Mieszana choroba tkanki łącznej
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD) to przewlekłe schorzenie immunologiczne, charakteryzujące się obecnością przeciwciał anty-RNP oraz objawami klinicznymi typowymi dla twardziny układowej, tocznia rumieniowatego układowego, reumatoidalnego zapalenia stawów i zapalenia wielomięśniowego. Rokowanie jest zróżnicowane, z 10-letnią przeżywalnością około 96%. Około 62% pacjentów osiąga korzystne wyniki leczenia, natomiast 38% doświadcza aktywnej choroby lub umiera z jej powodu. Najpoważniejszą manifestacją kliniczną wpływającą na śmiertelność jest nadciśnienie płucne, a także niewydolność nerek, infekcje i choroby serca. Czynniki prognostyczne zwiększające ryzyko zgonu to m.in. śródmiąższowa choroba płuc (ILD) w stosunku do całkowitej objętości płuc (TLV), zapalenie osierdzia, płeć męska, DLCO <60% wartości przewidywanej oraz późniejszy wiek w momencie diagnozy.
Prognozy chorobowe w Mieszanej Chorobie Tkanki Łącznej
Mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD) jest przewlekłym schorzeniem o podłożu immunologicznym, charakteryzującym się obecnością przeciwciał przeciwko rybonukleoproteinie (anty-RNP) oraz objawami klinicznymi typowymi dla twardziny układowej, tocznia rumieniowatego układowego, reumatoidalnego zapalenia stawów i zapalenia wielomięśniowego. Rokowanie w tej chorobie jest bardzo zróżnicowane – od łagodnego przebiegu po ciężką postępującą chorobę.12
Ogólne rokowanie w MCTD
Długoterminowe obserwacje pacjentów z MCTD wskazują na stosunkowo korzystne rokowanie u większości chorych. Badania wykazały, że około 62% pacjentów ma pomyślne wyniki leczenia, podczas gdy 38% cierpi na aktywną chorobę lub umiera z jej powodu.3 Inne dane wskazują, że około jedna trzecia pacjentów ma ciężki, postępujący przebieg choroby.1
Wskaźniki przeżywalności w MCTD są względnie wysokie – 10-letnia przeżywalność wynosi około 96%, choć rokowanie w dużej mierze zależy od objawów występujących u pacjenta. Gorsze rokowanie obserwuje się u osób, u których dominują objawy twardziny układowej i zapalenia wielomięśniowego.4
Główne przyczyny zgonów w MCTD
Najczęstszymi przyczynami zgonów związanych z MCTD są:43
- Nadciśnienie płucne – najpoważniejsza manifestacja kliniczna znacząco przyczyniająca się do przedwczesnych zgonów
- Niewydolność nerek
- Infekcje
- Choroby serca
W niektórych badaniach stwierdzono również związek między obecnością przeciwciał antykardiolipinowych (aCL) a zwiększonym ryzykiem zgonu.3
Czynniki prognostyczne w MCTD
Badania prospektywne zidentyfikowały kluczowe czynniki prognostyczne związane ze zwiększoną śmiertelnością w MCTD:2
- Zwiększony odsetek śródmiąższowej choroby płuc (ILD) w stosunku do całkowitej objętości płuc (TLV)
- Zapalenie osierdzia
- Płeć męska
- Zdolność dyfuzyjna płuc dla tlenku węgla (DLCO) poniżej 60% wartości przewidywanej
- Późniejszy wiek w momencie diagnozy
Remisja choroby
Długotrwała remisja w MCTD nie jest częsta. Według badań przeprowadzonych na dużej grupie pacjentów obserwowanych przez dłuższy czas, prawie połowa pacjentów z MCTD była w remisji w momencie ponownego badania, ale tylko 13% pozostawało w trwałej remisji przez cały okres obserwacji.5
Najsilniejszym predyktorem remisji we wszystkich punktach czasowych była wyższa natężona pojemność życiowa (FVC % pred) na początku badania, co może odzwierciedlać związek między chorobą płuc a aktywnością MCTD.5
Ewolucja choroby
Długoterminowe badania prospektywne wskazują, że większość pacjentów z MCTD zachowuje swój fenotyp podczas długotrwałej obserwacji. W badaniu obejmującym 118 pacjentów, tylko 14 (12%) rozwinęło inny dobrze zdefiniowany stan reumatyczny po średnim czasie trwania choroby wynoszącym 17 lat.5
Niskie wartości wskaźników aktywności choroby SLEDAI-2K i EUSTAR podczas okresu obserwacji sugerują, że MCTD ma łagodniejszy przebieg niż toczeń rumieniowaty układowy czy twardzina układowa.5
Nowe metody prognostyczne
Komputerowa analiza tomografii komputerowej
Najnowsze badania wykazały, że parametr pochodny tomografii komputerowej analizowanej komputerowo (CALIPER), objętość naczyń płucnych (PVV), jest niezależnym predyktorem śmiertelności u pacjentów z chorobami tkanki łącznej związanymi z chorobą śródmiąższową płuc (CTD-ILD). Co więcej, PVV jest silniejszym predyktorem śmiertelności niż wszystkie inne zmienne z tomografii komputerowej i badań czynnościowych płuc po skorygowaniu względem wieku i płci.6
