Mieszana choroba tkanki łącznej
Epidemiologia
Mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD) to rzadka choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się obecnością wysokiego miana przeciwciał anty-U1-RNP oraz cechami klinicznymi typowymi dla SLE, SSc, RZS i PM. Epidemiologia MCTD jest zróżnicowana, z roczną zapadalnością wahającą się od 0,2 do 1,9 na 100 000 dorosłych, a chorobowość w różnych populacjach wynosi od 2,7 do 6,4 na 100 000. Kobiety stanowią zdecydowaną większość chorych (stosunek kobiet do mężczyzn od 3:1 do 16:1), a średni wiek diagnozy mieści się w przedziale 35-48 lat. Diagnostyka jest utrudniona ze względu na nakładające się objawy z innymi chorobami tkanki łącznej, co skutkuje medianą opóźnienia diagnozy wynoszącą około 3,6 lat. W badaniach populacyjnych wykazano, że MCTD jest stosunkowo stabilną jednostką chorobową, z 12% pacjentów rozwijających inne choroby reumatyczne po średnio 17 latach obserwacji. Najważniejszym predyktorem remisji jest wyższa pojemność życiowa płuc (FVC % należnej) na początku choroby.
Epidemiologia Mieszanej Choroby Tkanki Łącznej
Mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD) jest rzadką chorobą autoimmunologiczną charakteryzującą się obecnością wysokiego miana przeciwciał anty-U1-RNP w połączeniu z cechami klinicznymi typowo obserwowanymi w toczniu rumieniowatym układowym (SLE), twardzinie układowej (SSc), reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS) i zapaleniu wielomięśniowym (PM).1 Dane epidemiologiczne dotyczące MCTD są ograniczone ze względu na rzadkość choroby, heterogenną prezentację oraz stosowanie różnych kryteriów klasyfikacyjnych.2
Występowanie i zapadalność na świecie
Szacunki dotyczące rocznej zapadalności na MCTD wahają się od 0,2 do 1,9 na 100 000 dorosłych.3 Badanie populacyjne z Olmsted County w stanie Minnesota wykazało, że MCTD występowała u około 2 osób na 100 000 rocznie.4 Diagnoza była często opóźniona, z medianą 3,6 lat od wystąpienia pierwszego objawu do spełnienia kryteriów diagnostycznych.5
W norweskim badaniu populacyjnym roczna zapadalność wynosiła 2,1 przypadku na milion mieszkańców.6 Badanie z Wielkiej Brytanii przeprowadzone w latach 2000-2022 wykazało, że zapadalność na MCTD utrzymywała się konsekwentnie poniżej 1 na 100 000 osobolat, chociaż zaobserwowano skokowy wzrost zapadalności przed i po 2007 roku.7
W Sudanie badanie przeprowadzone w klinice reumatologicznej wykazało, że tylko 30 pacjentów spośród wszystkich badanych spełniało kryteria Alarcón-Segovii dla MCTD, potwierdzając rzadkość występowania tej choroby wśród pacjentów sudańskich.8
Chorobowość w różnych populacjach
Chorobowość MCTD różni się w zależności od populacji. Badania wykazały następujące wskaźniki chorobowości:
- Norwegia: 3,8 przypadków na 100 000 dorosłej populacji9
- Japonia: 2,7 przypadków na 100 000 populacji1011
- Wielka Brytania: do 5,1 przypadków na 100 000 w 2021 roku u dorosłych12
- USA – Indianie Amerykańscy i rdzenni mieszkańcy Alaski: 6,4 na 100 000 (95% przedział ufności 2,8-12,8)13
W programie nadzoru nad toczniem na Manhattanie (Manhattan Lupus Surveillance Program – MLSP) przeprowadzono badanie populacyjne, które dostarczyło szacunków chorobowości i zapadalności na MCTD w zróżnicowanej rasowo/etnicznie populacji.14 W zależności od zastosowanych kryteriów diagnostycznych, chorobowość MCTD skorygowana względem wieku wynosiła:
- 1,28 (95% CI 0,72, 2,09) na 100 000 przy zastosowaniu zmodyfikowanych kryteriów Alarcon-Segovia i Kahna15
- 2,98 (95% CI 2,10, 4,11) na 100 000 przy zastosowaniu definicji MCTD bez współistniejącego rozpoznania innej choroby tkanki łącznej16
- 16,22 (95% CI 14,00, 18,43) na 100 000 przy zastosowaniu rozpoznania MCTD niezależnie od współistniejących rozpoznań innych chorób tkanki łącznej17
Zapadalność skorygowana względem wieku wynosiła:
- 0,39 (95% CI 0,22, 0,64) na 100 000 przy zastosowaniu definicji MCTD bez współistniejącego rozpoznania innej choroby tkanki łącznej18
