Rak komórek hürthle
Epidemiologia
Rak komórek Hürthle (HCC) stanowi około 3-5% wszystkich raków tarczycy i charakteryzuje się bardziej agresywnym przebiegiem klinicznym oraz gorszym rokowaniem w porównaniu z innymi zróżnicowanymi rakami tarczycy. Dane epidemiologiczne z bazy SEER wskazują, że HCC występuje częściej u mężczyzn (31,1% vs 23,0%) oraz u pacjentów w starszym wieku (średnia 57,6 lat vs 48,9 lat), z szczytem zachorowań w wieku 50-60 lat. Wskaźniki przeżycia dla HCC są niższe: całkowity wskaźnik przeżycia wynosi 82,1% (vs 89,2% w innych rakach tarczycy), a odsetek zgonów specyficznych dla choroby to 5,9% (vs 2,7%). 5-, 10- i 20-letnie wskaźniki przeżycia ogólnego wynoszą odpowiednio 89,4%, 77,2% i 61,9%, a specyficzne dla nowotworu 94,6%, 92,5% i 87,4%. Niezależne czynniki prognostyczne negatywne to wiek >55 lat, zaawansowanie T3/T4, zajęcie obu płatów tarczycy oraz konieczność reoperacji z powodu nawrotu. HCC cechuje się wyższym ryzykiem nawrotów (12,1-33%) i przerzutów odległych (15-34%), głównie do płuc i kości, a także częstszą angioinwazją, co istotnie pogarsza rokowanie (śmiertelność 90% w ciągu 10 lat przy dużej inwazji naczyniowej).
Epidemiologia raka komórek Hürthle
Rak komórek Hürthle (HCC, Hürthle cell carcinoma) stanowi rzadki typ nowotworów tarczycy, reprezentując około 3-5% wszystkich przypadków raka tarczycy.123 W oparciu o analizę bazy danych Surveillance, Epidemiology, and End Results (SEER) zidentyfikowano 3311 pacjentów z rakiem komórek Hürthle w porównaniu do 59 585 pacjentów z innymi typami zróżnicowanego raka tarczycy w okresie 1988-2009.45 W innym badaniu obejmującym okres 2004-2018, z bazy SEER wyodrębniono dane dotyczące 3264 pacjentów z HCC.6
W porównaniu z innymi zróżnicowanymi rakami tarczycy, HCC występuje częściej u mężczyzn (31,1% vs 23,0% w innych typach zróżnicowanego raka tarczycy) oraz u starszych pacjentów (średnia wieku 57,6 lat vs 48,9 lat).78 Szczyt zachorowań przypada na wiek 50-60 lat, co jest około 10 lat później niż w przypadku innych typów zróżnicowanego raka tarczycy.910 Pomimo częstszego występowania u mężczyzn w porównaniu do innych typów raka tarczycy, HCC nadal pozostaje częstszy u kobiet, z szacunkowym stosunkiem kobiet do mężczyzn wynoszącym od 1,6:1 do 4,8:1.1112
Występowanie geograficzne i czynniki ryzyka
Czynniki ryzyka dla raka komórek Hürthle są w dużej mierze podobne do tych związanych z innymi zróżnicowanymi rakami tarczycy i obejmują ekspozycję na promieniowanie w okolicy głowy i szyi oraz rodzinne występowanie raka tarczycy.13 Interesującym jest fakt, że w przeciwieństwie do raka pęcherzykowego tarczycy, HCC występuje częściej w regionach z wysoką zawartością jodu w diecie niż w obszarach występowania niedoboru jodu.1415 Badanie z wykorzystaniem danych SEER wykazało, że częstość występowania raka pęcherzykowego tarczycy pozostawała względnie stabilna w okresie 1975-2016.16
W Korei Południowej, gdzie HCC występuje stosunkowo rzadko ze względu na wysokie spożycie jodu, badanie kohortowe wieloośrodkowe potwierdziło, że HCC jest związany z wyższym ryzykiem przerzutów odległych, szczególnie u starszych pacjentów, z rozległym naciekaniem pozatarczycowym i nowotworami szeroko inwazyjnymi.17
Trendy epidemiologiczne
Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne (ACS) szacuje, że w 2023 roku zdiagnozowano 43 720 nowych przypadków raka tarczycy, w tym 31 180 u kobiet i 12 540 u mężczyzn, przy szacowanej liczbie zgonów wynoszącej 2120 (1150 kobiet i 970 mężczyzn).18 Rak tarczycy jest najszybciej rosnącym nowotworem u kobiet.19 Według danych z bazy SEER, częstość występowania nowych raków tarczycy rośnie najszybciej wśród wszystkich nowotworów zarówno u mężczyzn, jak i kobiet, z ponad 64 000 nowych przypadków przewidywanych rocznie.2021
Mimo że rak komórek Hürthle stanowi jedynie około 3% wszystkich raków tarczycy, ma on większe znaczenie kliniczne ze względu na jego bardziej agresywny charakter i niższy wskaźnik przeżycia w porównaniu z innymi zróżnicowanymi rakami tarczycy.2223
Monitorowanie i nadzór nad rakiem komórek Hürthle
Ze względu na bardziej agresywny przebieg kliniczny w porównaniu z innymi zróżnicowanymi rakami tarczycy, rak komórek Hürthle wymaga ścisłego nadzoru i monitorowania w celu wczesnego wykrycia nawrotów i przerzutów.
Wskaźniki przeżycia i prognozy
Dane z badań epidemiologicznych pokazują, że zarówno ogólne przeżycie, jak i przeżycie specyficzne dla choroby są niższe u pacjentów z HCC niż u pacjentów z innymi typami zróżnicowanego raka tarczycy.2425 Całkowity wskaźnik przeżycia podczas okresu obserwacji wynosił 82,1% dla pacjentów z HCC i 89,2% dla pacjentów z innymi typami raka tarczycy.26
Odsetek zgonów specyficznych dla choroby wynosił 5,9% u pacjentów z HCC i 2,7% u pacjentów z innymi typami raka tarczycy.27 W badaniu obejmującym 2101 osób z HCC stwierdzono, że 10-letni wskaźnik przeżycia specyficzny dla nowotworu dla całej grupy wynosił 92,6%.28
W innym badaniu ogólne 5-letnie, 10-letnie i 20-letnie wskaźniki przeżycia wynosiły odpowiednio 89,4%, 77,2% i 61,9%. Specyficzne dla nowotworu 5-letnie, 10-letnie i 20-letnie wskaźniki przeżycia wynosiły odpowiednio 94,6%, 92,5% i 87,4%.29
| Wskaźnik przeżycia | 5-letni | 10-letni | 20-letni |
|---|---|---|---|
| Ogólny wskaźnik przeżycia | 89,4% | 77,2% | 61,9% |
| Specyficzny dla nowotworu wskaźnik przeżycia | 94,6% | 92,5% | 87,4% |
Czynniki prognostyczne
Wiele czynników wpływa na rokowanie pacjentów z HCC. Niezależnymi czynnikami predykcyjnymi dla krótszego całkowitego przeżycia są: wiek powyżej 55 lat, stopień zaawansowania T3 i T4, zmiany w obu płatach tarczycy oraz konieczność reoperacji z powodu lokalnego nawrotu.30 W przypadku przeżycia specyficznego dla nowotworu, wieloczynnikowa analiza regresji wykazała, że zajęcie obu płatów tarczycy i konieczność reoperacji z powodu lokalnego nawrotu są niekorzystnymi czynnikami prognostycznymi, a całkowita tyroidektomia jako pierwotna procedura jest niezależnym korzystnym predyktorem.31
Badanie z wykorzystaniem danych SEER wykazało, że wiek, płeć, leczenie tyroidektomią, stopień zaawansowania, wielkość guza, stopień N i stopień M są związane z prognozą HCC.32 Zwiększający się wiek, płeć męska i zwiększająca się wielkość guza znacznie zmniejszają przeżycie pacjentów z rakiem komórek Hürthle.33
W przypadku HCC z przerzutami do mózgu, które stanowią rzadkie, ale bardzo niekorzystne powikłanie, rokowanie jest szczególnie złe, ze średnim czasem przeżycia wynoszącym od 7,1 do 33 miesięcy.34
Nawroty i przerzuty
Rak komórek Hürthle charakteryzuje się wyższym ryzykiem nawrotów w porównaniu z innymi zróżnicowanymi rakami tarczycy. Całkowity wskaźnik nawrotów wynosi od 12,1% do 33%.3536 Średni czas do nawrotu choroby wynosi 90,74 miesiąca.37
HCC wykazuje większą skłonność do przerzutów w porównaniu z innymi zróżnicowanymi rakami tarczycy. Około 20-30% przypadków HCC ma przerzuty w momencie początkowego leczenia.38 Najczęstszymi miejscami przerzutów są płuca i kości.39 W badaniu 108 pacjentów z przerzutowym rakiem tarczycy z komórek Hürthle miejsca przerzutów, w kolejności malejącej częstości, to płuca, kości, śródpiersie, nerki i wątroba.40
Częstość przerzutów odległych wynosi 15-34%.41 Chociaż rak komórek Hürthle rzadziej rozprzestrzenia się do węzłów chłonnych szyi niż rak pęcherzykowy tarczycy, to co najmniej 20% raków komórek Hürthle wykazuje przerzuty do węzłów chłonnych szyi na początku prezentacji.42
HCC ma większe ryzyko wrastania do naczyń krwionośnych w tarczycy i wokół niej, co nazywane jest angioinwazją. Występuje to w rzeczywistości częściej niż rozprzestrzenianie się HCC do węzłów chłonnych.43 Rokowanie w dużej mierze zależy od stopnia inwazji naczyniowej, a im więcej naczyń jest zajętych, tym gorsze jest rokowanie (śmiertelność 90% w ciągu 10 lat).44
