Właściwości farmakodynamiczne leku Calcium Gluconate hameln

Calcium Gluconate hameln zawiera wapń glukonian w stężeniu 95 mg/ml, co odpowiada 0,21 mmol wapnia w 1 ml roztworu i 2,12 mmol wapnia w 10 ml roztworu. Produkt zawiera również wapń cukrzan jako substancję pomocniczą, dostarczającą dodatkowo 0,01 mmol wapnia/ml. Całkowita zawartość wapnia w preparacie wynosi 0,22 mmol/ml (2,23 mmol/10 ml).¹

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Calcium Gluconate hameln należy do grupy farmakoterapeutycznej: płyny infuzyjne wpływające na równowagę elektrolitową, elektrolity, z kodem ATC: B05BB01.²

Mechanizm działania

Wapń stanowi niezbędny elektrolit w organizmie człowieka. Pełni kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i mięśniowego. Jest nieodzownym elementem w procesach takich jak skurcz mięśni, praca serca oraz krzepnięcie krwi.³

Regulacja homeostazy wapniowej

Homeostaza wapniowa jest kontrolowana głównie przez trzy czynniki endokrynologiczne:

• Hormon przytarczyc (parathormon) – wydzielany w odpowiedzi na spadek stężenia wapnia w osoczu. Działanie parathormonu obejmuje przyspieszenie uwalniania wapnia z kości, zwiększenie jego wchłaniania z jelit oraz nasilenie wchłaniania zwrotnego w nerkach.⁴
• Kalcytonina – hormon obniżający stężenie wapnia w osoczu poprzez zmniejszenie resorpcji kostnej i zwiększenie wydalania jonów wapnia przez nerki.⁵
• Witamina D – stymuluje wchłanianie wapnia w jelitach i zmniejsza jego wydalanie przez nerki.⁶

Dystrybucja wapnia w organizmie

Wapń stanowi najczęściej występujący składnik mineralny w organizmie człowieka, stanowiąc około 1,5% całkowitej masy ciała. Dystrybucja wapnia w organizmie przedstawia się następująco:

• Ponad 99% całkowitego wapnia znajduje się w strukturze kostnej i zębów
• Około 1% wapnia jest rozpuszczony w płynie wewnątrz- i zewnątrzkomórkowym⁷

Fizjologiczne stężenia wapnia

Prawidłowe stężenie wapnia w osoczu utrzymuje się na poziomie 2,25-2,75 mmol/l. Istotnym aspektem jest fakt, że około 40-50% wapnia w osoczu wiąże się z albuminą, co powoduje, że całkowite stężenie wapnia w osoczu jest ściśle powiązane ze stężeniem białek osocza. Stężenie wapnia zjonizowanego, będącego frakcją aktywną biologicznie, wynosi między 1,23 a 1,43 mmol/l i podlega ścisłej regulacji przez kalcytoninę i parathormon.⁸

Hipokalcemia – przyczyny i objawy

Hipokalcemia definiowana jest jako spadek całkowitego stężenia wapnia poniżej 2,25 mmol/l lub stężenia wapnia zjonizowanego poniżej 1,23 mmol/l. Główne przyczyny hipokalcemii obejmują:

• Niewydolność nerek
• Niedobór witaminy D
• Niedobór magnezu
• Masywne transfuzje krwi
• Nowotwory osteoblastyczne
• Niedoczynność przytarczyc
• Zatrucie fosforanami, szczawianami, fluorkami, strontem lub radem⁹

Objawy kliniczne hipokalcemii mogą obejmować:

• Zwiększoną pobudliwość struktur nerwowo-mięśniowych, mogącą prowadzić do tężyczki
• Parestezje (zaburzenia czucia w postaci mrowienia, drętwienia)
• Skurcze mięśni podudzia i stopy
• Skurcze mięśni gładkich, manifestujące się np. kolką jelitową
• Osłabienie mięśni
• Stany splątania
• Napady drgawkowe
• Objawy kardiologiczne: wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, a w skrajnych przypadkach ostra niewydolność mięśnia sercowego¹⁰

Efekt terapeutyczny

Podstawowym efektem terapeutycznym pozajelitowego podawania wapnia jest normalizacja patologicznie obniżonych poziomów wapnia w osoczu, co prowadzi do ustąpienia objawów klinicznych hipokalcemii.¹¹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Istotne dane dotyczące stosowania preparatów wapnia u dzieci pochodzą z badania przeprowadzonego przez Bishop i wsp. (1997). Badanie to oceniało neurotoksyczność glinu u wcześniaków otrzymujących dożylne roztwory do żywienia pozajelitowego. Podzielono niemowlęta na dwie grupy:

• Grupa otrzymująca standardowe roztwory do żywienia pozajelitowego zawierające glin w dawce 45 μg/kg/dobę
• Grupa otrzymująca roztwory ze zubożoną zawartością glinu w dawce 4,0-5,0 μg/kg/dobę¹²

Do oceny rozwoju neurologicznego wykorzystano wskaźnik rozwoju umysłowego Bayleya (Bayley Mental Development Index, MDI). Analiza wyników pokazała, że wartości MDI u wszystkich grup niemowląt otrzymujących dożylne roztwory do żywienia pozajelitowego przez 10 lub mniej dni były porównywalne. Jednakże u niemowląt, które otrzymywały standardowe roztwory przez okres dłuższy niż 10 dni, zaobserwowano statystycznie istotny 10-punktowy deficyt w punktacji MDI (P = 0,02) w porównaniu do dzieci otrzymujących roztwory o obniżonej zawartości glinu.¹³