym szczególnym profilem zdarzeń niepożądanych.”>5}

Wpływ płci na eliminację

Płeć również wpływa na parametry farmakokinetyczne olanzapiny. U kobiet obserwuje się nieco dłuższy średni okres półtrwania w fazie eliminacji (36,7 h) w porównaniu z mężczyznami (32,3 h). Klirens leku u kobiet jest zmniejszony (18,9 l/h) w porównaniu z mężczyznami (27,3 l/h). Mimo tych różnic, profil bezpieczeństwa olanzapiny stosowanej w dawkach 5-20 mg jest porównywalny zarówno w grupie kobiet (n=467), jak i mężczyzn (n=869).⁶

Wpływ czynności nerek na eliminację

U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min) nie stwierdzono istotnych klinicznie różnic w średnim okresie półtrwania w fazie eliminacji olanzapiny (37,7 h) w porównaniu z osobami zdrowymi (32,4 h). Podobnie klirens leku nie wykazywał znaczących różnic między tymi grupami (odpowiednio 21,2 l/h i 25,0 l/h). Badania bilansu masy wykazały, że około 57% znakowanej radioaktywnie olanzapiny wydalane jest z moczem, głównie w postaci metabolitów.<sup data-drug="Egolanza" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 7

Wpływ czynności wątroby na eliminację

W przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby przeprowadzono małe badanie obejmujące 6 osób z klinicznie istotną marskością wątroby (klasyfikacja w skali Childs Pugh: A (n=5) i B (n=1)). Badanie to wykazało niewielki wpływ zaburzeń wątrobowych na farmakokinetykę doustnie podawanej olanzapiny (w pojedynczej dawce 2,5-7,5 mg). U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby stwierdzono nieznacznie większy klirens ogólnoustrojowy i szybszy okres półtrwania w fazie eliminacji w porównaniu do osób bez zaburzeń wątroby (n=3). Warto również zauważyć, że w grupie pacjentów z marskością wątroby było więcej osób palących (4/6; 67%) niż w grupie kontrolnej (0/3; 0%), co mogło dodatkowo wpływać na wyniki badania.⁸

Wpływ palenia tytoniu na eliminację

Palenie tytoniu wywiera znaczący wpływ na farmakokinetykę olanzapiny. U osób niepalących w porównaniu z osobami palącymi (zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet) średni okres półtrwania w fazie eliminacji leku jest wyraźnie wydłużony – 38,6 h u niepalących w stosunku do 30,4 h u palących. Równocześnie klirens olanzapiny jest zmniejszony u niepalących (18,6 l/h) w porównaniu z osobami palącymi (27,7 l/h). Te obserwacje potwierdzają, że palenie tytoniu przyspiesza metabolizm olanzapiny, prawdopodobnie poprzez indukcję enzymów wątrobowych zaangażowanych w jej biotransformację.⁹

Podsumowanie czynników wpływających na farmakokinetykę

Klirens osoczowy olanzapiny wykazuje pewne prawidłowości: jest mniejszy u osób w podeszłym wieku w porównaniu do osób młodszych, mniejszy u kobiet niż u mężczyzn, oraz mniejszy u osób niepalących niż u palących. Należy jednak podkreślić, że zakres wpływu wieku, płci czy palenia tytoniu na klirens olanzapiny i na okres półtrwania jest stosunkowo niewielki w porównaniu z ogólną zmiennością osobniczą. W badaniach porównujących parametry farmakokinetyczne u osób różnych ras (kaukaskiej, Japończyków i Chińczyków) nie stwierdzono istotnych różnic między tymi trzema populacjami.¹⁰

Farmakokinetyka olanzapiny u młodzieży

Specyficzną grupę pacjentów stanowi młodzież w wieku od 13 do 17 lat. Badania wykazały, że farmakokinetyka olanzapiny w tej grupie wiekowej jest zasadniczo podobna do obserwowanej u osób dorosłych. Należy jednak zwrócić uwagę, że w badaniach klinicznych średnia ekspozycja na olanzapinę była o około 27% większa u młodzieży w porównaniu z dorosłymi. Ta różnica może wynikać z czynników demograficznych charakterystycznych dla populacji młodzieżowej, takich jak mniejsza średnia masa ciała oraz mniejsza liczba osób palących. Oba te czynniki mogą przyczyniać się do zwiększonej ekspozycji na olanzapinę obserwowanej w tej grupie wiekowej.¹¹

Parametry farmakokinetyczne olanzapiny – podsumowanie