Tachykardia nadkomorowa
Epidemiologia
Tachykardia nadkomorowa (SVT) jest powszechną arytmią o częstości występowania szacowanej na 2,25-2,29/1000 osób, z roczną zapadalnością około 35-36/100 000 osobolat. W USA liczba leczonych pacjentów z napadową tachykardią nadkomorową (PSVT) wynosi 1,3-2,1 miliona, z 190 000-310 000 nowych przypadków rocznie, co wskazuje na istotny wzrost zachorowań. SVT występuje częściej u kobiet (stosunek 2:1), szczególnie w przypadku AVNRT, który stanowi około 75% przypadków u kobiet i jest związany z fazą lutealną cyklu miesiączkowego. Choroba dotyka wszystkie grupy wiekowe, ze szczytem zachorowań w wieku 36 lat dla AVRT, 48 lat dla AVNRT i 50 lat dla AT. U dzieci SVT występuje z częstością 1:250-1000, z AVRT jako dominującym typem (75%), a u dorosłych najczęstszą postacią jest AVNRT (50-60%). W populacji z wrodzonymi wadami serca (ACHD) makroarytmie przedsionkowe stanowią 75% tachykardii nadkomorowych, a ryzyko arytmii wzrasta z wiekiem (7% w wieku 20 lat do 38% w wieku 50 lat).
Epidemiologia tachykardii nadkomorowej (SVT)
Tachykardia nadkomorowa (SVT) stanowi powszechną arytmię, dotykającą znaczną część populacji. Szacowana częstość występowania SVT wynosi od 2,25 do 2,29 przypadków na 1000 osób w populacji ogólnej123. Według innych szacunków, częstość występowania może wynosić między 168 a 332 przypadków na 100 000 osób4. Roczna zapadalność (liczba nowych przypadków) wynosi około 35-36 na 100 000 osobolat567.
Nowsze dane z analiz retrospektywnych wskazują na istotny wzrost częstości występowania SVT. Badania opublikowane w Journal of Cardiovascular Electrophysiology sugerują, że leczona chorobowość dla napadowej tachykardii nadkomorowej (PSVT) w USA wynosi 1,3-2,1 miliona osób, z około 190 000-310 000 nowych przypadków rocznie8. Badanie to wykazało ponad dwukrotny wzrost częstości występowania i zapadalności na PSVT w porównaniu do wcześniejszych analiz9.
Rozkład według płci
SVT występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn, z wyraźną przewagą płci żeńskiej w stosunku 2:1 we wszystkich grupach wiekowych1011. W niektórych badaniach kobiety stanowiły nawet 67,5% wszystkich przypadków SVT12. Ryzyko rozwoju napadowej tachykardii nadkomorowej jest dwukrotnie wyższe u kobiet niż u mężczyzn1314. Szczególnie w przypadku częstoskurczu nawrotnego węzłowego (AVNRT) widoczna jest wyraźna przewaga u kobiet, stanowiąc około 75% przypadków15.
AVNRT jest skorelowany z niższymi poziomami estrogenu i wyższymi poziomami progesteronu, dlatego występuje częściej w fazie lutealnej cyklu miesiączkowego i rzadziej w czasie ciąży16. Tachykardia nadkomorowa ma tendencję do częstszego występowania u kobiet, szczególnie w okresie ciąży1718.
Rozkład według wieku
SVT może wystąpić w każdym wieku, dotykając zarówno niemowlęta, dzieci, jak i dorosłych1920. Szacuje się, że około połowa pacjentów z SVT jest w wieku 45-64 lat21, a średni wiek występowania wynosi około 45 lat22.
Ryzyko rozwoju SVT zwiększa się wraz z wiekiem, z szacowanym 5-krotnie większym prawdopodobieństwem dotknięcia osób starszych niż młodszych232425. U osób w wieku powyżej 65 lat ryzyko jest ponad pięciokrotnie wyższe niż u osób młodszych26.
Szczyt częstości występowania różnych typów SVT w przypadku kierowania na ablację przypada na różne dekady życia: około 36 lat dla AVRT (tachykardia nawrotna przedsionkowo-komorowa), 48 lat dla AVNRT (tachykardia nawrotna węzłowa) i 50 lat dla AT (tachykardia przedsionkowa)27.
SVT u dzieci
Tachykardia nadkomorowa jest najczęstszą objawową arytmią u niemowląt i dzieci282930. Częstość występowania SVT u dzieci szacuje się na 1 przypadek na 250 do 1000 niemowląt i dzieci31. W badaniu kohortowym obejmującym prawie 2 miliony żywych urodzeń między 2000 a 2008 rokiem, 2021 pacjentów (51,6% płci męskiej, ogólna częstość występowania 1,03/1000) miało SVT, z czego zespół Wolffa-Parkinsona-White’a (WPW) stanowił 16,2% przypadków32.
Ponad jedna trzecia nowych przypadków SVT występuje w pierwszych kilku tygodniach życia, często objawiając się po wielu godzinach objawami niewydolności serca33. 50-60% przypadków pediatrycznych SVT pojawia się w pierwszym roku życia34.
