Działania niepożądane danazolu – charakterystyka i częstotliwość występowania

Danazol (Danazol Polfarmex, 200 mg, tabletki) może powodować szereg działań niepożądanych związanych z jego mechanizmem działania oraz wpływem na układ hormonalny organizmu. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę działań niepożądanych obserwowanych podczas terapii tym lekiem.¹

Działania androgenizujące

Wśród najczęściej obserwowanych działań niepożądanych danazolu wyróżnia się efekty androgenizujące, które wynikają z jego wpływu na gospodarkę hormonalną. Obejmują one zwiększenie masy ciała, wzmożony apetyt, trądzik i łojotok. U pacjentek może pojawić się również hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego), utrata włosów oraz zmiany barwy głosu, które mogą manifestować się jako chrypka, ból gardła, chwiejność głosu lub jego obniżenie. W rzadkich przypadkach może dojść do przerostu łechtaczki czy zatrzymywania płynów w organizmie.²

Zaburzenia wydzielania wewnętrznego

Danazol może wywoływać zaburzenia miesiączkowania, w tym plamienia, zmiany długości cyklu oraz brak miesiączki (amenorrhea). Należy podkreślić, że cykliczne krwawienia i owulacja zwykle powracają po 60-90 dniach od zakończenia leczenia, choć czasami może wystąpić wtórny brak miesiączki. U kobiet mogą pojawić się także objawy niedoboru estrogenów, takie jak zaczerwienienie twarzy, suchość pochwy, zmiany libido, podrażnienie oraz zmniejszenie objętości piersi. Z kolei u mężczyzn przyjmujących danazol obserwowano zaburzenia spermatogenezy.³

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

U pacjentów z cukrzycą stosujących danazol może wzrosnąć oporność na insulinę. Co istotne, nawet u osób bez wcześniejszego rozpoznania cukrzycy odnotowano przypadki objawowej hipoglikemii, czemu towarzyszył wzrost stężenia glukagonu w osoczu. Poza zwiększeniem stężenia insuliny w osoczu, lek może prowadzić do łagodnego upośledzenia tolerancji glukozy. Zaobserwowano także wzrost aktywności syntetazy kwasu aminolewulinowego (ALA) oraz zmniejszenie stężenia globulin wiążących T4 z jednoczesnym wzrostem wiązania T3, bez zaburzeń w wydzielaniu hormonów tarczycy. Należy podkreślić, że stężenie wolnej lewotyroksyny pozostaje niezmienione.⁴

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

W trakcie terapii danazolem mogą wystąpić różnorodne zmiany skórne, takie jak wysypka grudkowo-plamkowa, wybroczynowa, rumieniowata lub pokrzywkowa, której może towarzyszyć obrzęk twarzy oraz gorączka. Odnotowano rzadkie przypadki nadwrażliwości na światło słoneczne (fotosensytyzacja). Opisywano również występowanie rumieniowych guzków zapalnych, zmian w pigmentacji skóry, złuszczającego zapalenia skóry oraz rumienia wielopostaciowego.⁵

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Pacjenci mogą doświadczać bólów grzbietu, skurczów mięśni (czasem o ciężkim nasileniu), drżenia mięśni, drgań pęczkowych mięśni, bólów kończyn oraz bólów i obrzęków stawów. Danazol może również prowadzić do zwiększenia aktywności kinazy kreatynowej w surowicy.⁶

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Obserwowano przypadki kołatania serca, tachykardii, a nawet zawału mięśnia sercowego. W zakresie zaburzeń naczyniowych odnotowano nadciśnienie tętnicze, zakrzepicę zatoki strzałkowej, naczyń mózgowych i tętnic.⁷

Zaburzenia narządu wzroku

Pacjenci przyjmujący danazol mogą doświadczać niewyraźnego widzenia, problemów z ogniskowaniem, nietolerancji soczewek kontaktowych oraz wad refrakcji wymagających korekty.⁸

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W badaniach laboratoryjnych obserwowano zwiększenie liczby czerwonych krwinek oraz liczby płytek krwi, eozynofilię, leukopenię, trombocytopenię oraz purpurę. Danazol może powodować wystąpienie odwracalnej czerwienicy (policytemia).⁹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Sporadycznie obserwowano zwiększenie aktywności aminotransferaz w osoczu, rzadziej występowała żółtaczka cholestatyczna oraz gruczolaki wątroby. U pacjentów przyjmujących produkt długotrwale bardzo rzadko raportowano przypadki plamicy wątrobowej oraz nowotworu złośliwego wątroby.¹⁰

Zaburzenia układu nerwowego

Sporadycznie odnotowywano zespół cieśni nadgarstka, który może być spowodowany zatrzymywaniem płynów. Inne obserwowane zaburzenia to migrena oraz łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe. Danazol może nasilać objawy padaczki, a także zwiększać jej ryzyko u osób predysponowanych.¹¹

Zaburzenia psychiczne

U pacjentów przyjmujących danazol może wystąpić niestabilność emocjonalna, niepokój, depresja, nerwowość, zawroty głowy, mdłości, bóle głowy oraz znużenie.¹²

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Rzadko obserwowano krwiomocz u pacjentów z dziedzicznym obrzękiem naczynioruchowym, którzy długotrwale przyjmowali preparat.¹³

Zmiany parametrów laboratoryjnych

U kobiet stosujących Danazol Polfarmex zaobserwowano przemijające zmiany w profilu lipidowym: zwiększenie stężenia cholesterolu LDL, zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL, wpływ na wszystkie podfrakcje lipoprotein oraz spadek apolipoprotein Al i A II.¹⁴

Zaburzenia układu oddechowego

Odnotowano przypadki śródmiąższowego zapalenia płuc oraz bólu w klatce piersiowej.¹⁵

Zaburzenia żołądka i jelit

U pacjentów raportowano bóle w nadbrzuszu oraz zapalenie trzustki.¹⁶

Tabela działań niepożądanych danazolu

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁷

Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:
Al. Jerozolimskie 181 C
02-222 Warszawa
Tel.: +48 22 49 21 301
Faks: +48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.¹⁸