Przedawkowanie leku Coldrex Complex Grip (500 mg + 200 mg + 10 mg)

Produkt leczniczy Coldrex Complex Grip zawiera trzy substancje czynne: paracetamol (500 mg), gwajafenezynę (200 mg) oraz fenylefryny chlorowodorek (10 mg). Przedawkowanie tego złożonego preparatu wiąże się z różnymi zagrożeniami, zależnymi od poszczególnych składników aktywnych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące konsekwencji przedawkowania każdej z substancji czynnych.¹

Przedawkowanie paracetamolu

Uszkodzenie wątroby może wystąpić u dorosłych pacjentów po przyjęciu dawki 10 g paracetamolu lub większej. Przyjęcie dawki 5 g lub większej również może prowadzić do hepatotoksyczności, jeśli u pacjenta występują określone czynniki ryzyka.²

Do czynników ryzyka zwiększających podatność na hepatotoksyczne działanie paracetamolu należą:³

• Długotrwałe stosowanie leków indukujących enzymy wątrobowe, takich jak: karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, prymidon, ryfampicyna, dziurawiec lub inne substancje o podobnym działaniu
• Regularne spożywanie alkoholu etylowego w nadmiernych ilościach
• Stany związane z niedoborem glutationu, np. zaburzenia odżywiania, mukowiscydoza, zakażenie HIV, głodzenie, wyniszczenie organizmu

Objawy przedawkowania paracetamolu

Symptomy przedawkowania paracetamolu mogą rozwijać się stopniowo, a ich nasilenie narasta w czasie. W pierwszych 24 godzinach obserwuje się:⁴

• Bladość – jeden z pierwszych objawów zatrucia
• Nudności i wymioty – typowe objawy podrażnienia przewodu pokarmowego
• Brak łaknienia – anoreksja towarzysząca zatruciu
• Ból brzucha – wynikający z inicjacji uszkodzenia wątroby

Uszkodzenie wątroby staje się zauważalne w okresie od 12 do 48 godzin po zażyciu leku. W tym czasie mogą wystąpić zaburzenia metabolizmu glukozy oraz kwasica metaboliczna.⁵

W przypadku ciężkiego zatrucia niewydolność wątroby może prowadzić do:⁶

• Encefalopatii – zespołu zaburzeń neurologicznych
• Krwotoków – wynikających z zaburzeń syntezy czynników krzepnięcia
• Hipoglikemii – obniżenia poziomu glukozy we krwi
• Obrzęku mózgu – jako powikłania encefalopatii
• Zgonu – w przypadku braku odpowiedniego leczenia

Dodatkowo, może rozwinąć się ostra niewydolność nerek z martwicą kanalików nerkowych, której towarzyszą: ból w okolicy lędźwiowej, krwiomocz i białkomocz. Co istotne, niewydolność nerek może wystąpić nawet przy braku poważnego uszkodzenia wątroby. Opisywano również przypadki zaburzeń rytmu serca oraz zapalenia trzustki.⁷

Leczenie przedawkowania paracetamolu

W przypadku przedawkowania paracetamolu kluczowe jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego:⁸

1. Pacjenta należy pilnie skierować do szpitala, nawet jeśli objawy początkowe są ograniczone tylko do nudności i wymiotów, gdyż nie odzwierciedlają one ciężkości zatrucia ani ryzyka uszkodzenia narządów.
2. Jeśli od momentu przedawkowania minęła mniej niż godzina, należy rozważyć podanie węgla aktywowanego.⁹
3. Konieczne jest oznaczenie stężenia paracetamolu w osoczu po upływie 4 godzin od przyjęcia leku (wcześniejsze oznaczenia nie są wiarygodne).¹⁰
4. Jako antidotum stosuje się N-acetylocysteinę, którą można podawać do 24 godzin po przyjęciu paracetamolu, chociaż maksymalne działanie ochronne uzyskuje się w ciągu 8 godzin od przedawkowania.¹¹
5. N-acetylocysteinę podaje się dożylnie według ustalonego schematu dawkowania.¹²
6. Alternatywą, zwłaszcza poza szpitalem, może być doustne podanie metioniny, jeśli pacjent nie ma wymiotów.¹³
7. Leczenie ciężkiej niewydolności wątroby, która wystąpiła po upływie ponad 24 godzin od przedawkowania, wymaga konsultacji z oddziałem toksykologicznym lub oddziałem leczenia chorób wątroby.¹⁴

Przedawkowanie gwajafenezyny

Gwajafenezyna w bardzo wysokich dawkach może powodować:¹⁵

• Nudności i wymioty – jako bezpośredni skutek podrażnienia przewodu pokarmowego
• Kamicę nerkową – przy długotrwałym przyjmowaniu nadmiernych ilości

Leczenie przedawkowania gwajafenezyny obejmuje:¹⁶

1. Leczenie wymiotów poprzez uzupełnianie płynów i kontrolę stężenia elektrolitów, jeśli jest to wskazane.
2. Postępowanie w kamicy nerkowej według aktualnych wytycznych naukowych dotyczących kamicy moczowej.

Przedawkowanie fenylefryny chlorowodorku

Objawy przedawkowania fenylefryny są podobne do jej działań niepożądanych, ale dodatkowo mogą wystąpić:¹⁷

• Podwyższone ciśnienie krwi (nadciśnienie) z towarzyszącą odruchową bradykardią (zwolnienie rytmu serca)
• W przypadku ostrego przedawkowania: splątanie, omamy, drgawki i arytmie

Należy zaznaczyć, że dawka fenylefryny wywołująca ciężką toksyczność jest wyższa niż toksyczna dawka paracetamolu.¹⁸

Leczenie przedawkowania fenylefryny obejmuje:¹⁹

1. Wczesne płukanie żołądka – aby usunąć niewchłoniętą substancję
2. Leczenie objawowe i podtrzymujące – dostosowane do stanu klinicznego pacjenta
3. W przypadku podwyższonego ciśnienia krwi – podanie dożylne antagonisty receptorów alfa, np. metylosulfonianu fentolaminy w dawce 6-10 mg
4. Leczenie bradykardii za pomocą atropiny, najlepiej po wcześniejszym pomiarze ciśnienia tętniczego

Tabela objawów przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania produktu Coldrex Complex Grip konieczne jest natychmiastowe zgłoszenie się do placówki medycznej, nawet jeśli objawy początkowe są łagodne. Ze względu na to, że paracetamol ma najbardziej toksyczny potencjał spośród składników leku, postępowanie powinno koncentrować się przede wszystkim na leczeniu zatrucia tą substancją.²⁰