Profil bezpieczeństwa leku BETAFACT

BETAFACT to produkt leczniczy zawierający ludzki IX czynnik krzepnięcia krwi, dostępny w trzech dawkach: 250 j.m./5 ml, 500 j.m./10 ml lub 1000 j.m./20 ml. Po rekonstytucji produkt osiąga stężenie 50 j.m./ml. W terapii z wykorzystaniem produktów zawierających czynnik IX, takich jak BETAFACT, konieczne jest monitorowanie potencjalnych działań niepożądanych, które mogą wystąpić podczas leczenia.¹

Reakcje nadwrażliwości i reakcje alergiczne

Podczas stosowania leku BETAFACT rzadko obserwuje się reakcje nadwrażliwości lub reakcje alergiczne. Objawy takich reakcji mogą obejmować szereg manifestacji klinicznych o różnym stopniu nasilenia, w tym:²

• Obrzęk naczynioruchowy – obrzęk podskórnej tkanki łącznej
• Uczucie pieczenia i kłucia w miejscu podania
• Dreszcze i nagłe zaczerwienienie twarzy
• Pokrzywka – zarówno miejscowa jak i uogólniona
• Ból głowy
• Niedociśnienie
• Letarg – stan nadmiernej senności
• Nudności
• Niepokój
• Tachykardia – przyspieszenie rytmu serca
• Uczucie ucisku w klatce piersiowej
• Mrowienie
• Wymioty
• Świszczący oddech

Należy podkreślić, że w niektórych przypadkach objawy te mogą nasilać się, prowadząc do ciężkiej reakcji anafilaktycznej, włącznie ze wstrząsem anafilaktycznym. Wystąpienie takich objawów może pozostawać w bezpośrednim związku czasowym z wytworzeniem inhibitorów czynnika IX.³

Zespół nerczycowy po próbie indukcji tolerancji immunologicznej

W literaturze medycznej odnotowano przypadki wystąpienia zespołu nerczycowego po próbie indukcji tolerancji immunologicznej u pacjentów z hemofilią B i inhibitorami czynnika IX, u których wcześniej wystąpiła reakcja alergiczna. Indukcja tolerancji immunologicznej jest procedurą terapeutyczną mającą na celu eliminację inhibitorów poprzez podawanie wzrastających dawek czynnika IX.⁴

Inhibitory czynnika IX

Pacjenci z hemofilią B mogą wytwarzać przeciwciała neutralizujące działanie czynnika IX, zwane inhibitorami. Pojawienie się inhibitorów manifestuje się klinicznie jako niewystarczająca odpowiedź na leczenie produktami zawierającymi czynnik IX. W przypadku podejrzenia wytworzenia inhibitorów, zaleca się kontakt pacjenta ze specjalistycznym ośrodkiem leczenia hemofilii w celu przeprowadzenia odpowiednich badań diagnostycznych i wdrożenia właściwego postępowania terapeutycznego.⁵

Powikłania zakrzepowo-zatorowe

Istnieje potencjalne ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych po podaniu produktów zawierających czynnik IX. Ryzyko to jest większe w przypadku stosowania produktów o niższej czystości. Produkty zawierające czynnik IX o niskiej czystości wiązane są z przypadkami:⁶

• Zawału mięśnia sercowego
• Zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC)
• Zakrzepicy żylnej
• Zatoru płucnego

Warto podkreślić, że stosowanie produktów zawierających czynnik IX o wysokiej czystości, takich jak BETAFACT, jest rzadko wiązane z takimi powikłaniami.⁷

Tabelaryczny wykaz działań niepożądanych

Podczas badań klinicznych z zastosowaniem BETAFACT 50 j.m./ml i BETAFACT 100 j.m./ml, odnotowano 17 różnych działań niepożądanych u 8 ze 109 (7,3%) pacjentów leczonych przez całkowity okres 8054 dni. Najistotniejsze działania niepożądane zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA zostały przedstawione w poniższej tabeli. Należy zwrócić szczególną uwagę, że najbardziej niepokojące „zaburzenia układu immunologicznego” oraz „zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania” występują rzadko.⁸

W powyższej tabeli częstotliwości określono według następującej konwencji: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (<1/10 000); nie znane (ocena nie jest możliwa na podstawie dostępnych danych).⁹

Działania niepożądane w szczególnych grupach pacjentów

Wcześniej nieleczeni pacjenci

W grupie pacjentów wcześniej nieleczonych (PUP – Previously Untreated Patients) BETAFACT poddano ocenie u 11 osób. Całkowity czas ekspozycji na lek wyniósł 662 dni. W trakcie badania nie odnotowano obecności jakichkolwiek inhibitorów czynnika IX. Warto podkreślić, że we wszystkich badaniach klinicznych, żaden z 14 pacjentów (w tym 6 wcześniej nieleczonych) z ciężką hemofilią B (FIX – niedobór czynnika krzepnięcia IX < 1%) leczonych wyłącznie BETAFACT nie wytworzył inhibitora. Mediana liczby dni ekspozycji w chwili ostatniej wizyty kontrolnej wyniosła 63 dni (zakres od 5 do 205), przy minimalnym okresie obserwacji wynoszącym 8 miesięcy.¹⁰

W okresie po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu odnotowano dwa przypadki aktywności przeciwciał neutralizujących (inhibitorów): jeden u wcześniej nieleczonego pacjenta oraz jeden u pacjenta leczonego uprzednio BETAFACT.¹¹

Dzieci i młodzież

Spośród 109 pacjentów poddanych ocenie bezpieczeństwa w badaniach klinicznych, 44 było w wieku poniżej 12 roku życia, w tym 24 nie miało ukończonych 6 lat w chwili pierwszego podania produktu leczniczego. Analizy bezpieczeństwa wykazały, że częstotliwość, rodzaje oraz nasilenie działań niepożądanych w populacji pediatrycznej nie różnią się od tych obserwowanych u osób dorosłych.¹²

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 02-222 Warszawa, Al. Jerozolimskie 181C, tel. 22 4921 301, faks 22 4921309, e-mail: [email protected].¹³