Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania preparatu Allopurinol Aurovitas

Produkt leczniczy Allopurinol Aurovitas, zawierający jako substancję czynną allopurynol, wymaga stosowania z zachowaniem licznych środków ostrożności. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania leku, uwzględniając poszczególne sytuacje kliniczne oraz możliwe zagrożenia.¹

Stosowanie w dnie moczanowej i zapobieganie napadom

Rozpoczynanie terapii allopurynolem zaleca się dopiero po całkowitym ustąpieniu ostrego napadu dny moczanowej, ponieważ lek może wywołać kolejne napady. Jest to istotne, gdyż w początkowym okresie leczenia, podobnie jak w przypadku innych leków urykozurycznych, może wystąpić ostre dnawe zapalenie stawów.²

W celu zapobiegania napadom dny w początkowym okresie leczenia zaleca się profilaktyczne stosowanie odpowiedniego leku przeciwzapalnego lub kolchicyny przez minimum jeden miesiąc. Szczegółowe zalecenia dotyczące dawkowania i środków ostrożności należy sprawdzić w literaturze fachowej.³

Jeżeli u pacjentów otrzymujących allopurynol wystąpi ostry napad dny, leczenia allopurynolem nie należy przerywać, a dawkę utrzymać na dotychczasowym poziomie. Jednocześnie należy wdrożyć odpowiednie leczenie przeciwzapalne ostrego napadu.⁴

Reakcje nadwrażliwości i ciężkie niepożądane reakcje skórne

Stosowanie allopurynolu wiąże się z ryzykiem wystąpienia ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym zagrażających życiu zespołów skórnych. W przypadku pojawienia się wysypki skórnej lub innych objawów nadwrażliwości należy natychmiast przerwać stosowanie leku.⁵

Reakcje nadwrażliwości na allopurynol mogą manifestować się w różnorodny sposób, w tym jako:⁶

• Rumień grudkowo-plamkowy – charakteryzujący się zmianami skórnymi o charakterze plamisto-grudkowym
• Zespół nadwrażliwości (DRESS) – złożona reakcja układowa obejmująca m.in. gorączkę, wysypkę, limfadenopatię i zajęcie narządów wewnętrznych
• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS) – ciężka reakcja skórna z pęcherzami i nadżerkami w obrębie błon śluzowych
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) – najcięższa postać reakcji skórnej z rozległym oddzielaniem się naskórka

W razie wystąpienia jakiejkolwiek z powyższych reakcji na dowolnym etapie leczenia należy natychmiast przerwać stosowanie allopurynolu. Pacjenci, u których wystąpił zespół nadwrażliwości, SJS lub TEN, nie powinni być ponownie narażani na kontakt z lekiem. W łagodzeniu skórnych reakcji nadwrażliwości może być pomocne stosowanie glikokortykosteroidów.⁷

Czynniki ryzyka ciężkich reakcji nadwrażliwości

Zaburzenia czynności nerek

Pacjenci z przewlekłymi zaburzeniami czynności nerek, zwłaszcza jednocześnie stosujący leki moczopędne (szczególnie tiazydy), są narażeni na zwiększone ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym SJS/TEN. U tych pacjentów konieczna jest zwiększona czujność wobec możliwości wystąpienia objawów zespołu nadwrażliwości lub SJS/TEN.⁸

Pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (jak również wątroby) należy leczyć mniejszymi dawkami allopurynolu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów leczonych z powodu nadciśnienia tętniczego lub niewydolności serca lekami moczopędnymi lub inhibitorami ACE, ponieważ mogą oni mieć współistniejące zaburzenia czynności nerek.⁹

Czynniki genetyczne – obecność allelu HLA-B*5801

Udowodniono związek pomiędzy obecnością allelu HLA-B*5801 a zwiększonym ryzykiem rozwoju zespołu nadwrażliwości oraz SJS/TEN związanych z allopurynolem. Częstość występowania tego allelu jest zróżnicowana w zależności od grupy etnicznej:¹⁰

