Właściwości farmakodynamiczne leku AzitroLEK

AzitroLEK zawiera azytromycynę, która jest antybiotykiem azalidowym należącym do grupy antybiotyków makrolidowych. Lek ten jest dostępny w formie proszku do sporządzania zawiesiny doustnej o stężeniu 200 mg/5 ml, co po roztworzeniu odpowiada 209,6 mg azytromycyny dwuwodnej w 5 ml zawiesiny (41,92 mg azytromycyny dwuwodnej w 1 ml zawiesiny)¹.

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Zgodnie z klasyfikacją ATC, azytromycyna należy do leków przeciwbakteryjnych do stosowania ogólnego z grupy makrolidów i posiada kod ATC: J01FA10².

Mechanizm działania

Azytromycyna wykazuje działanie przeciwbakteryjne poprzez blokowanie przemieszczania się łańcuchów peptydowych z jednej strony rybosomu na drugą. Działa ona poprzez przyłączenie do podjednostki 50S rybosomu, co w konsekwencji prowadzi do zahamowania zależnej od RNA syntezy białka u wrażliwych mikroorganizmów³.

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD)

Głównym parametrem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym, który najlepiej koreluje ze skutecznością azytromycyny, jest stosunek AUC (pole pod krzywą stężenia leku w czasie) do MIC (minimalne stężenie hamujące)⁴.

Skuteczność w malarii

Na podstawie badań przeprowadzonych w populacji pediatrycznej nie zaleca się stosowania azytromycyny w leczeniu malarii, zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z produktami leczniczymi zawierającymi chlorochinę lub pochodne artemizyny. Wynika to z braku wykazania non-inferiority (nie gorszej skuteczności) w porównaniu z lekami przeciwmalarycznymi zalecanymi w leczeniu niepowikłanej malarii⁵.

Mechanizm oporności

Oporność bakterii na azytromycynę może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Wyróżniamy trzy główne mechanizmy oporności bakterii na azytromycynę:

• Zmiana w miejscu docelowym działania antybiotyku
• Zmiana w transporcie antybiotyku
• Modyfikacja struktury samego antybiotyku

Istotnym zjawiskiem jest całkowita krzyżowa oporność pomiędzy erytromycyną, azytromycyną, innymi antybiotykami makrolidowymi oraz linkozamidami, która występuje u szczepów Streptococcus pneumoniae, paciorkowców beta-hemolizujących grupy A, Enterococcus faecalis i Staphylococcus aureus, w tym szczepów S. aureus opornych na metycylinę (MRSA)⁶.

Stężenia graniczne

Według European Committee for Antimicrobial Susceptibility Testing (EUCAST) stężenia graniczne określające wrażliwość drobnoustrojów na azytromycynę są następujące⁷:

Uwagi dotyczące stężeń granicznych:

1. Do określenia wrażliwości na azytromycynę można zastosować erytromycynę.
2. Kliniczne dowody skuteczności makrolidów w zakażeniach układu oddechowego wywołanych przez H. influenzae są sprzeczne z powodu wysokiego wskaźnika wyleczeń samoistnych. W przypadku konieczności zbadania skuteczności makrolidu wobec tego gatunku, należy zastosować epidemiologiczne wartości graniczne (epidemiological cut-offs, ECOFF) wynoszące 4 mg/l do wykrycia szczepów z nabytą opornością⁸.
3. Azytromycyna jest zawsze stosowana w połączeniu z innym skutecznym lekiem. Do badań prowadzonych w celu wykrycia nabytych mechanizmów oporności ECOFF wynosi 1 mg/l⁹.

Wrażliwość drobnoustrojów

Rozpowszechnienie oporności nabytej wybranych gatunków drobnoustroju może się różnić w zależności od lokalizacji geograficznej i czasu. Dla prawidłowej oceny oporności konieczne jest uwzględnianie danych lokalnych, zwłaszcza przy leczeniu ciężkich zakażeń. W przypadkach, gdy częstość występowania oporności na danym obszarze jest tak duża, że skuteczność leku może budzić wątpliwości (przynajmniej w niektórych rodzajach zakażeń), zaleca się konsultację ze specjalistą¹⁰.

Za patogeny, wśród których może wystąpić problem oporności nabytej, uznaje się te, u których częstość występowania oporności jest równa lub większa niż 10% w co najmniej jednym kraju Unii Europejskiej¹¹.

Tabela wrażliwości drobnoustrojów na azytromycynę

Gatunki zwykle wrażliwe:

• Gram-ujemne bakterie tlenowe:
  • Haemophilus influenzae*
  • Moraxella catarrhalis*
• Inne drobnoustroje:
  • Chlamydophila pneumoniae
  • Chlamydia trachomatis
  • Legionella pneumophila
  • Mycobacterium avium
  • Mycoplasma pneumoniae*

Gatunki, wśród których występuje problem oporności nabytej:

• Gram-dodatnie bakterie tlenowe:
  • Staphylococcus aureus*
  • Streptococcus agalactiae
  • Streptococcus pneumoniae*
  • Streptococcus pyogenes*
• Inne drobnoustroje:
  • Ureaplasma urealyticum

Organizmy o oporności wrodzonej:

• Gram-dodatnie bakterie tlenowe:
  • Staphylococcus aureus – szczepy oporne na metycylinę i erytromycynę
  • Streptococcus pneumoniae – szczepy oporne na penicylinę
• Gram-ujemne bakterie tlenowe:
  • Escherichia coli
  • Pseudomonas aeruginosa
  • Klebsiella spp.
• Gram-ujemne bakterie beztlenowe:
  • Grupa Bacteroides fragilis

* Skuteczność kliniczną w zatwierdzonych wskazaniach wykazano na wyodrębnionych wrażliwych szczepach bakterii¹².