Rak gruczołów łojowych
Zapobieganie i profilaktyka
Rak gruczołów łojowych (sebaceous carcinoma) jest rzadkim, ale potencjalnie agresywnym nowotworem skóry, którego etiologia pozostaje nie do końca poznana. Profilaktyka opiera się głównie na ochronie przed ekspozycją na promieniowanie UV, w tym stosowaniu filtrów przeciwsłonecznych o szerokim spektrum UVA/UVB z SPF 15+ na co dzień oraz SPF 30+ podczas długotrwałej ekspozycji, ograniczeniu czasu przebywania na słońcu w godzinach 10:00-16:00, noszeniu odzieży ochronnej oraz unikaniu solariów. Wczesne wykrycie jest kluczowe i obejmuje comiesięczne samobadanie skóry oraz coroczne badania dermatologiczne, szczególnie u pacjentów po leczeniu. Istotne jest także rozpoznanie zespołu Muir-Torre, związanego z predyspozycją genetyczną do tego nowotworu, co wymaga wdrożenia badań przesiewowych MMR (mismatch repair) w celu identyfikacji zespołu Lyncha/Muir-Torre i umożliwienia profilaktyki nowotworów współistniejących, np. raka jelita grubego.
Prewencja raka gruczołów łojowych (Sebaceous Carcinoma)
Rak gruczołów łojowych (sebaceous carcinoma) jest rzadkim, ale potencjalnie niebezpiecznym nowotworem skóry. Chociaż jedna z cytowanych publikacji wskazuje, że nie ma możliwości całkowitego zapobiegania temu schorzeniu1, istnieje szereg działań profilaktycznych, które mogą zmniejszyć ryzyko jego wystąpienia lub przyczynić się do wczesnego wykrycia, co może poprawić rokowanie pacjentów.
Ochrona przed promieniowaniem UV
Ponieważ dokładna przyczyna raka gruczołów łojowych pozostaje niejasna, ochrona skóry przed ekspozycją na słońce jest jednym z kluczowych elementów profilaktyki, zwłaszcza u osób, które już przeszły leczenie z powodu tego nowotworu23. Zalecenia w tym zakresie obejmują:
- Stosowanie filtra przeciwsłonecznego o szerokim spektrum (UVA/UVB) z SPF 15+ codziennie3
- Używanie wodoodpornego filtra przeciwsłonecznego o szerokim spektrum (UVA/UVB) z SPF 30+ podczas długotrwałej aktywności na zewnątrz3
- Ograniczenie czasu spędzanego na zewnątrz między godziną 10:00 a 16:00, gdy promieniowanie UV jest najsilniejsze3
- Noszenie kapelusza z szerokim rondem, okularów przeciwsłonecznych blokujących promieniowanie UV, długich spodni i koszuli z długim rękawem podczas przebywania na zewnątrz3
- Unikanie solariów3
Regularne badania skóry
Wczesne wykrycie raka gruczołów łojowych ma kluczowe znaczenie dla skutecznego leczenia. W związku z tym zaleca się32:
- Comiesięczne samobadanie skóry od głowy do stóp3
- Coroczne badanie skóry przeprowadzane przez dermatologa3
- Pacjenci po leczeniu raka gruczołów łojowych powinni wykonywać samobadanie skóry po konsultacji z lekarzem odnośnie właściwej techniki2
- Przestrzeganie wszystkich terminów wizyt kontrolnych u lekarzy i dermatologów2
Screening w kierunku zespołu Muir-Torre
Ważnym aspektem profilaktyki jest identyfikacja pacjentów z zespołem Muir-Torre, który jest związany z genetyczną predyspozycją do rozwoju niektórych nowotworów, w tym raka gruczołów łojowych45.