Komputerowa analiza i automatyczna stratyfikacja tomografii komputerowej może zatem stanowić wykonalną alternatywę dla wizualnej oceny CT i oceny wskaźników czynnościowych u pacjentów z CTD-ILD, a w połączeniu z modelami predykcji wyników, takimi jak model ILD-GAP, wykazuje dodatkową wartość diagnostyczną.6
Markery interferonowe jako predyktory progresji
Obiecującym narzędziem prognostycznym jest dwuczynnikowy wskaźnik interferonowy. W połączeniu z wywiadem rodzinnym w kierunku chorób autoimmunologicznych, wskaźnik interferonowy B (IFN-Score-B) z krwi jest niezależnym predyktorem progresji do autoimmunologicznej choroby tkanki łącznej (AI-CTD).7
Analiza ROC wykazała, że obszar pod krzywą ROC był większy dla IFN-Score-B (0,82 [95% CI 0,73 do 0,92]) niż dla IFN-Score-A (0,70 [0,57 do 0,83]), co wskazuje na lepszą wartość prognostyczną pierwszego wskaźnika.7
Porównanie z innymi chorobami tkanki łącznej
Warto zauważyć, że wskaźniki przeżywalności w niezróżnicowanej chorobie tkanki łącznej (UCTD), która jest stanem pokrewnym do MCTD, są podobne do tych związanych z reumatoidalnym zapaleniem stawów i toczniem rumieniowatym układowym. Jeden przegląd podał wskaźniki przeżywalności przekraczające 90% w ciągu 10 lat.8
UCTD może przekształcić się w zdefiniowaną chorobę tkanki łącznej u 20-40% pacjentów, podczas gdy 50-60% przypadków pozostaje niezróżnicowanych. Około 10-20% pacjentów z UCTD ma objawy, które ustępują lub wchodzą w remisję i nigdy nie ewoluują do zdefiniowanej choroby tkanki łącznej.8
Czynniki związane z ewolucją do określonej choroby tkanki łącznej to wysokie miana przeciwciał przeciwjądrowych (ANA), obecność cytopenii na początku choroby oraz progresja wzoru kapilaroskopii wałów paznokciowych podczas obserwacji.8
Wnioski końcowe
Podsumowując, MCTD ma zazwyczaj lepsze rokowanie niż niektóre inne choroby tkanki łącznej, takie jak twardzina układowa czy toczeń rumieniowaty układowy. Większość pacjentów (około 62%) ma korzystne wyniki leczenia, a 10-letnia przeżywalność wynosi około 96%.34
Najpoważniejszą manifestacją kliniczną wpływającą na rokowanie jest nadciśnienie płucne, które jest najczęstszą przyczyną zgonów związanych z chorobą. Inne istotne czynniki prognostyczne obejmują śródmiąższową chorobę płuc, zapalenie osierdzia, płeć męską, obniżoną zdolność dyfuzyjną płuc oraz późniejszy wiek w momencie diagnozy.24
Nowe metody, takie jak komputerowa analiza tomografii komputerowej i markery interferonowe, oferują obiecujące narzędzia do dokładniejszego prognozowania przebiegu choroby i stratyfikacji ryzyka pacjentów z MCTD.67
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 The prognosis of mixed connective tissue disease – PubMedhttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16084324/
The prognosis for patients who have mixed connective tissue disease (MCTD) varies from a benign course to severe progressive disease. […] One third of patients have a severe, progressive disease course. […] The most severe clinical manifestation is pulmonary hypertension which contributes to premature death in patients who have MCTD.
- #2 SAT0709â Mortality prediction in mixed connective tissue disease | Annals of the Rheumatic Diseaseshttps://ard.bmj.com/content/76/Suppl_2/1043.2
Mixed Connective Tissue Disease (MCTD) is a chronic, immune-mediated disorder defined by the combined presence of serum anti-ribonucleoprotein (RNP) antibodies and selected clinical features of Systemic Sclerosis, Systemic Lupus Erythematosus, Rheumatoid Arthritis and Polymyositis. […] Here we present a mortality predicting model in a long-term observational unselected nationwide cohort aiming to enhance the knowledge of long-term prognosis in MCTD. […] The strongest predicting factors of mortality in MCTD is increasing % ILD of TLV, pericarditis, male gender, DLCO less than 60% of predicted and increasing age at diagnosis.
- #3 Long-term outcome in mixed connective tissue disease: longitudinal clinical and serologic findings – PubMedhttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10323445/
Objective: To determine the long-term clinical and immunologic outcomes in a well-characterized cohort of 47 patients with mixed connective tissue disease (MCTD), including reactivity with U small nuclear RNP (snRNP) polypeptides. […] A favorable outcome was observed in 62% of patients; 38% had continued active disease or had died, with death associated with pulmonary hypertension and aCL. […] The majority of patients had favorable outcomes, with pulmonary hypertension being the most frequent disease-associated cause of death.
