Właściwości farmakodynamiczne leku Doneprion

Doneprion, zawierający chlorowodorek donepezylu, należy do grupy leków psychoanaleptycznych, a dokładniej do inhibitorów cholinesterazy (kod ATC: N06DA02). Lek jest dostępny w postaci tabletek powlekanych o mocy 5 mg i 10 mg, gdzie odpowiednio każda tabletka zawiera 5 mg lub 10 mg chlorowodorku donepezylu (co odpowiada 4,56 mg lub 9,12 mg donepezylu).¹

Mechanizm działania

Chlorowodorek donepezylu działa jako swoisty i odwracalny inhibitor acetylocholinesterazy, która jest główną cholinesterazą występującą w mózgu. Charakteryzuje się wysoką selektywnością działania – badania wykazały, że in vitro jest ponad 1000 razy silniejszym inhibitorem acetylocholinesterazy niż butyrylocholinesterazy, enzymu występującego głównie poza ośrodkowym układem nerwowym.²

Skuteczność kliniczna w otępieniu alzheimerowskim

Skuteczność kliniczna Doneperionu została potwierdzona w badaniach klinicznych przeprowadzonych u pacjentów z otępieniem w chorobie Alzheimera. Wykazano, że podawanie pojedynczych dawek dobowych chlorowodorku donepezylu w wysokości 5 mg i 10 mg powoduje w stanie stacjonarnym znaczące zahamowanie aktywności acetylocholinesterazy mierzonej w błonach erytrocytów. Poziom inhibicji wynosił odpowiednio 63,6% dla dawki 5 mg oraz 77,3% dla dawki 10 mg, przy pomiarze wykonywanym po podaniu leku.³

Istotną obserwacją jest korelacja między hamowaniem aktywności acetylocholinesterazy (AChE) w krwinkach czerwonych przez chlorowodorek donepezylu a zmianami wyników w skali ADAS-Cog, która stanowi czuły wskaźnik badający wybrane aspekty zdolności poznawczych. Należy jednak zaznaczyć, że nie zbadano wpływu chlorowodorku donepezylu na zmianę przebiegu podstawowego schorzenia neurologicznego, dlatego nie można wnioskować, że lek ma jakikolwiek wpływ na spowolnienie postępu samej choroby Alzheimera.⁴

Badania kliniczne

Skuteczność terapeutyczna chlorowodorku donepezylu została udokumentowana w czterech kontrolowanych badaniach klinicznych z zastosowaniem placebo, w tym dwóch trwających 6 miesięcy i dwóch o rocznym okresie obserwacji.⁵

W badaniach 6-miesięcznych skuteczność leku oceniano na zakończenie terapii przy wykorzystaniu trzech kluczowych kryteriów oceny:⁶

• ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale) – kompleksowa skala oceniająca zdolności poznawcze pacjenta
• CIBIC-Plus (Clinical Interview Based Impression of Change with Caregiver Input) – ogólna ocena zdolności pacjenta do pojmowania, dokonana przez lekarza z uwzględnieniem informacji od opiekuna
• ADL/CDR (Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale) – skala oceniająca zdolność do samodzielnego funkcjonowania w życiu społecznym i rodzinnym oraz zainteresowania i możliwość samodzielnego funkcjonowania

Za pacjentów odpowiadających na leczenie uznawano tych, którzy spełniali łącznie następujące kryteria:⁷

• poprawa stanu klinicznego o co najmniej 4 punkty w skali ADAS-Cog
• brak pogorszenia w skali CIBIC+
• brak pogorszenia w skali ADL/CDR

Wyniki odpowiedzi klinicznej

* p<0,05
** p<0,01

Analizując wyniki badań klinicznych można zaobserwować, że chlorowodorek donepezylu wykazywał statystycznie istotny, proporcjonalny do dawki wzrost odsetka pacjentów z pozytywną odpowiedzią kliniczną. W porównaniu z grupą placebo, gdzie odpowiedź kliniczną zaobserwowano u 10% badanych, w grupie otrzymującej 5 mg leku pozytywną odpowiedź wykazało 18% pacjentów, natomiast w grupie otrzymującej 10 mg leku – 21% w populacji leczonej i 22% w populacji ocenianej.⁸

Wyniki te wskazują na zależną od dawki skuteczność chlorowodorku donepezylu w leczeniu objawów otępienia w chorobie Alzheimera, z lepszymi wynikami klinicznymi obserwowanymi przy dawce 10 mg w porównaniu do dawki 5 mg. Istotność statystyczna wyników (p<0,05 dla dawki 5 mg oraz p<0,01 dla dawki 10 mg) potwierdza kliniczną wartość terapeutyczną leku Doneprion w tej grupie pacjentów.⁹