Należy rozważyć przeprowadzenie badania przesiewowego w kierunku obecności HLA-B*5801 przed rozpoczęciem leczenia allopurynolem u pacjentów z grup etnicznych o wysokiej częstości występowania tego allelu. Pacjenci z przewlekłą chorobą nerek mogą mieć dodatkowo zwiększone ryzyko.¹¹

Jeśli nie jest możliwe przeprowadzenie genotypowania HLA-B*5801 u pacjentów pochodzenia chińskiego (Han), tajskiego lub koreańskiego, przed rozpoczęciem leczenia należy dokładnie ocenić potencjalne korzyści i upewnić się, że przeważają one nad możliwym zwiększonym ryzykiem. Nie określono zasadności zastosowania genotypowania w innych populacjach pacjentów.¹²

U pacjentów będących nosicielami allelu HLA-B*5801 (szczególnie pochodzenia chińskiego Han, tajskiego lub koreańskiego) nie należy rozpoczynać leczenia allopurynolem, chyba że nie są dostępne inne opcje terapeutyczne, a potencjalne korzyści przewyższają zagrożenia. W takiej sytuacji konieczne jest wzmożone monitorowanie objawów zespołu nadwrażliwości oraz SJS/TEN.¹³

Należy zaznaczyć, że objawy SJS lub TEN mogą wystąpić nawet u pacjentów z negatywnym wynikiem badania w kierunku HLA-B*5801, niezależnie od ich pochodzenia etnicznego.¹⁴

Hiperurykemia i zaburzenia związane z kwasem moczowym

Bezobjawowa hiperurykemia

Bezobjawowa hiperurykemia nie stanowi zwykle wskazania do stosowania allopurynolu. W takich przypadkach zaleca się modyfikację diety, przyjmowania płynów oraz leczenie choroby podstawowej, co może poprawić stan pacjenta.¹⁵

Odkładanie się złogów ksantynowych

W stanach, w których występuje znaczne zwiększenie wytwarzania moczanów (np. w chorobach nowotworowych i podczas ich leczenia, w zespole Lescha-Nyhana), całkowite stężenie ksantyny w moczu może w rzadkich przypadkach zwiększyć się na tyle, by spowodować odkładanie się złogów ksantynowych w drogach moczowych. Ryzyko to można zminimalizować zapewniając odpowiednie nawodnienie pacjenta w celu uzyskania optymalnego rozcieńczenia moczu.¹⁶

Kamienie moczanowe w drogach moczowych

Podczas prawidłowego leczenia allopurynolem może dojść do rozpuszczenia dużych kamieni moczanowych znajdujących się w miedniczkach nerkowych, co stwarza niewielkie ryzyko ich zaklinowania się w moczowodzie. Podczas leczenia dny i kamicy moczowej objętość wytwarzanego moczu powinna wynosić co najmniej 2 litry na dobę, a pH moczu powinno znajdować się w zakresie 6,4-6,8.¹⁷

Zaburzenia czynności tarczycy

W długotrwałym otwartym badaniu kontynuacyjnym zaobserwowano zwiększone wartości TSH (> 5,5 µIU/ml) u pacjentów poddanych długotrwałemu leczeniu allopurynolem. Z tego powodu należy zachować ostrożność podczas stosowania allopurynolu u pacjentów z zaburzeniami czynności tarczycy.^{Substancje pomocnicze – ostrzeżenia}

Laktoza

Produkt Allopurinol Aurovitas zawiera laktozę jednowodną – w dawce 100 mg tabletki zawierają 46,22 mg laktozy jednowodnej, a w dawce 300 mg tabletki zawierają 138,65 mg laktozy jednowodnej. Z tego powodu pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego produktu leczniczego.¹⁹²⁰

Sód

Allopurinol Aurovitas zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na każdą tabletkę, co oznacza, że produkt praktycznie „nie zawiera sodu”.²¹