Metody nadzoru i monitorowania
Ze względu na agresywny charakter HCC i podwyższone ryzyko nawrotów, zaleca się regularne i długoterminowe monitorowanie pacjentów po leczeniu. Podczas początkowego okresu obserwacji pacjentów z HCC należy mierzyć poziomy tyreoglobuliny w surowicy/przeciwciał przeciw tyreoglobulinie (Tg/Tg Ab) podczas terapii lewotyroksyną co 6-12 miesięcy.45
Scyntygrafie z użyciem jodu radioaktywnego mają wysoki wskaźnik wyników fałszywie ujemnych u pacjentów z HCC z powodu braku chłonności jodu u większości pacjentów, dlatego nie zaleca się ich jako głównej metody obrazowania do nadzoru.46 Czułość diagnostycznej scyntygrafii z użyciem jodu radioaktywnego (RIS) z wykorzystaniem 131I jest opisywana jako niska, wynosząca zaledwie 18%.47
PET z 18F-FDG (Pozytonowa tomografia emisyjna z fluorodeoksyglukozą) wykazuje doskonałą dokładność diagnostyczną u pacjentów z rakiem tarczycy z komórek Hürthle, przewyższając CT i RIS.48 Intensywne wychwyty 18F-FDG w zmianach są wskaźnikiem złego rokowania.49 Dane sugerują, że wszyscy pacjenci z rakiem tarczycy z komórek Hürthle powinni przejść badanie 18F-FDG PET jako część ich początkowego pooperacyjnego stagingu i okresowo w celu wykrycia ukrytego nawrotu, szczególnie u pacjentów z podwyższonym poziomem tyreoglobuliny w surowicy.50
Badania krwi są również wykorzystywane do monitorowania raków tarczycy.51 Zaawansowane badania obrazowe szyi pomagają lekarzowi zobaczyć dokładną lokalizację i zakres podejrzewanego nowotworu, w tym badanie USG (nie wiąże się z promieniowaniem), tomografia komputerowa (CT) i rezonans magnetyczny (MRI).52
Długotrwała obserwacja jest niezbędna ze względu na skumulowane ryzyko nawrotu (około 20% w ciągu 20 lat).53 Zawsze istnieje niewielkie ryzyko nawrotu raka lub powstania wtórnego nowotworu, dlatego pacjentów należy zachęcać do omawiania wszelkich zmian lub obaw, które mogą mieć z ich lekarzem.54
Klasyfikacja i wytyczne dotyczące leczenia
HCC jest obecnie klasyfikowany jako wariant raka pęcherzykowego według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).5556 Ta klasyfikacja jest również odzwierciedlona w wytycznych leczenia Amerykańskiego Towarzystwa Tarczycowego (ATA) i National Comprehensive Cancer Network (NCCN), gdzie HCC podlega tej samej stratyfikacji ryzyka co rak pęcherzykowy.57
Podstawą leczenia wszystkich zróżnicowanych raków tarczycy jest resekcja chirurgiczna, a HCC nie jest wyjątkiem.58 Całkowita tyroidektomia jest zalecana w przypadku nowotworów komórek Hürthle większych niż 4 cm.59
Skuteczność radioaktywnego jodu jest nadal dyskutowana.60 Wytyczne dotyczące wskazań do stosowania radioaktywnego jodu (RAI) w przypadku HCC są niespójne, a RAI nie jest powszechnie stosowany u pacjentów z HCC.61 W dużym badaniu opartym na bazie danych SEER, pacjenci z HCC, którzy przeszli całkowitą tyroidektomię, mieli ogólnie doskonałe przeżycie specyficzne dla nowotworu, jednak nie stwierdzono różnicy w przeżyciu specyficznym dla nowotworu między pacjentami, którzy otrzymali i tymi, którzy nie otrzymali terapii radioaktywnym jodem po całkowitej tyroidektomii.62
Ogólnie rzecz biorąc, leczenie RAI nie jest rutynowo zalecane u pacjentów z niskim ryzykiem nawrotu; powinno być zarezerwowane dla pacjentów z pośrednim lub wysokim ryzykiem nawrotu.63
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.