- 1,90 (95% CI 1,49, 2,39) na 100 000 przy zastosowaniu rozpoznania MCTD niezależnie od współistniejących rozpoznań innych chorób tkanki łącznej19
Rozkład według płci i wieku
MCTD występuje znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Szacunkowy stosunek kobiet do mężczyzn waha się od około 3:1 do 16:1.20 W badaniu z Olmsted County 84% osób dotkniętych chorobą stanowiły kobiety.21 W badaniu norweskiej populacji stosunek kobiet do mężczyzn wynosił 3,3:1.22 W ogólnokrajowym badaniu japońskim wskazano stosunek kobiet do mężczyzn wynoszący 16:1.23 Francuskie badanie kohortowe obejmujące 330 pacjentów wykazało, że 88% stanowiły kobiety.24
Szczyt zachorowań przypada na okres dojrzewania i wiek 20-30 lat, choć choroba może wystąpić w każdym wieku.2526 Średni wiek w momencie diagnozy różni się w zależności od badania:
- W badaniu z Olmsted County: 48 lat27
- W badaniu norweskim: 37,9 lat28
- We francuskim badaniu kohortowym: mediana 35 lat29
- W badaniu z Sudanu: średnia 45 lat (zakres 25-71 lat)30
Różnice etniczne i rasowe
MCTD występuje na całym świecie i dotyka wszystkich ras.31 Manifestacje kliniczne MCTD wydają się być podobne we wszystkich grupach rasowych/etnicznych, choć w raportach populacyjnych pojawiają się pewne różnice.32 Jedno z badań zaobserwowało różnice etniczne w częstości zajęcia narządów końcowych; refluks żołądkowo-przełykowy, sklerodaktylia i rumień na twarzy były znacząco częstsze w grupie białej niż w grupie składającej się z 57% Latynosów, 29% czarnoskórych i 14% białych.33
W Indiach badanie kohortowe 111 pacjentów z MCTD z Vellore wykazało, że 92,8% stanowiły kobiety, a średni wiek w momencie wystąpienia choroby wynosił 39,3 lat. Śródmiąższowa choroba płuc (ILD) i nadciśnienie płucne (PAH) były obecne odpowiednio u 38,7% i 44% pacjentów.34
Nadzór epidemiologiczny w MCTD
Wyzwania w diagnozie i nadzorze
Rozpoznanie MCTD często stanowi wyzwanie diagnostyczne ze względu na nakładające się cechy z innymi chorobami układowymi tkanki łącznej.35 Błędna diagnoza na początku choroby jest powszechna, występująca nawet u 61% pacjentów w badaniu z jednego ośrodka.36 Badanie z Olmsted County wykazało, że mediana czasu od pierwszego objawu do spełnienia kryteriów diagnostycznych wynosiła 3,6 lat.37
Warjacja w szacunkach występowania MCTD przy zastosowaniu różnych definicji przypadków odzwierciedla trudności w badaniu MCTD, gdzie diagnoza jest często stosowana wraz z innymi rozpoznaniami chorób tkanki łącznej.38 Jak podkreślono w niedawnym badaniu epidemiologii MCTD, przydatne byłoby powtórzenie badań w różnych regionach, aby ocenić potencjalne konsekwencje lokalnych osobliwości.39
Stabilność fenotypowa i remisja choroby
W długoterminowym ogólnokrajowym prospektywnym badaniu kohortowym z Norwegii oceniano stabilność fenotypową MCTD i występowanie remisji choroby.40 Spośród 118 pacjentów, 14 (12%) rozwinęło inną dobrze zdefiniowaną chorobę reumatyczną po średnim czasie trwania choroby wynoszącym 17 lat (SD 9).41 Wyniki te wzmacniają pogląd na MCTD jako stosunkowo stabilną jednostkę chorobową.42
Długotrwała remisja w MCTD nie jest częsta. W badaniu norweskim:
- 13% pacjentów spełniało definicję trwałej remisji (przez cały okres obserwacji)43
- 30% pacjentów spełniało definicję przedłużonej remisji44
- 46% pacjentów było w remisji w momencie ponownego badania45
Najsilniejszym predyktorem remisji we wszystkich punktach czasowych była wyższa pojemność życiowa płuc (FVC % należnej) na początku badania, co może odzwierciedlać związek między chorobą płuc a aktywnością MCTD.46
Systemy nadzoru i programy badawcze
Program nadzoru nad toczniem na Manhattanie (MLSP) to finansowany przez Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) rejestr populacyjny, który rejestrował szczegółowe dane kliniczne dotyczące dużej, wielorasowej/etnicznej populacji pacjentów z SLE i pokrewnymi chorobami, w tym MCTD, mieszkających na Manhattanie.47 Program ten pozwolił oszacować chorobowość i zapadalność na MCTD w zróżnicowanej populacji.48
