Właściwości farmakodynamiczne leku Depralin ODT

Depralin ODT zawiera escytalopram, który należy do grupy farmaceutycznej leków przeciwdepresyjnych będących selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Produkt został sklasyfikowany według kodu ATC jako N06AB10 i dostępny jest w trzech dawkach: 5 mg, 10 mg oraz 20 mg w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej.¹

Mechanizm działania

Escytalopram charakteryzuje się wysoce selektywnym hamowaniem wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT), wykazując duże powinowactwo do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoniny. Dodatkowo wiąże się z miejscem allosterycznym tego transportera, jednak z tysiąckrotnie mniejszym powinowactwem. Ta specyficzność działania wyróżnia escytalopram spośród innych leków przeciwdepresyjnych.²

Istotnym aspektem profilu farmakodynamicznego escytalopramu jest jego niewielkie lub zerowe powinowactwo do licznych innych receptorów, między innymi:

• Receptorów serotoninergicznych 5-HT_1A i 5-HT₂ – co ogranicza działania niepożądane związane z aktywacją tych receptorów
• Receptorów dopaminergicznych D₁ i D₂ – zmniejszając ryzyko objawów pozapiramidowych
• Receptorów adrenergicznych α₁, α₂ i β – co minimalizuje wpływ na układ sercowo-naczyniowy
• Receptorów histaminowych H₁ – ograniczając działanie sedatywne
• Cholinergicznych receptorów muskarynowych – zapobiegając działaniom antycholinergicznym
• Receptorów benzodiazepinowych – nie wywierając działania anksjolitycznego typowego dla benzodiazepin
• Receptorów opioidowych – nie wpływając na transmisję opioidergiczną

³

Najważniejszym mechanizmem działania, który wyjaśnia wszystkie farmakologiczne i kliniczne efekty escytalopramu, jest wybiórcze hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT). Taki profil farmakodynamiczny przekłada się na wysoką skuteczność terapeutyczną przy ograniczonym zakresie działań niepożądanych.⁴

Wpływ na parametry elektrokardiograficzne

W badaniach elektrokardiograficznych przeprowadzonych metodą podwójnie ślepej próby, kontrolowanych placebo, w grupie zdrowych ochotników escytalopram wykazywał wpływ na odstęp QTc (z zastosowaniem korekty według metody Fridericia). Obserwowano wydłużenie wartości wyjściowej QTc o:

• 4,3 ms (90% CI: 2,2; 6,4) po zastosowaniu dawki terapeutycznej 10 mg/dobę
• 10,7 ms (90% CI: 8,6; 12,8) po zastosowaniu dawki 30 mg/dobę

Te dane o wpływie escytalopramu na repolaryzację mięśnia sercowego mają istotne znaczenie kliniczne przy kwalifikacji pacjentów do terapii, zwłaszcza osób z predyspozycją do zaburzeń rytmu serca lub przyjmujących inne leki wpływające na odstęp QT.⁵

Skuteczność kliniczna w poszczególnych wskazaniach

Duże epizody depresji

Skuteczność escytalopramu w leczeniu dużych epizodów depresyjnych została potwierdzona w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo. Wyniki te wskazują na istotną statystycznie przewagę escytalopramu nad placebo w redukcji objawów depresyjnych w krótkim okresie terapeutycznym.⁶

W badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom depresji, które miało charakter długoterminowy, wzięło udział 274 pacjentów. Osoby te wykazały pozytywną odpowiedź na leczenie escytalopramem w dawce 10 lub 20 mg na dobę w początkowej, 8-tygodniowej, otwartej fazie badania. Następnie pacjenci zostali losowo przydzieleni do kontynuacji leczenia escytalopramem w dotychczasowej dawce lub do grupy przyjmującej placebo, przez okres do 36 tygodni. Wyniki jednoznacznie wykazały, że u pacjentów kontynuujących leczenie escytalopramem czas do nawrotu choroby był znacząco dłuższy w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Potwierdza to skuteczność escytalopramu w długoterminowej profilaktyce nawrotów dużej depresji.⁷

Fobia społeczna

W przypadku fobii społecznej (lęku społecznego), skuteczność escytalopramu została udowodniona zarówno w badaniach krótkoterminowych (12-tygodniowych), jak i w 6-miesięcznym badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom tego zaburzenia u pacjentów, którzy odpowiedzieli pozytywnie na leczenie. Przeprowadzono również 24-tygodniowe badanie nad ustaleniem optymalnej dawki terapeutycznej, w którym wykazano skuteczność escytalopramu we wszystkich badanych dawkach: 5 mg, 10 mg i 20 mg na dobę. Wyniki te wskazują, że escytalopram stanowi efektywną opcję terapeutyczną w leczeniu lęku społecznego, zarówno w fazie ostrej, jak i w zapobieganiu nawrotom tego zaburzenia.⁸

Zaburzenie lękowe uogólnione

W leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego (GAD) skuteczność escytalopramu w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę została potwierdzona we wszystkich czterech przeprowadzonych badaniach kontrolowanych placebo. W analizie zbiorczej danych pochodzących z trzech badań o podobnym schemacie dawkowania, obejmujących łącznie 840 pacjentów (421 leczonych escytalopramem i 419 otrzymujących placebo), uzyskano następujące wyniki:

• 47,5% pacjentów w grupie escytalopramu wykazało odpowiedź na leczenie wobec 28,9% w grupie placebo
• Remisję objawów osiągnęło 37,1% pacjentów leczonych escytalopramem w porównaniu z 20,8% w grupie placebo

Co szczególnie istotne, działanie terapeutyczne było obserwowane już po pierwszym tygodniu leczenia, co świadczy o szybkim początku działania przeciwlękowego escytalopramu.⁹

Długotrwałą skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę w leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego potwierdzono w randomizowanym badaniu trwającym od 24 do 74 tygodni. W badaniu tym oceniano utrzymywanie się skuteczności leku u 373 pacjentów, którzy wcześniej pozytywnie zareagowali na 12-tygodniowe leczenie w fazie otwartej. Wyniki tego badania dostarczają silnych dowodów na skuteczność escytalopramu w długoterminowym leczeniu GAD.¹⁰

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD) została zweryfikowana w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę wykazali istotną statystycznie różnicę w zakresie całkowitej punktacji w skali Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (Y-BOCS) w porównaniu z grupą placebo. Ta skala jest złotym standardem w ocenie nasilenia objawów OCD, więc uzyskane wyniki potwierdzają skuteczność leku w redukcji obsesji i kompulsji.¹¹

Po przedłużeniu badania do 24 tygodni wykazano, że zarówno dawka 10 mg, jak i 20 mg escytalopramu na dobę była skuteczna w porównaniu z placebo. To wskazuje, że w dłuższej perspektywie czasowej nawet niższa dawka może zapewniać odpowiednią kontrolę objawów OCD.¹²

Dodatkowe badanie koncentrowało się na ocenie skuteczności escytalopramu w zapobieganiu nawrotom OCD. Pacjenci, którzy pozytywnie zareagowali na escytalopram w 16-tygodniowej fazie otwartej badania, zostali następnie losowo przydzieleni do dalszego leczenia escytalopramem w dawce 10 lub 20 mg na dobę lub do grupy placebo w 24-tygodniowej, randomizowanej fazie z podwójnie ślepą próbą. Wyniki jednoznacznie potwierdziły skuteczność obu dawek escytalopramu w zapobieganiu nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego, co ma kluczowe znaczenie w kontekście przewlekłego charakteru tego schorzenia.¹³