Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Cortineff (octan fludrokortyzonu) wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu ze względu na silne działanie mineralokortykotropowe. Konieczne jest uwzględnienie szeregu czynników związanych z bezpieczeństwem terapii, zarówno w kontekście właściwości farmakologicznych leku, jak i potencjalnych zagrożeń dla pacjenta.¹

Kontrola parametrów klinicznych

Podczas stosowania fludrokortyzonu, zwłaszcza długotrwałego, niezbędne jest regularne monitorowanie stężenia elektrolitów w surowicy, ciśnienia tętniczego oraz masy ciała pacjenta. Związane jest to z ryzykiem wystąpienia nadciśnienia, obrzęków i zwiększenia masy ciała spowodowanych zatrzymaniem sodu w organizmie.²

Ograniczenia wskazań

Cortineff należy stosować wyłącznie w ściśle określonych wskazaniach terapeutycznych ze względu na potencjalne ryzyko związane z zatrzymywaniem sodu w organizmie. Jako silny mineralokortykosteroid, jest stosowany przede wszystkim w leczeniu substytucyjnym.³

Optymalizacja dawkowania

Aby zminimalizować występowanie działań niepożądanych związanych z działaniem glikokortykotropowym, należy:⁴

• Stosować fludrokortyzon w najmniejszych skutecznych dawkach
• Stosować lek przez możliwie najkrótszy czas
• W razie potrzeby rozważyć zmniejszenie dawki

Zanik kory nadnerczy i przerwanie leczenia

Długotrwałe stosowanie fludrokortyzonu prowadzi do zaniku kory nadnerczy, który może się utrzymywać przez wiele lat po zakończeniu terapii. Z tego powodu przerwanie stosowania kortykosteroidów po długotrwałym leczeniu powinno odbywać się stopniowo i powoli, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia niewydolności kory nadnerczy.⁵

Sytuacje stresu fizjologicznego

U pacjentów stosujących długotrwale Cortineff, w sytuacjach zwiększonego stresu fizjologicznego (uraz, zabieg operacyjny lub ciężki przebieg choroby), może zaistnieć konieczność wdrożenia dodatkowego leczenia wspomagającego kortykosteroidami. Dotyczy to zarówno okresu aktywnej terapii produktem Cortineff, jak i lat późniejszych po zakończeniu leczenia.⁶

Ryzyko zakażeń i immunosupresja

Fludrokortyzon, podobnie jak inne kortykosteroidy, może maskować objawy zakażenia, zmniejszać odporność na zakażenia oraz zdolność ich lokalizacji. Pacjenci otrzymujący leki hamujące układ immunologiczny są bardziej podatni na zakażenia niż osoby zdrowe.⁷

Choroby wirusowe o szczególnym znaczeniu

Ospa wietrzna, półpasiec i odra mogą mieć szczególnie ciężki, a nawet zagrażający życiu przebieg u pacjentów stosujących kortykosteroidy. U pacjentów, którzy nie przebyli tych chorób wcześniej, należy unikać narażenia na kontakt z osobami zakażonymi.⁸

Pacjenci nieposiadający odporności na ospę wietrzną, otrzymujący doustne kortykosteroidy z innych przyczyn niż leczenie substytucyjne, są szczególnie narażeni na ryzyko ciężkiego przebiegu choroby.⁹

Po ekspozycji na choroby wirusowe mogą pojawić się zaostrzenia chorób takich jak:¹⁰

• Zapalenie płuc
• Zapalenie wątroby
• Rozsiane wewnątrznaczyniowe krzepnięcie

Postępowanie przy narażeniu na choroby zakaźne

1. Narażenie na ospę wietrzną: Wskazane jest podawanie immunoglobuliny Varicella zoster (VZIG) u pacjentów stosujących kortykosteroidy obecnie lub w ciągu ostatnich trzech miesięcy. VZIG należy podać w ciągu 3 dni, nie później jednak niż 10 dni po ekspozycji. Nie należy przerywać terapii kortykosteroidami, lecz rozważyć zwiększenie ich dawki.¹¹
2. Narażenie na odrę: Po ekspozycji zaleca się podanie immunoglobuliny (IG).¹²

Szczepienia

Pacjentów leczonych fludrokortyzonem nie należy szczepić żywymi szczepionkami wirusowymi ze względu na zwiększone ryzyko powikłań związanych z immunosupresją.¹³

Szczególna ostrożność

Fludrokortyzon należy stosować ze szczególną ostrożnością w następujących przypadkach:¹⁴

• Stany chirurgiczne: Świeże zespolenia jelitowe
• Choroby przewodu pokarmowego: Uchyłkowatość jelit
• Choroby naczyniowe: Zakrzepowe zapalenie żył
• Choroby skóry: Choroby przebiegające z wysypką

Choroby współistniejące wymagające ostrożności

Należy zachować szczególną ostrożność stosując fludrokortyzon u pacjentów z:¹⁵

• Choroby nerek: Przewlekłe zapalenie nerek lub niewydolność nerek
• Choroby układu kostnego: Osteoporoza (szczególnie u kobiet w wieku pomenopauzalnym)
• Choroby przewodu pokarmowego: Czynny lub utajony wrzód trawienny
• Choroby nerwowo-mięśniowe: Nużliwość mięśni
• Zakażenia: Zakażenia grzybicze lub wirusowe (miejscowe lub układowe)
• Choroby oczu: Jaskra (lub jaskra w wywiadzie rodzinnym)
• Zaburzenia metaboliczne: Hiperlipidemia, hipoalbuminemia