Zgodnie z danymi z ClinicalTrials.gov, przeprowadzono co najmniej 11 badań klinicznych dotyczących MCTD, w tym 1 aktywne, 4 zakończone i 4 rekrutujące.49 Istnieje 260 wiodących ekspertów medycznych specjalizujących się w MCTD w 37 krajach i 21 stanach USA, w tym 115 lekarzy.50
Monitorowanie pacjentów z MCTD
Pacjenci z MCTD wymagają regularnego monitorowania pod kątem potencjalnych powikłań narządowych, szczególnie nadciśnienia płucnego, które zostało uznane za najczęstszą przyczynę zgonów związanych z chorobą.5152 Lekarze monitorują osoby z MCTD pod kątem nadciśnienia płucnego, wykonując badania czynnościowe płuc, echokardiografię lub oba te badania co 1-2 lata, w zależności od objawów.53
Przeciwciała antykardiolipinowe klasy IgG są markerem rozwoju nadciśnienia płucnego.54 Infekcje są również główną przyczyną zgonów w MCTD.55
W pięciu seriach MCTD (łącznie 194 pacjentów) śmiertelność była ogólnie niska (średnio 13%; zakres 4-35%), niemniej jednak fakt, że MCTD dotyka młode kobiety, wskazuje na większe ryzyko przedwczesnej śmierci.56
| Populacja | Chorobowość (na 100 000) | Zapadalność roczna | Stosunek kobiet do mężczyzn | Średni wiek diagnozy |
|---|---|---|---|---|
| USA (Minnesota) | – | 1,9 na 100 000 | 5:1 | 48 lat |
| Norwegia | 3,8 | 2,1 na milion | 3,3:1 | 37,9 lat |
| Japonia | 2,7 | – | 16:1 | – |
| Wielka Brytania (2021) | 5,1 | <1 na 100 000 | – | – |
| Indianie Amerykańscy i rdzenni mieszkańcy Alaski | 6,4 | – | – | – |
| Francja | – | – | 7,3:1 | 35 lat (mediana) |
| Indie | – | – | 12:1 | 39,3 lat |
| Sudan | – | – | Tylko kobiety w badaniu | 45 lat (średnia) |
Ciąża i MCTD
Choroby autoimmunologiczne tkanki łącznej w ciąży stanowią złożone współoddziaływanie między zdrowiem matki a wynikami płodowymi.57 Wieloośrodkowe retrospektywne badanie kohortowe opisało wyniki płodowe i matczyne u 203 ciąż u 94 kolejnych kobiet z MCTD (średni wiek w momencie zbierania danych 45,1 lat, średni czas trwania choroby 12,9 lat).58
Obserwowany wskaźnik żywych urodzeń był dość wysoki, wynoszący 72%, z gorszymi wynikami płodowymi u kobiet z MCTD z przeciwciałami antyfosfolipidowymi oraz zajęciem płuc lub mięśni.59 Kobiety z MCTD powinny otrzymać specjalne poradnictwo przy planowaniu ciąży, podobnie jak kobiety z SLE.60
MCTD w populacji pediatrycznej
MCTD jest jednym z najrzadziej występujących zaburzeń w klinice reumatologii dziecięcej. Miała częstość występowania 0,1% w fińskim ogólnokrajowym badaniu prospektywnym i 0,3% w amerykańskiej bazie danych reumatologii dziecięcej. Dane z rejestru chorób Brytyjskiego Stowarzyszenia Reumatologii Pediatrycznej i Kanadyjskiego Stowarzyszenia Reumatologii Pediatrycznej wykazały częstości odpowiednio 0,5% i 0,2%.61
Mediana wieku w momencie wystąpienia choroby wynosiła około 11 lat (zakres: od 4 do 16 lat). MCTD występowała trzy razy częściej u dziewcząt niż u chłopców.6263
W badaniu przekrojowym skupiającym się na manifestacjach w klatce piersiowej u pacjentów z MCTD o początku w wieku dziecięcym zidentyfikowano śródmiąższową chorobę płuc u 25% kohorty. Wszystkie przypadki z wyjątkiem jednego miały łagodny przebieg, dotykając 5% lub mniej miąższu płucnego. DLCO było nieprawidłowe u 33% pacjentów. Autorzy doszli do wniosku, że częstość występowania śródmiąższowej choroby płuc w MCTD o początku w dzieciństwie była niższa niż wcześniej sądzono.64
Badanie z Francji wykazało, że zapadalność na MCTD i zespoły nakładania się chorób autoimmunologicznych (OAS) u dzieci we Francuskich Antylach wynosiła 0,23 na 100 000 dzieci-lat.65 Jest to pierwsze pediatryczne badanie kohortowe MCTD i OAS u pacjentów pochodzenia afrykańskiego, leczonych w kraju o wysokim standardzie opieki, z danymi z długoterminowej obserwacji.66
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.