AVRT (częstoskurcz nawrotny przedsionkowo-komorowy) jest najczęstszym typem SVT u dzieci, występującym w około 75% przypadków35, podczas gdy AVNRT rzadko występuje przed 2 rokiem życia36. U dzieci poniżej 12 roku życia, dodatkowa droga przedsionkowo-komorowa powodująca częstoskurcz nawrotny jest najczęstszą przyczyną tachykardii nadkomorowej37.
Rozkład typów SVT
Wśród typów SVT, częstoskurcz nawrotny węzłowy (AVNRT) jest najczęstszą postacią u dorosłych, stanowiąc około 50-60% wszystkich przypadków SVT383940. AVNRT jest bardziej powszechny u osób w średnim i starszym wieku4142.
Częstoskurcz nawrotny przedsionkowo-komorowy (AVRT) jest drugim najczęstszym typem SVT u dorosłych (około 30% przypadków)43 i najczęstszym u dzieci44. Występowanie AVRT zmniejsza się wraz z wiekiem, od 60% w pierwszej dekadzie życia do 9% po 70 roku życia4546.
Częstość występowania wzoru WPW (Wolffa-Parkinsona-White’a) w zapisach EKG wynosi 0,1-0,3% w populacji ogólnej, chociaż nie wszyscy pacjenci rozwijają SVT474849. W populacji ogólnej, częstość występowania wzoru WPW w EKG waha się od 0,15-0,25%, wzrastając do 0,55% wśród krewnych pierwszego stopnia pacjentów dotkniętych tą chorobą50.
SVT w szczególnych populacjach
SVT u pacjentów z wrodzonymi wadami serca
Dzieci z wrodzonymi wadami serca, takimi jak anomalia Ebsteina zastawki trójdzielnej, są bardziej narażone na częstoskurcz nawrotny przedsionkowo-komorowy51. Również młodzi dorośli, którzy przeszli operację Fontana lub operację tetralogii Fallota, są bardziej narażeni na arytmie przedsionkowe52.
U pacjentów z wrodzonymi wadami serca (ACHD), makroarytmie nawrotne przedsionkowe są najczęstszym (75%) typem tachykardii nadkomorowej, występującym głównie u pacjentów z anomalią Ebsteina, tetralogią Fallota, procedurami Fontana z pojedynczą komorą, przełożeniem wielkich naczyń (TGA) lub ubytkami przegrody międzyprzedsionkowej (ASD)53.
Dwudziestoletnie ryzyko rozwoju arytmii przedsionkowych wśród pacjentów z wrodzonymi wadami serca u dorosłych (ACHD) wynosiło 7% u pacjenta w wieku 20 lat i 38% u pacjenta w wieku 50 lat w badaniu populacyjnym54.
Stany związane z SVT
SVT jest obserwowana nie tylko u zdrowych osób, ale także często u pacjentów z przebytym zawałem mięśnia sercowego, wypadaniem zastawki mitralnej, chorobą reumatyczną serca, zapaleniem osierdzia, zapaleniem płuc, przewlekłą chorobą płuc i aktualnym zatruciem alkoholowym55.
Czynniki, które mogą zwiększać ryzyko SVT, obejmują:5657
- Choroby serca (choroba wieńcowa, niewydolność serca, choroba mięśnia sercowego lub zastawki)58
- Choroby płuc
- Choroby tarczycy
- Cukrzyca
- Obturacyjny bezdech senny
- Palenie tytoniu
- Nadużywanie narkotyków
Czynniki, które mogą wywoływać napady SVT, obejmują: nadmiar kofeiny, alkohol, niepokój, wysiłek fizyczny lub nagłe ruchy, takie jak schylanie się59. AVNRT może wystąpić spontanicznie lub po prowokacji wysiłkiem fizycznym, kofeiną, alkoholem, beta-agonistami (salbutamol) lub sympatykomimetykami (amfetaminy)60.
Wpływ ekonomiczny SVT
Obecne leczenie PSVT (napadowa tachykardia nadkomorowa) pochłania znaczne zasoby opieki zdrowotnej. Szacuje się, że rocznie wykonuje się około 80 000 ablacji cewnikowych i ponad 150 000 wizyt na oddziałach ratunkowych/przyjęć szpitalnych z powodu PSVT, co stanowi większość z około 3 miliardów dolarów wydawanych rocznie w USA na leczenie PSVT61.
Badania wykazały, że koszty nigdy nie wracają do poziomu wyjściowego, co wskazuje na potrzebę większej liczby opcji leczenia w długoterminowym zarządzaniu PSVT62.
Błędna diagnoza i opóźnienie w rozpoznaniu
Znaczna część pacjentów ma objawy przez dłuższy czas (>1 rok) przed postawieniem diagnozy SVT, a czasami epizody są błędnie diagnozowane jako stany lękowe lub zaburzenia paniki63.
W jednym z badań, 20 pacjentów (42,6%) zostało błędnie zdiagnozowanych jako cierpiący na stany lękowe/ataki paniki przed prawidłowym rozpoznaniem SVT64. SVT może być łatwo błędnie zdiagnozowana jako lęk z powodu kilku czynników, w tym braku EKG i nakładających się objawów65.