- Gdy u pacjenta zostanie rozpoznany rak gruczołów łojowych, należy rozważyć badania w kierunku zespołu Muir-Torre4
- U pacjentów z zespołem Muir-Torre zaleca się przesiewowe badania w kierunku raka jelita grubego4
- Wdrożenie screeningu MMR (mismatch repair) w przypadkach raka gruczołów łojowych może pomóc we wczesnym wykryciu zespołu Lyncha/Muir-Torre i umożliwić wdrożenie interwencji zapobiegawczych5
Nowe standardy postępowania w profilaktyce
Opracowane wytyczne postępowania w przypadku raka gruczołów łojowych mogą przyczynić się do zmniejszenia liczby nowotworów rozprzestrzeniających się na inne narządy i zmniejszenia śmiertelności4. Wytyczne te obejmują:
- Wskazówki dla lekarzy dotyczące optymalnego wykonywania biopsji w celu rozpoznania (lub wykluczenia) raka gruczołów łojowych4
- Zalecenia dotyczące odmiennego leczenia raka gruczołów łojowych zlokalizowanego na powiekach i poza powiekami4
- Opis chirurgicznych metod usuwania raka gruczołów łojowych z wysokim odsetkiem wyleczeń, bez ryzyka uszkodzenia ważnych narządów, takich jak oko4
Przesiewowe badania MMR (Mismatch Repair)
Aktualnie badania MMR u pacjentów z rakiem gruczołów łojowych nie są standardową praktyką w wielu krajach, co może stanowić utraconą szansę na wykrycie zespołu Lyncha zarówno u pacjentów z rakiem gruczołów łojowych, jak i członków ich rodzin5. W świetle najnowszych badań zaleca się, aby:
- Włączenie screeningu MMR do codziennej praktyki w zarządzaniu przypadkami raka gruczołów łojowych5
- Wszystkim pacjentom z guzami raka gruczołów łojowych oferować badania przesiewowe MMR5
- Wczesne wykrycie zespołu Lyncha może umożliwić wdrożenie interwencji zapobiegawczych dla pacjentów i ich rodzin5
Dodatkowe zalecenia dla pacjentów po leczeniu
Pacjenci, którzy przeszli leczenie z powodu raka gruczołów łojowych, powinni również2:
- Konsultować się z lekarzem w celu uzyskania indywidualnych zaleceń dotyczących poprawy rokowania2
- Stosować się do wszystkich zaleceń lekarskich dotyczących profilaktyki nawrotów2
Chociaż nie ma możliwości całkowitego zapobiegania rakowi gruczołów łojowych, przestrzeganie powyższych zaleceń może znacząco zmniejszyć ryzyko zachorowania lub przyczynić się do wczesnego wykrycia nowotworu, co z kolei zwiększa szanse na pomyślne leczenie231.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Sebaceous carcinoma | Altru Health Systemhttps://www.altru.org/health-library/conditions/sebaceous-carcinoma
There is no way to prevent sebaceous carcinoma.
- #2 Sebaceous carcinoma: Symptoms, causes, treatments, and morehttps://www.medicalnewstoday.com/articles/sebaceous-carcinoma
As the exact cause of sebaceous carcinoma is unclear, it may not be possible to completely prevent the condition. […] However, the AAD advises that people who have received treatment for sebaceous carcinoma do the following: protect their skin from sun exposure, perform skin self-exams after asking a doctor how to do them, keep all follow-up appointments with doctors and dermatologists, ask a doctor what else they may be able to do to improve their outlook.
- #3 Sebaceous Carcinoma Treatment | U.S. Dermatology Partnershttps://www.usdermatologypartners.com/services/skin-cancer/sebaceous-carcinoma-treatment/
To help prevent sebaceous carcinoma, protect your skin from sun exposure. […] Use a broad spectrum (UVA/UVB) sunscreen with an SPF of 15+ daily. […] Use a water-resistant broad spectrum (UVA/UVB) sunscreen with an SPF of 30+ during extended outdoor activity. […] Limit your time outdoors between 10:00 AM and 4:00 PM. […] Cover up with a broad-brimmed hat, UV-blocking sunglasses, long pants and a long-sleeved shirt when outside. […] Avoid tanning booths. […] Itâs also important to examine your skin, head-to-toe, every month and to see your dermatologist every year for an annual skin examination.
- #4 Dangerous skin tumor now has treatment guidelines – Northwestern Nowhttps://news.northwestern.edu/stories/2019/12/sebaceous-carcinoma/
Now there is a clear direction for treating these tumors, which may result in fewer tumors spreading to other organs and fewer deaths, said Dr. Murad Alam, vice chair and professor of dermatology at Northwestern University Feinberg School of Medicine and a Northwestern Medicine dermatologist. […] The guidelines tell physicians how to best perform biopsies to find (or exclude) sebaceous carcinoma. They also explain physicians need to treat eyelid and non-eyelid sebaceous carcinoma differently. The surgical approaches described in the guidelines enable removal of sebaceous carcinoma with a high rate of cure without risking injury to important organs, like the eye. […] When a sebaceous carcinoma is found in a patient, the guidelines explain whether and how the patient should also be checked for Muir-Torre Syndrome. If they have Muir-Torre, then they can be screened for colon cancer.
- #5https://www.healio.com/news/dermatology/20230412/mismatch-repair-screening-in-sebaceous-carcinomas-may-aid-in-cancer-prevention-treatment
Mismatch repair screening in sebaceous carcinomas may aid in cancer prevention, treatment. […] Incorporating mismatch repair screening into daily practice for the management of sebaceous carcinomas may help identify patients with Muir-Torre/Lynch syndrome, which causes genetic predisposition to certain cancers, according to a study. […] Therefore, screening SC for MMR could potentially aid in early LS detection and preventative interventions. […] MMR screening of SC samples to aid detection of LS is currently not standard practice in England, and may represent a missed opportunity for LS detection for both SC patients and their families. […] Currently, MMR screening is infrequent among patients with SC, and our findings provide data to recommend that all patients with SC tumors should be offered MMR screening.