Działania niepożądane leku Decapeptyl Depot

Profil bezpieczeństwa produktu leczniczego Decapeptyl Depot (3,75 mg tryptoreliny w postaci octanu tryptoreliny) został opracowany na podstawie danych z badań klinicznych oraz monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii po wprowadzeniu leku do obrotu. Działania niepożądane zostały przedstawione z podziałem na grupy pacjentów (mężczyźni i kobiety) ze względu na różnice w profilach działań niepożądanych związanych z farmakologicznym działaniem leku w tych populacjach.¹

Profil bezpieczeństwa u mężczyzn

U mężczyzn leczonych tryptoreliną, podobnie jak w przypadku terapii innymi agonistami GnRH czy kastracji chirurgicznej, najczęściej obserwowane działania niepożądane są związane z przewidywanym działaniem farmakologicznym leku. Jest to początkowo zwiększenie stężenia testosteronu, po którym następuje prawie całkowita supresja tego hormonu. Do najczęstszych działań niepożądanych należą: zaburzenia wzwodu (44%), uderzenia gorąca (41%) i utrata popędu płciowego (40%). Ponadto, możliwym działaniem niepożądanym zgłaszanym w badaniach klinicznych było nadciśnienie (1%).²

Charakterystycznym zjawiskiem obserwowanym w pierwszym tygodniu po podaniu tryptoreliny jest przejściowe zwiększenie stężenia testosteronu w surowicy. Ten początkowy wzrost może prowadzić do okresowego zaostrzenia objawów raka gruczołu krokowego (tumor flare) u niewielkiego odsetka pacjentów (≤ 5%). Zaostrzenie objawów manifestuje się najczęściej nasileniem dolegliwości ze strony układu moczowego (< 2%) oraz bólem w miejscu przerzutów (5%). Objawy te mają charakter przemijający i ustępują zazwyczaj w ciągu 1-2 tygodni.³

W rzadkich przypadkach zaostrzenie objawów choroby może przyjmować postać niedrożności cewki moczowej, prowadząc do zmniejszenia sprawności nerek, lub ucisku przerzutów na rdzeń kręgowy, co potencjalnie może powodować parestezje i osłabienie mięśni kończyn dolnych. Dlatego pacjenci z uszkodzeniem kręgosłupa spowodowanym przerzutami i/lub niedrożnością górnego lub dolnego odcinka dróg moczowych wymagają szczególnej uwagi i ścisłej kontroli w okresie pierwszych tygodni leczenia.⁴

Istotnym działaniem niepożądanym związanym ze stosowaniem agonistów GnRH u mężczyzn z rakiem gruczołu krokowego jest zwiększona utrata masy kostnej, która może prowadzić do osteoporozy i zwiększać ryzyko złamania kości. Obserwowane jest niewielkie zmniejszenie masy istoty gąbczastej kości, które zazwyczaj jest odwracalne w ciągu 6-9 miesięcy po zakończeniu leczenia.⁵

W badaniach klinicznych nie odnotowano reakcji anafilaktycznych, a w ramach monitorowania bezpieczeństwa po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłoszono zaledwie kilka takich przypadków.⁶

Profil bezpieczeństwa u kobiet

U kobiet leczonych tryptoreliną najczęściej zgłaszane działania niepożądane są konsekwencją zmniejszenia stężenia estrogenów i obejmują: uderzenia gorąca (60%), ból głowy (20%), nadmierne pocenie się (20%), suchość pochwy i sromu (19%), zmniejszony popęd płciowy (16%), zaburzenia snu (12%), krwawienie z pochwy (10%), uczucie zmęczenia (9%), osłabienie (9%), bolesne stosunki płciowe (8%) i zmieniony nastrój (8%). Działaniem niepożądanym o potencjalnie ciężkim przebiegu jest depresja, zgłaszana u 4% pacjentek w badaniach klinicznych.⁷

W początkowym okresie leczenia objawy endometriozy, takie jak ból w miednicy i bolesne miesiączkowanie, mogą bardzo często ulegać zaostrzeniu (≥ 10%). Jest to spowodowane wstępnym, przejściowym zwiększeniem stężenia estradiolu w osoczu. Objawy te mają charakter przemijający i zwykle ustępują w ciągu 1-2 tygodni.⁸

W miesiącu po pierwszym wstrzyknięciu może wystąpić krwawienie z pochwy, w tym krwawienie z odstawienia, nadmierne krwawienie menstruacyjne oraz krwawienie pomiędzy normalnymi krwawieniami menstruacyjnymi. Podobnie jak u mężczyzn, może dochodzić do niewielkiej utraty masy istoty gąbczastej kości, która jest zwykle odwracalna w ciągu 6-9 miesięcy po zaprzestaniu leczenia.⁹

Tabela działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych zgłaszanych w badaniach klinicznych oraz w ramach monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii po wprowadzeniu produktu Decapeptyl Depot do obrotu, z podziałem na częstość występowania oraz układy i narządy.

* Nie znana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)¹⁰

Specjalne uwagi dotyczące bezpieczeństwa

Zjawisko zaostrzenia objawów

W początkowym okresie leczenia tryptoreliną, zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet, może dojść do tymczasowego nasilenia objawów choroby podstawowej. U mężczyzn z rakiem gruczołu krokowego jest to spowodowane przejściowym wzrostem stężenia testosteronu i określane mianem „tumor flare„. U kobiet z endometriozą można zaobserwować nasilenie bólu w miednicy i bolesnego miesiączkowania w związku z wstępnym zwiększeniem stężenia estradiolu. W obu przypadkach objawy te są przemijające i ustępują w ciągu 1-2 tygodni leczenia.¹¹

Zaburzenia kości

Długotrwałe stosowanie agonistów GnRH, w tym tryptoreliny, może prowadzić do utraty masy kostnej i zwiększać ryzyko rozwoju osteoporozy oraz złamań kości. Jest to konsekwencją obniżenia stężenia hormonów płciowych (estrogenów u kobiet i testosteronu u mężczyzn). Utrata masy istoty gąbczastej kości zwykle ustępuje w ciągu 6-9 miesięcy po zakończeniu leczenia.¹²

Reakcje alergiczne

Chociaż w badaniach klinicznych nie odnotowano przypadków reakcji anafilaktycznych, zgłaszano pojedyncze takie przypadki w ramach monitorowania bezpieczeństwa po wprowadzeniu produktu do obrotu. Reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy i pokrzywka, mogą wystąpić zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet.¹³

Zaburzenia krwawienia u kobiet

U kobiet w pierwszym miesiącu po wstrzyknięciu tryptoreliny mogą wystąpić różne typy krwawień z dróg rodnych, takie jak krwawienie z odstawienia, nadmierne krwawienie menstruacyjne oraz krwawienie międzymiesiączkowe. Przy długotrwałym stosowaniu leku może dojść do zaniku miesiączki.¹⁴

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego Decapeptyl Depot do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego produktu. Specjaliści z zakresu ochrony zdrowia powinni zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Aleje Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel: + 48 22 49 21 301, Fax: +48 22 49 21 309 lub pod adresem https://smz.ezdrowie.gov.pl/. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁵