Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia klarytromycyną należy dokładnie przeanalizować potencjalne przeciwwskazania, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych lub interakcji lekowych. Preparat Clarithromycin Adamed (500 mg, proszek do sporządzania roztworu do infuzji) nie powinien być stosowany w określonych sytuacjach klinicznych opisanych poniżej.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Klarytromycyna jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na antybiotyki z grupy makrolidów lub na którąkolwiek substancję pomocniczą produktu leczniczego. Reakcje nadwrażliwości mogą mieć różne nasilenie, od łagodnych wysypek skórnych do poważnych reakcji anafilaktycznych.²

Jednoczesne stosowanie z lekami wpływającymi na odstęp QT

Przeciwwskazane jest jednoczesne leczenie klarytromycyną i następującymi produktami leczniczymi:³

• Astemizol – lek przeciwhistaminowy
• Cyzapryd – lek prokinetyczny
• Pimozyd – lek przeciwpsychotyczny
• Terfenadyna – lek przeciwhistaminowy

Powyższe połączenia lekowe mogą spowodować wydłużenie odstępu QT i zaburzenia rytmu serca, takie jak tachykardia komorowa, migotanie komór i komorowe zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes.⁴

Jednoczesne stosowanie z alkaloidami sporyszu

Przeciwwskazane jest jednoczesne podawanie klarytromycyny i alkaloidów sporyszu, takich jak ergotamina lub dihydroergotamina. Takie połączenie może wywołać objawy zatrucia sporyszem, które mogą obejmować silny skurcz naczyń obwodowych, niedokrwienie kończyn i potencjalnie martwicę tkanek.⁵

Jednoczesne stosowanie z doustnymi postaciami midazolamu

Przeciwwskazane jest jednoczesne podawanie klarytromycyny i doustnych postaci midazolamu. Klarytromycyna jest silnym inhibitorem enzymu CYP3A4, co może znacząco zwiększać stężenie midazolamu w osoczu i nasilać jego działanie sedatywne, prowadząc do potencjalnie niebezpiecznej depresji ośrodkowego układu nerwowego.⁶

Pacjenci z zaburzeniami rytmu serca

Nie należy podawać klarytromycyny pacjentom, u których w przeszłości występowało wydłużenie odstępu QT (wrodzone lub udokumentowane nabyte wydłużenie odstępu QT) lub komorowe zaburzenia rytmu serca, w tym torsade de pointes. U tych pacjentów klarytromycyna może dodatkowo wydłużyć odstęp QT i zwiększać ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca.⁷

Zaburzenia elektrolitowe

Nie należy podawać klarytromycyny pacjentom z zaburzeniami elektrolitowymi, szczególnie z hipokaliemią (obniżony poziom potasu) lub hipomagnezemią (obniżony poziom magnezu). Zaburzenia elektrolitowe mogą zwiększać ryzyko wystąpienia wydłużenia odstępu QT i związanych z tym zaburzeń rytmu serca.⁸

Ciężka niewydolność wątroby i nerek

Klarytromycyna jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby współistniejącą z niewydolnością nerek. U takich pacjentów metabolizm i wydalanie klarytromycyny mogą być znacząco zaburzone, prowadząc do potencjalnie toksycznego stężenia leku w organizmie.⁹

Jednoczesne stosowanie ze statynami

Nie należy podawać klarytromycyny jednocześnie z inhibitorami reduktazy HMG-CoA (statynami), które są w znacznym stopniu metabolizowane przez CYP3A4, takimi jak lowastatyna lub symwastatyna. Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko wystąpienia miopatii, w tym rabdomiolizy – potencjalnie zagrażającego życiu stanu charakteryzującego się rozpadem mięśni prążkowanych.¹⁰

Jednoczesne stosowanie z kolchicyną

Klarytromycyny (podobnie jak innych silnych inhibitorów CYP3A4) nie należy stosować u pacjentów przyjmujących kolchicynę. Kolchicyna ma wąski indeks terapeutyczny, a jej stężenie w osoczu może zostać znacząco zwiększone przez klarytromycynę, co zwiększa ryzyko toksyczności kolchicyny, prowadząc do potencjalnie poważnych, a nawet śmiertelnych działań niepożądanych.¹¹

Inne leki przeciwwskazane przy jednoczesnym stosowaniu

Klarytromycyna jest przeciwwskazana przy jednoczesnym stosowaniu z następującymi lekami:¹²

• Tikagrelor – lek przeciwpłytkowy, którego stężenie może być znacząco podwyższone przez klarytromycynę
• Iwabradyna – lek stosowany w leczeniu dławicy piersiowej, może dojść do niebezpiecznego zwiększenia jej stężenia
• Ranolazyna – lek przeciwdławicowy, którego stężenie może wzrosnąć do poziomu toksycznego
• Lomitapid – lek stosowany w hiperlipidemii, inhibicja jego metabolizmu może prowadzić do znacznego zwiększenia ryzyka hepatotoksyczności

Wszystkie powyższe połączenia lekowe mogą prowadzić do zwiększonego ryzyka działań niepożądanych lub toksyczności związanej z tymi lekami, co jest efektem hamowania przez klarytromycynę ich metabolizmu, głównie za pośrednictwem układu enzymatycznego CYP3A4.¹³