Specjalne ostrzeżenia
Abacavir Accord

Specjalne ostrzeżenia dotyczące reakcji nadwrażliwości

Stosowanie abakawiru wiąże się z istotnym ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości (HSR), które mogą zagrażać życiu pacjenta, a w rzadkich przypadkach prowadzić do zgonu przy braku właściwego postępowania. Reakcje te charakteryzują się gorączką i/lub wysypką oraz objawami wskazującymi na zmiany wielonarządowe. Szczególnie wysokie ryzyko dotyczy pacjentów z obecnością alleli HLA-B*5701, choć reakcje nadwrażliwości raportowano również z mniejszą częstością u osób niebędących nosicielami tego markera genetycznego.¹

Zalecenia dotyczące statusu HLA-B*5701

Przed rozpoczęciem leczenia produktem Abacavir Accord należy bezwzględnie udokumentować status nosicielstwa HLA-B*5701. Nie wolno rozpoczynać leczenia u pacjentów, u których stwierdzono obecność tego allelu, jak również u pacjentów, u których podejrzewano wystąpienie reakcji nadwrażliwości na abakawir podczas wcześniejszego stosowania schematów leczenia zawierających tę substancję (np. abakawir + lamiwudyna, abakawir + lamiwudyna + zydowudyna, abakawir + dolutegrawir + lamiwudyna).²

Postępowanie przy podejrzeniu nadwrażliwości

W przypadku podejrzenia reakcji nadwrażliwości należy natychmiast przerwać leczenie produktem Abacavir Accord, nawet u pacjentów bez alleli HLA-B*5701. Opóźnienie przerwania leczenia może prowadzić do reakcji zagrażającej życiu. Po przerwaniu leczenia z powodu podejrzenia reakcji nadwrażliwości, pacjent nie może już nigdy przyjmować produktu Abacavir Accord ani innych produktów leczniczych zawierających abakawir.³

Ponowne rozpoczęcie stosowania produktów zawierających abakawir po podejrzeniu wystąpienia reakcji nadwrażliwości może szybko, w ciągu kilku godzin, spowodować nawrót objawów. Nawrót jest zazwyczaj cięższy niż reakcja początkowa i może prowadzić do zagrażającego życiu obniżenia ciśnienia tętniczego oraz zgonu. Pacjentów, u których podejrzewano wystąpienie reakcji nadwrażliwości, należy poinstruować, aby usunęli pozostałe tabletki Abacavir Accord w celu uniknięcia ponownego narażenia na substancję czynną.⁴

Obraz kliniczny reakcji nadwrażliwości na abakawir

Reakcje nadwrażliwości na abakawir zostały dobrze scharakteryzowane podczas badań klinicznych oraz w okresie po wprowadzeniu leku do obrotu. Objawy zwykle pojawiają się w ciągu pierwszych sześciu tygodni od rozpoczęcia leczenia (mediana czasu wystąpienia wynosi 11 dni), chociaż reakcje te mogą pojawić się w dowolnym momencie terapii.⁵

Prawie wszystkie reakcje nadwrażliwości na abakawir obejmują gorączkę i/lub wysypkę. Inne obserwowane objawy przedmiotowe i podmiotowe to objawy ze strony układu oddechowego (np. zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, zapalenie gardła) oraz objawy żołądkowo-jelitowe. Należy podkreślić, że takie objawy mogą być błędnie interpretowane jako choroby układu oddechowego lub zapalenie żołądka i jelit, prowadząc do opóźnienia rozpoznania reakcji nadwrażliwości.⁶

Objawy nadwrażliwości nasilają się podczas kontynuacji leczenia i mogą zagrażać życiu. Objawy zwykle ustępują po odstawieniu abakawiru. Rzadko, u pacjentów, którzy przerwali leczenie abakawirem z przyczyn innych niż objawy reakcji nadwrażliwości, obserwowano również wystąpienie zagrażających życiu reakcji w ciągu kilku godzin po ponownym rozpoczęciu leczenia. Dlatego ponowne wprowadzenie abakawiru powinno odbywać się w warunkach, gdzie pomoc medyczna jest łatwo dostępna.⁷

