Właściwości farmakokinetyczne bupiwakainy

Bupiwakaina, jako substancja czynna produktu leczniczego Bupivacaine Spinal Grindeks (5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań), wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jej działanie po podaniu do przestrzeni podpajęczynówkowej. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów farmakokinetycznych tej substancji z uwzględnieniem specyfiki jej stosowania.¹

Właściwości fizykochemiczne

Bupiwakaina charakteryzuje się wysoką lipofilnością, co ma istotne znaczenie dla jej dystrybucji w organizmie i oddziaływania na tkanki docelowe. Warto zaznaczyć, że metabolity bupiwakainy wykazują mniejszą aktywność farmakologiczną niż substancja macierzysta, co jest istotne przy ocenie działania leku.²

Wchłanianie

Stężenie bupiwakainy w osoczu zależy od kilku czynników, w tym od zastosowanej dawki, drogi podania oraz stopnia unaczynienia miejsca podania. W przypadku podania podpajęczynówkowego, wchłanianie bupiwakainy charakteryzuje się specyficzną kinetyką.³

Po podaniu do przestrzeni podpajęczynówkowej bupiwakaina wykazuje charakterystyczny dwufazowy profil wchłaniania. Okres półtrwania po całkowitym i dwufazowym wchłonięciu z obszaru podpajęczynówkowego wynosi odpowiednio 50 i 408 minut. Należy podkreślić, że faza wolnego wchłaniania stanowi czynnik ograniczający tempo eliminacji bupiwakainy, co wyjaśnia dlaczego okres półtrwania eliminacji jest dłuższy niż w przypadku wstrzyknięcia dożylnego.⁴

Stężenie bupiwakainy we krwi po podaniu do przestrzeni podpajęczynówkowej jest relatywnie małe w porównaniu z innymi technikami znieczulenia regionalnego. Jest to spowodowane stosunkowo małą dawką bupiwakainy stosowanej w znieczuleniu podpajęczynówkowym. Maksymalne stężenie bupiwakainy po podaniu każdej dawki 100 mg do przestrzeni podpajęczynówkowej wynosi około 0,4 mg/ml. W przypadku standardowej dawki 20 mg bupiwakainy (zawartej w 4 ml roztworu Bupivacaine Spinal Grindeks), stężenie w osoczu osiąga wartość około 0,1 mg/ml.⁵

Dystrybucja

Bupiwakaina charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza krwi, wynoszącym 96%. Ten parametr ma istotne znaczenie dla określenia frakcji wolnej leku, która odpowiada za działanie farmakologiczne.⁶

Po wstrzyknięciu dożylnym, całkowity osoczowy klirens bupiwakainy wynosi 0,58 l/min, objętość dystrybucji w stanie równowagi – 73 l, okres półtrwania eliminacji – 2,7 godz., a średni współczynnik wydalania z wątroby wynosi 0,40.⁷

Przechodzenie przez barierę łożyskową: Bupiwakaina łatwo przenika przez łożysko, osiągając równowagę w odniesieniu do niezwiązanej substancji czynnej. Stopień związania bupiwakainy z białkami osocza krwi płodu jest niższy niż matki, co powoduje, że całkowite stężenie bupiwakainy w osoczu płodu jest mniejsze, pomimo tego, że stężenie niezwiązanej (aktywnej farmakologicznie) substancji czynnej zarówno u płodu, jak i u matki jest jednakowe.⁸

Przenikanie do mleka matki: Bupiwakaina przenika do mleka matki, jednak w tak małym stopniu, że nie stwarza to ryzyka dla dziecka karmionego piersią.⁹

Metabolizm

Metabolizm bupiwakainy zachodzi przede wszystkim w wątrobie i zależy głównie od zmian aktywności enzymów wątrobowych, w mniejszym stopniu od perfuzji wątrobowej.¹⁰

Bupiwakaina jest w znacznym stopniu metabolizowana w wątrobie, głównie na drodze dwóch procesów:

• Aromatycznego uwodornienia do 4-hydroksy-bupiwakainy¹¹
• N-dealkilacji do pipekolilksylidyny (PPX), przy udziale izoenzymu cytochromu P450 3A4¹²

Około 1% bupiwakainy jest wydalany w moczu w postaci niezmienionej w ciągu 24 godzin, a mniej więcej 5% jako PPX. Warto podkreślić, że stężenie metabolitów PPX i 4-hydroksy-bupiwakainy podczas i po podawaniu ciągłym jest niskie w porównaniu do stężenia samej substancji czynnej.¹³

Eliminacja

Około 5 do 6% bupiwakainy jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej. Pozostała część ulega biotransformacji i jest wydalana w postaci metabolitów.¹⁴

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

U dzieci w wieku od 1 do 7 lat właściwości farmakokinetyczne bupiwakainy są takie same jak u dorosłych. Oznacza to, że mechanizmy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji przebiegają w analogiczny sposób w tej grupie wiekowej.¹⁵

Parametry farmakokinetyczne bupiwakainy po różnych drogach podania