Monitorowanie i nadzór nad tachykardią nadkomorową
Podejścia diagnostyczne
Diagnoza SVT może być wyzwaniem ze względu na jej napadowy charakter. Jeśli pacjent ma objawy SVT, lekarz może zalecić rejestrację rytmu serca za pomocą przenośnego monitora serca66. Dostępne są różne opcje diagnostyczne dla pacjentów bez wcześniej zdiagnozowanej tachykardii nadkomorowej, w tym stosowanie urządzeń konsumenckich i zdalne monitorowanie za pomocą urządzeń medycznych67.
SVT jest potwierdzana za pomocą EKG, które pokazuje nieprawidłowy rytm podczas epizodu68. Badanie z 2020 roku opublikowane w Clinical Medicine sugeruje, że stosowanie 12-odprowadzeniowego EKG jest kluczowe w diagnozowaniu SVT i określaniu krótko- i długoterminowego postępowania w tej chorobie69.
Diagnostyka SVT może obejmować:70
- Elektrokardiogram (EKG)
- Monitor Holtera
- Monitor zdarzeń
- Echokardiogram
- Wszczepialny rejestrator pętlowy
Monitorowanie w szczególnych populacjach
W badaniu kohortowym dzieci z SVT, do 15 roku życia roczne ryzyko nagłej śmierci wynosiło 0,01% na pacjenta rocznie71. Dzieci z rozpoznaną SVT powinny być regularnie monitorowane przez kardiologa pediatrycznego w celu zapewnienia ciągłej opieki nad SVT72.
Eksperci zalecają, aby lekarze zarządzający pacjentami z ACHD (wrodzone wady serca u dorosłych) obowiązkowo konsultowali się z ekspertami ze względu na małą liczbę pacjentów i potencjalnie zagrażające życiu arytmie73.
Wytyczne kliniczne
Istnieją ustalone wytyczne dotyczące opieki nad pacjentami z SVT, w tym:74
- Wytyczne ACC/AHA/HRS z 2015 r. dotyczące postępowania z dorosłymi pacjentami z tachykardią nadkomorową
- Wytyczne ESC z 2019 r. dotyczące postępowania z pacjentami z tachykardią nadkomorową
Wytyczne te stanowią kompleksowy i dobrze napisany punkt odniesienia do oceny i postępowania w przypadku SVT, w tym trzepotania przedsionków75.
Ogólne rokowanie
SVT generalnie nie zagraża życiu, a rokowanie jest zwykle dobre przy braku strukturalnej choroby serca76. Wielu bezobjawowych pacjentów nie potrzebuje leczenia SVT i ma generalnie łagodny przebieg choroby77.
Pacjenci z cięższymi objawami lub współistniejącą chorobą serca mogą wymagać wcześniejszej interwencji terapeutycznej w ostrej fazie i długoterminowego postępowania78. Rzadko SVT może powodować nagłą śmierć sercową79.
Z czasem nieleczone i częste ataki tachykardii nadkomorowej mogą osłabić serce i prowadzić do niewydolności serca80. Poważny atak SVT może spowodować omdlenie lub nawet nagłe zatrzymanie czynności serca81.
Podejścia do długoterminowego zarządzania
Długoterminowe postępowanie jest zindywidualizowane na podstawie częstości i ciężkości epizodów oraz wpływu objawów na jakość życia82. Po ustąpieniu ostrej arytmii, może być wskazane leczenie ciągłe, aby zapobiec nawrotom. Jednak pacjenci, którzy mają izolowany epizod lub rzadkie i minimalnie objawowe epizody, zwykle nie wymagają leczenia innego niż obserwacja i wyjaśnienie83.
Ablacja radioczęstotliwościowa zrewolucjonizowała leczenie tachykardii spowodowanej drogą nawrotową. Jest to procedura o niskim ryzyku, która wykorzystuje cewnik wewnątrz serca do dostarczenia energii radiowej w celu zlokalizowania i zniszczenia nieprawidłowych dróg elektrycznych. Ablacja wykazała się wysoką skutecznością: około 90% w przypadku AVNRT. Podobne wysokie wskaźniki powodzenia osiągane są w przypadku AVRT i typowego trzepotania przedsionków84.
Wskaźniki powodzenia po ablacji cewnikowej u pacjentów z ACHD są nieco niższe w porównaniu z populacją ogólną, z ostrymi i długoterminowymi wskaźnikami powodzenia wynoszącymi odpowiednio 80% i 68% dla ablacji drogi dodatkowej oraz 66-76% i 50-53% dla makroarentrantnych częstoskurczów przedsionkowych85.
Ablacja cewnikowa jest zalecana dla większości pacjentów z nawracającymi objawowymi epizodami SVT, które wpływają na ich jakość życia. Ma niskie ryzyko powikłań i jest skuteczna u ponad 95% pacjentów86. Procedura ta jest bardzo skuteczna u większości pacjentów – ponad 95% pacjentów poddanych ablacji cewnikowej w przypadku SVT zostaje wyleczonych87.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.