Zaburzenia czynności mitochondriów i powikłania metaboliczne

Zaburzenia po ekspozycji płodowej na analogi nukleozydów

Analogi nukleozydów i nukleotydów, w tym abakawir, mogą w różnym stopniu wpływać na czynność mitochondriów. U niemowląt, które były narażone na działanie analogów nukleozydów w okresie życia płodowego i/lub po urodzeniu, zgłaszano występowanie zaburzeń czynności mitochondriów. Dotyczyło to głównie schematów leczenia zawierających zydowudynę, a głównymi obserwowanymi działaniami niepożądanymi były zaburzenia czynności układu krwiotwórczego (niedokrwistość, neutropenia) oraz zaburzenia metabolizmu (nadmiar mleczanów, zwiększone stężenie lipazy). Te zaburzenia często miały charakter przemijający.

8

Rzadziej zgłaszano ujawniające się z opóźnieniem zaburzenia neurologiczne, takie jak zwiększenie napięcia mięśniowego, drgawki czy zaburzenia zachowania. Obecnie nie jest jasne, czy te zaburzenia neurologiczne są przemijające czy trwałe. Należy uwzględnić możliwość wystąpienia takich zaburzeń u każdego dziecka narażonego w okresie życia płodowego na analogi nukleozydów i nukleotydów, u którego występują ciężkie objawy kliniczne, zwłaszcza neurologiczne, o nieznanej etiologii. Powyższe wyniki nie stanowią podstawy do odrzucenia zalecanych terapii przeciwretrowirusowych u ciężarnych kobiet w celu zapobiegania wertykalnemu przeniesieniu wirusa HIV z matki na dziecko.⁹

Zaburzenia metaboliczne i zmiana masy ciała

Podczas leczenia przeciwretrowirusowego mogą wystąpić zwiększenie masy ciała oraz stężenia lipidów i glukozy we krwi. Zmiany te mogą być częściowo związane z kontrolą choroby i stylem życia pacjenta. W niektórych przypadkach można udowodnić bezpośredni wpływ terapii na stężenie lipidów, jednak brak jest jednoznacznych dowodów na związek pomiędzy zwiększeniem masy ciała a konkretną terapią. Monitorowanie stężeń lipidów i glukozy we krwi powinno odbywać się zgodnie z przyjętymi wytycznymi leczenia zakażeń HIV, a zaburzenia gospodarki lipidowej należy leczyć zgodnie ze wskazaniami klinicznymi.¹⁰

Powikłania gastroenterologiczne – zapalenie trzustki

Podczas stosowania abakawiru zgłaszano przypadki zapalenia trzustki, jednak związek przyczynowy z leczeniem tą substancją czynną nie został jednoznacznie potwierdzony. Należy zachować ostrożność u pacjentów z czynnikami ryzyka zapalenia trzustki w wywiadzie.¹¹

Specjalne ostrzeżenia dotyczące schematów leczenia skojarzonego

Leczenie trzema nukleozydami

U pacjentów z wysoką wiremią (>100 000 kopii/ml) wybór terapii trójlekowej obejmującej abakawir, lamiwudynę i zydowudynę wymaga szczególnie starannego rozważenia ze względu na potencjalne ograniczenia skuteczności.^{100 000 kopii/ml) wybór leczenia skojarzonego trzema lekami – abakawirem, lamiwudyną i zydowudyną – wymaga szczególnego rozważenia (patrz punkt 5.1).”>12}

Raportowano przypadki wczesnej nieskuteczności wirusologicznej i rozwoju oporności, gdy abakawir stosowano w schemacie dawkowania raz na dobę w skojarzeniu z fumaranem disoproksylu tenofowiru i lamiwudyną.¹³

Choroby wątroby i pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności produktu Abacavir Accord u pacjentów ze współistniejącymi ciężkimi chorobami wątroby. Nie zaleca się stosowania tego produktu u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.¹⁴

U pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami czynności wątroby, w tym przewlekłym aktywnym zapaleniem wątroby, częściej występują zaburzenia czynności wątroby podczas leczenia przeciwretrowirusowego. Pacjenci ci powinni być kontrolowani zgodnie z obowiązującymi standardami. W przypadku pogorszenia choroby wątroby u tych osób należy rozważyć przerwanie lub zakończenie leczenia.¹⁵

Pacjenci z jednoczesnym zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu B lub C

U pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu B lub C, otrzymujących skojarzone leczenie przeciwretrowirusowe, istnieje zwiększone ryzyko ciężkich i potencjalnie śmiertelnych działań niepożądanych ze strony wątroby. W przypadku jednoczesnego stosowania leków przeciwwirusowych w leczeniu zapalenia wątroby typu B lub C, należy zapoznać się z odpowiednimi informacjami dotyczącymi tych produktów.¹⁶

Choroby nerek

Produktu Abacavir Accord nie należy podawać pacjentom w końcowym stadium choroby nerek ze względu na zmienioną farmakokinetykę leku w tej grupie pacjentów.¹⁷

Zespół reaktywacji immunologicznej

U pacjentów zakażonych HIV z ciężkim niedoborem immunologicznym w momencie rozpoczynania złożonej terapii przeciwretrowirusowej (CART) może wystąpić reakcja zapalna na patogeny oportunistyczne, które nie powodowały wcześniej objawów lub były obecne w śladowych ilościach. Taka reakcja może prowadzić do wystąpienia ciężkich objawów klinicznych lub nasilenia istniejących objawów. Typowe przykłady obejmują zapalenie siatkówki wywołane wirusem cytomegalii, uogólnione i/lub miejscowe zakażenia prątkami oraz zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis carinii. Wszelkie objawy stanu zapalnego wymagają przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki i wdrożenia odpowiedniego leczenia.¹⁸

W kontekście reaktywacji immunologicznej zgłaszano również przypadki chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Gravesa-Basedowa i autoimmunologiczne zapalenie wątroby. Czas do ich wystąpienia jest bardziej zmienny i mogą one pojawić się wiele miesięcy po rozpoczęciu leczenia.¹⁹

Martwica kości

Mimo że etiologia martwicy kości jest uznawana za wieloczynnikową (związaną ze stosowaniem kortykosteroidów, spożywaniem alkoholu, ciężką immunosupresją, podwyższonym wskaźnikiem masy ciała), przypadki tego schorzenia zgłaszano szczególnie u pacjentów z zaawansowaną chorobą spowodowaną przez HIV i/lub poddanych długotrwałej złożonej terapii przeciwretrowirusowej (CART). Pacjentom należy zalecić, aby skonsultowali się z lekarzem w przypadku wystąpienia bólów stawów, sztywności stawów lub trudności w poruszaniu się.²⁰

Zakażenia oportunistyczne

Pomimo stosowania abakawiru lub innych leków przeciwretrowirusowych, u pacjentów nadal mogą rozwijać się zakażenia oportunistyczne i inne powikłania zakażenia wirusem HIV. Dlatego chorzy powinni pozostawać pod ścisłą obserwacją lekarzy doświadczonych w leczeniu chorób związanych z zakażeniem HIV.²¹

Zdarzenia sercowo-naczyniowe

Wyniki pochodzące z badań klinicznych i obserwacyjnych dotyczących abakawiru wykazują niespójne dane. Jednak kilka badań sugeruje zwiększone ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych, szczególnie zawału mięśnia sercowego, u pacjentów leczonych abakawirem. Przepisując abakawir, należy podjąć działania mające na celu minimalizację wszystkich modyfikowalnych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego (takich jak palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze i hiperlipidemia).²²

W przypadku pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym należy rozważyć alternatywne opcje leczenia zamiast schematu zawierającego abakawir.²³

Substancje pomocnicze

Produkt leczniczy Abacavir Accord zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, co oznacza, że praktycznie jest „wolny od sodu” i nie stanowi zagrożenia dla pacjentów na diecie niskosodowej.²⁴