Wpływ leku na płodność, ciążę i laktację

Podczas planowania farmakoterapii u kobiet w wieku rozrodczym, zwłaszcza w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien szczegółowo przeanalizować stosunek korzyści do ryzyka stosowania aceklofenaku. Ze względu na mechanizm działania leku, który polega na hamowaniu syntezy prostaglandyn, istnieją określone zagrożenia, które należy omówić z pacjentką przed włączeniem leczenia.¹

Wpływ aceklofenaku na przebieg ciąży

Aktualnie brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania aceklofenaku u kobiet ciężarnych. Niemniej jednak, dostępne dane epidemiologiczne wskazują na istotne ryzyko związane z podawaniem inhibitorów syntezy prostaglandyn w okresie ciąży.²

Stosowanie w pierwszym i drugim trymestrze ciąży

Badania epidemiologiczne wykazały, że przyjmowanie leków z tej grupy we wczesnym okresie ciąży może zwiększać ryzyko wystąpienia:

• Poronienia
• Wad rozwojowych serca
• Wytrzewienia (nieprawidłowe położenie narządów wewnętrznych poza jamą ciała)

Szczególnie istotny jest fakt, że ryzyko bezwzględne wystąpienia wad sercowo-naczyniowych wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. Należy podkreślić, że ryzyko to zwiększa się proporcjonalnie do stosowanej dawki oraz czasu trwania terapii.³

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych dostarczyły dodatkowych dowodów na teratogenne działanie inhibitorów syntezy prostaglandyn. U zwierząt laboratoryjnych podawanie tych leków skutkowało:

• Zwiększoną częstością utraty ciąży zarówno przed, jak i po implantacji zarodka
• Wyższą śmiertelnością zarodków i płodów
• Zwiększoną częstością występowania wad rozwojowych, zwłaszcza w układzie sercowo-naczyniowym

Efekty te obserwowano szczególnie w okresie organogenezy.⁴

Stosowanie od 20. tygodnia ciąży

Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie aceklofenaku od 20. tygodnia ciąży, gdyż w tym okresie lek może powodować:

• Małowodzie – zmniejszenie objętości płynu owodniowego w wyniku zaburzenia czynności nerek płodu
• Zwężenie przewodu tętniczego u płodu

Małowodzie może wystąpić już w krótkim czasie po rozpoczęciu leczenia, jednak zazwyczaj jest ono odwracalne po odstawieniu leku. Podobnie w przypadku zwężenia przewodu tętniczego – większość przypadków ustępuje po zaprzestaniu terapii.⁵

Zalecenia dotyczące stosowania aceklofenaku w ciąży

W świetle przedstawionych danych, zaleca się następujące postępowanie:

1. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy podawać aceklofenaku, chyba że jest to jednoznacznie konieczne ze względu na stan zdrowia matki
2. Jeśli zastosowanie leku jest niezbędne, należy stosować możliwie najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy czas
3. U pacjentek przyjmujących aceklofenak po 20. tygodniu ciąży przez kilka dni, należy rozważyć monitorowanie przedporodowe w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego
4. W przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego, leczenie aceklofenakiem należy natychmiast przerwać

Powyższe zalecenia dotyczą również kobiet planujących ciążę.⁶

Stosowanie aceklofenaku podczas karmienia piersią

Aktualnie brak jest danych klinicznych dotyczących przenikania aceklofenaku do mleka kobiecego. Badania na modelach zwierzęcych z wykorzystaniem aceklofenaku znakowanego radioizotopem węgla (14C) nie wykazały jego obecności w mleku karmiących samic szczurów.⁷

Pomimo braku jednoznacznych dowodów na przenikanie aceklofenaku do mleka kobiecego, ze względu na potencjalne ryzyko dla niemowlęcia, zaleca się unikanie stosowania leku w okresie karmienia piersią. Wyjątkiem są sytuacje, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają możliwe zagrożenia dla dziecka.⁸

Wpływ aceklofenaku na płodność

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że stosowanie aceklofenaku może mieć negatywny wpływ na płodność kobiet. Z tego powodu:

• Lek nie jest zalecany u kobiet planujących ciążę
• U pacjentek mających problemy z zajściem w ciążę lub będących w trakcie diagnostyki niepłodności należy rozważyć przerwanie leczenia preparatem Digavar

Mechanizm wpływu na płodność jest związany z hamowaniem syntezy prostaglandyn, które odgrywają istotną rolę w procesach rozrodczych.⁹

Zestawienie ryzyka związanego ze stosowaniem aceklofenaku w różnych okresach