Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Egolanza

Stosując olanzapinę, należy pamiętać, że poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach terapii. W tym okresie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjentów, aby ocenić skuteczność leczenia i wykryć ewentualne działania niepożądane¹.

Przeciwwskazania dla pacjentów z otępieniem

Olanzapina nie jest zalecana u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania wywołanymi otępieniem ze względu na zwiększone ryzyko śmiertelności oraz zdarzeń naczyniowo-mózgowych. Badania kliniczne kontrolowane placebo, prowadzone na pacjentach w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą spowodowaną otępieniem, wykazały dwukrotnie wyższą śmiertelność w grupie leczonej olanzapiną w porównaniu do grupy placebo (3,5% vs 1,5%)².

Zwiększona śmiertelność nie była związana z dawkowaniem olanzapiny (średnia dobowa dawka wynosiła 4,4 mg) ani czasem leczenia. Do czynników ryzyka zwiększonej śmiertelności w tej populacji należą: wiek powyżej 65 lat, utrudnione połykanie, sedacja, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc (w tym zapalenie płuc z aspiracją lub bez) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Należy jednak podkreślić, że śmiertelność w grupie pacjentów leczonych olanzapiną była wyższa niż w grupie placebo nawet przy braku wymienionych czynników ryzyka^{Stosowanie u pacjentów z chorobą Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często raportowano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy występujące z większą częstością niż w przypadku stosowania placebo, a olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych. W badaniach tych pacjenci musieli być w stabilnym stanie, przyjmując najmniejszą skuteczną dawkę leków przeciwparkinsonowych (agonistów dopaminy) przez cały czas trwania badania. Dawkowanie olanzapiny rozpoczynano od 2,5 mg/dobę, a następnie zwiększano według decyzji badacza maksymalnie do 15 mg/dobę⁵.

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

ZZN to stan zagrożenia życia związany z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, który może również wystąpić podczas terapii olanzapiną (rzadkie przypadki). Kliniczne objawy ZZN obejmują: bardzo wysoką gorączkę, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości oraz objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego krwi, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca). Mogą wystąpić również: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek⁶.

Jeżeli u pacjenta wystąpią objawy wskazujące na ZZN lub wysoka gorączka o niewyjaśnionej przyczynie bez innych klinicznych objawów ZZN, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę⁷.

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często zgłaszano hiperglikemię i/lub rozwój lub nasilenie objawów cukrzycy, z występującą sporadycznie kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym⁸.

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjenta zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. Należy wykonać pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia, 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną, a następnie raz na rok. Pacjentów otrzymujących leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę, należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (takich jak nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie). Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do jej rozwoju – u takich osób należy regularnie kontrolować poziom glikemii⁹.

Zalecana jest również regularna kontrola masy ciała – przed rozpoczęciem leczenia, po 4, 8 i 12 tygodniach od rozpoczęcia terapii olanzapiną, a następnie raz na kwartał¹⁰.

Zaburzenia lipidowe

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów¹¹. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów oraz u pacjentów posiadających czynniki ryzyka rozwoju takich zaburzeń¹².

U pacjentów otrzymujących jakikolwiek lek przeciwpsychotyczny, w tym produkt Egolanza, należy regularnie kontrolować stężenie lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi leczenia przeciwpsychotycznego – przed rozpoczęciem leczenia, 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną, a następnie co 5 lat¹³.

Aktywność przeciwcholinergiczna

Choć wykazano aktywność przeciwcholinergiczną olanzapiny in vitro, doświadczenia z badań klinicznych ujawniły niską częstość występowania związanych z nią objawów. Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność w przypadku przepisywania tego leku osobom z przerostem gruczołu krokowego, niedrożnością porażenną jelit i podobnymi schorzeniami¹⁴.

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych – A1AT i AspAT, zwłaszcza w początkowym etapie terapii. Należy zachować szczególną ostrożność oraz wdrożyć odpowiednie badania kontrolne u pacjentów z:¹⁵

• zwiększoną aktywnością A1AT i/lub AspAT
• objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

U pacjentów, u których stwierdzono zapalenie wątroby (w tym wątrobokomórkowe i cholestatyczne uszkodzenie wątroby oraz mieszaną postać uszkodzenia wątroby), należy przerwać leczenie olanzapiną¹⁶.

Neutropenia

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z:¹⁷

• małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny
• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym przez współistniejącą chorobę, radioterapię lub chemioterapię
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię¹⁸.

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥ 0,01% i < 0,1%), w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny, zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty¹⁹.

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] >500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (0,1% do 1%). W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych²⁰.

Należy jednak zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u następujących pacjentów:²¹

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Choroba zakrzepowo-zatorowa

Niezbyt często (> 0,1% i < 1%) opisywano czasowy związek między leczeniem olanzapiną a występowaniem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Związek przyczynowy pomiędzy występowaniem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej a leczeniem olanzapiną nie został jednak jednoznacznie ustalony²².

Ze względu na częste występowanie czynników ryzyka zakrzepu z zatorami w układzie żylnym u pacjentów ze schizofrenią, należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (np. unieruchomienie) oraz podjąć odpowiednie działania prewencyjne²³.

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na to, że olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem²⁴.

Możliwe jest działanie antagonistyczne olanzapiny wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy, ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny z dopaminą²⁵.

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków zgłaszano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia²⁶.

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością w przypadku stosowania olanzapiny. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie jednak wraz z czasem trwania leczenia²⁷.

Jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Po odstawieniu leku objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić²⁸.

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w wieku podeszłym obserwowano w trakcie badań klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. U pacjentów powyżej 65 lat zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego²⁹.

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym, obserwacyjnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Ryzyko to było porównywalne z ryzykiem nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej³⁰.

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat występowały różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiana parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny³¹.

Substancje pomocnicze

Tabletki Egolanza zawierają laktozę. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozo-galaktozy nie powinni przyjmować tego leku³².