Właściwości farmakokinetyczne leku Viklaren 10 mg/g, żel

Viklaren jest preparatem zawierającym 10 mg diklofenaku sodowego w 1 g żelu, przeznaczonym do stosowania miejscowego. Charakteryzuje się jednorodną, białą konsystencją kremo-żelu o charakterystycznym zapachu. Poniżej przedstawiono szczegółowe właściwości farmakokinetyczne tego preparatu.¹

Wchłanianie

Wchłanianie przezskórne diklofenaku po miejscowym zastosowaniu produktu Viklaren jest uwarunkowane wieloma czynnikami. Główne determinanty tego procesu to czas kontaktu żelu ze skórą, powierzchnia leczonego miejsca, całkowita dawka aplikowana miejscowo oraz stopień nawilżenia skóry. Badania przeprowadzone z użyciem analizy wydalania diklofenaku oraz jego hydroksylowych metabolitów u zdrowych ochotników wykazały, że wchłanianiu ulega około 6% podanej dawki.²

Należy podkreślić, że stężenia diklofenaku osiągane w mazi i tkankach stawowych są wyższe od tych oznaczanych w osoczu. Fakt ten ma istotne znaczenie kliniczne ze względu na mechanizm działania leku w miejscu aplikacji.³

Dystrybucja

Po miejscowym podaniu produktu Viklaren w okolicy stawów kolanowych i stawów rąk możliwe jest oznaczenie stężenia diklofenaku w trzech przedziałach biologicznych: osoczu krwi, maziówce oraz płynie maziówkowym. Warto zauważyć, że maksymalne stężenie substancji czynnej w osoczu krwi jest około 100 razy niższe w porównaniu do stężenia osiąganego po doustnym podaniu tabletek zawierających diklofenak.⁴

Wiązanie z białkami jest bardzo wysokie i wynosi 99,7%. Głównym białkiem osocza wiążącym diklofenak jest albumina (99,4%), co wpływa na biodostępność wolnej frakcji leku.⁵

Metabolizm

Diklofenak podlega intensywnym przemianom metabolicznym w organizmie człowieka. W osoczu krwi i moczu zidentyfikowano 5 różnych metabolitów tej substancji czynnej. Metabolity diklofenaku nie są formami końcowymi, lecz podlegają dalszym procesom biotransformacji, głównie poprzez sprzęganie z kwasem glukuronowym i siarkowym. Finalnie, powstałe koniugaty są wydalane z żółcią.⁶

Eliminacja

Farmakokinetyka diklofenaku charakteryzuje się następującymi parametrami:

• Całkowity klirens nerkowy – wynosi 263 ± 56 ml/min, co świadczy o efektywnym usuwaniu leku z organizmu⁷
• Okres półtrwania w fazie eliminacji (t_1/2) w osoczu – mieści się w przedziale od 1 do 2 godzin⁸
• Okres półtrwania metabolitów – dla czterech metabolitów wynosi od 1 do 3 godzin (są to okresy krótsze niż dla związku macierzystego)⁹

Warto zwrócić uwagę na piąty metabolit – 3′-hydroksy-4′-metoksy-diklofenak, który charakteryzuje się dłuższym okresem półtrwania w porównaniu do pozostałych. Jest to jednak metabolit nieaktywny biologicznie, więc jego dłuższa obecność w organizmie nie przekłada się na efekt terapeutyczny.¹⁰

Główną drogą eliminacji diklofenaku i jego metabolitów jest wydalanie z moczem, co wskazuje na istotną rolę układu moczowego w usuwaniu tych związków z organizmu.¹¹

Farmakokinetyka w stanach patologicznych

Zaburzenia czynności nerek nie powodują zauważalnej kumulacji diklofenaku i jego metabolitów w organizmie pacjenta. Oznacza to, że mimo upośledzonej funkcji nerek, eliminacja leku prawdopodobnie zachodzi także innymi drogami lub pozostaje wystarczająca do zapobieżenia nadmiernemu gromadzeniu się substancji w organizmie.¹²

W przypadku przewlekłego zapalenia wątroby lub marskości wątroby (w stadium wyrównanym), parametry farmakokinetyczne i profil metabolizmu diklofenaku nie ulegają istotnym zmianom w porównaniu do osób zdrowych. Jest to ważna informacja kliniczna, ponieważ wskazuje, że nawet w przypadku chorób wątroby w stadium wyrównanym modyfikacja dawkowania leku może nie być konieczna.¹³