- #4 Mixed Connective Tissue Disease (MCTD) – Bone, Joint, and Muscle Disorders – Merck Manual Consumer Versionhttps://www.merckmanuals.com/home/bone-joint-and-muscle-disorders/systemic-rheumatic-diseases/mixed-connective-tissue-disease-mctd
Overall, the 10-year survival rate is approximately 96%, but the prognosis depends largely on a person’s symptoms. […] For example, the prognosis is worse for people who have mainly symptoms of systemic sclerosis and polymyositis. […] Causes of death include pulmonary hypertension, kidney failure, infection, and heart disease.
- #5 Disease evolution in mixed connective tissue disease: results from a long-term nationwide prospective cohort study | Arthritis Research & Therapy | Full Texthttps://arthritis-research.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13075-017-1494-7
Among 118 patients, 14 (12%) developed another well-defined rheumatic condition other than MCTD after mean disease duration of 17 (SD 9) years. […] Long-term remission in MCTD is not frequent; however, the low SLEDAI-2 K and EUSTAR scores during the observation period suggests that the disease runs a milder course than systemic lupus erythematosus and systemic sclerosis. […] Nearly half of the patients with MCTD were in remission at the time of re-examination at T2, but only 13% had been in sustained remission throughout the whole observation period. […] The strongest predictor of remission at all time points was higher FVC % pred at T1, possibly reflecting a connection between lung disease and MCTD disease activity. […] The results of this study indicate that the majority of patients with MCTD retain their phenotype during long-term observation and MCTD involves milder disease activity than SSc and SLE.
- #6 Evaluation of computer-based computer tomography stratification against outcome models in connective tissue disease-related interstitial lung disease: a patient outcome study | BMC Medicine | Full Texthttps://bmcmedicine.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12916-016-0739-7
CALIPER-derived pulmonary vessel volume is an independent predictor of mortality across all CTD-ILD patients. Furthermore, automated stratification of CALIPER CT variables represents a novel method of prognostication at least as robust as PFTs in CTD-ILD patients. […] The current study has demonstrated for the first time, that, across the range of CTD-ILD diagnoses, a computer-derived CT parameter, the pulmonary vessel volume, is an independent predictor of mortality. Furthermore, the PVV is a stronger predictor of mortality than all other CT and pulmonary function variables following correction for age and gender. […] When automated stratified CALIPER variables were substituted for the functional indices in the ILD-GAP index, mortality prediction was strengthened. Computer analysis and automated stratification of CTs may therefore represent a viable alternative to visual CT scoring and evaluation of functional indices in patients with CTD-ILD, and demonstrates added value when combined with outcome prediction models such as the ILD-GAP model.
- #7 Prediction of autoimmune connective tissue disease in an at-risk cohort: prognostic value of a novel two-score system for interferon status | Annals of the Rheumatic Diseaseshttps://ard.bmj.com/content/77/10/1432
A two-factor interferon score and family history predict progression from ANA positivity to AI-CTD. These interferon scores may allow stratification of individuals At-Risk of AI-CTD permitting early intervention for disease prevention and avoid irreversible organ damage. […] Prognostic ability of baseline IFN Scores to predict progression to AI-CTD at 12 months was assessed using ROC curve analysis. The area under the ROC curve was greater for IFN-Score-B (0.82 (95% CI 0.73 to 0.92)) than IFN-Score-A (0.70 (0.57 to 0.83)); 2=4.19, p=0.041. […] Together with a family history of ARD, IFN-Score-B from blood is independently predictive of progression and is convenient as a biomarker. We have defined a cut-off level of IFN-Score-B with a moderate diagnostic accuracy in order to design a prevention study.
- #8 Undifferentiated Connective-Tissue Disease: Practice Essentials, Background, Pathophysiologyhttps://emedicine.medscape.com/article/334482-overview
Prognostic considerations include the following: […] The prognosis of UCTD depends primarily on the extent of organ involvement. […] UCTD may evolve into a defined CTD in 20%-40% of patients with UCTD, while 50%-60% of cases remain undifferentiated. […] Leading factors associated with evolution to definite CTD are high antinuclear antibody (ANA) titers, presence of cytopenias at baseline, and progression of nailfold-capillaroscopy pattern during follow-up. […] Approximately 10%-20% of patients with UCTD have symptoms that subside or remit and never evolve into a defined CTD. […] The incidence of evolution to a defined CTD is highest during the first 3-5 years of the disease course, and the rate of evolution continues to decrease over time. […] Patients who develop a defined CTD late have been noted to have milder disease with a lower incidence of serious adverse events and a better prognosis. […] Survival rates in UCTD are similar to those associated with rheumatoid arthritis and systemic lupus erythematosus (SLE). […] One review reported survival rates of more than 90% over 10 years.