Infekcja blastocystis hominis, inaczej blastocystoza
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Blastocystis hominis to powszechny pierwotniak jelitowy, którego patogenność pozostaje kontrowersyjna. Infekcja może przebiegać bezobjawowo lub manifestować się objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak ból brzucha (100% przypadków), biegunka (78%), nudności (65,8%), utrata masy ciała (43,9%), wymioty i zaparcia (po 21,9%). Związek z zespołem jelita drażliwego (IBS) jest niejednoznaczny. Rzadkim powikłaniem jest reaktywne zapalenie stawów, prawdopodobnie o podłożu immunologicznym. U dzieci infekcja może prowadzić do niedożywienia i zaburzeń rozwojowych. Diagnostyka opiera się na wykryciu pasożyta w kale, a leczenie jest wskazane głównie u pacjentów z objawami lub immunosupresją. Terapie obejmują metronidazol (250-500 mg 2-3x/d przez 5-10 dni), kotrimoksazol (sulfametoksazol 800 mg + trimetoprim 160 mg 2x/d przez 7 dni) oraz nitazoksanid (500 mg 2x/d przez 3 dni), z różną skutecznością.
- Wprowadzenie do infekcji Blastocystis hominis
- Objawy kliniczne blastocystozy
- Powikłania blastocystozy
- Diagnostyka blastocystozy
- Leczenie blastocystozy
- Kiedy leczyć blastocystozę?
- Farmakoterapia
- Leczenie blastocystozy w ciąży i podczas karmienia piersią
- Alternatywne metody leczenia
- Pielęgnacja i opieka nad pacjentem z blastocystozą
- Monitorowanie i kontrola blastocystozy
Wprowadzenie do infekcji Blastocystis hominis
Blastocystis hominis to jednokomórkowy organizm (pierwotniakowy pasożyt), który kolonizuje przewód pokarmowy człowieka, wywołując infekcję określaną jako blastocystoza. Jest to jeden z najczęściej występujących pasożytów jelitowych, którego patogenność pozostaje przedmiotem kontrowersji w środowisku medycznym.12 Pasożyt żyje w układzie pokarmowym gospodarza i może powodować szereg niepożądanych objawów, chociaż w wielu przypadkach infekcja pozostaje bezobjawowa.2
Badania wykazały, że Blastocystis hominis występuje szczególnie często wśród pracowników opieki i mieszkańców placówek opieki długoterminowej. Interesującym odkryciem jest negatywna korelacja między stosowaniem antybiotyków a infekcją B. hominis wśród mieszkańców takich placówek.3
Objawy kliniczne blastocystozy
Objawy kliniczne infekcji Blastocystis hominis mogą być zróżnicowane, od całkowicie bezobjawowego przebiegu do wyraźnych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Według badań przeprowadzonych w ośrodku trzeciorzędowej opieki zdrowotnej w Lucknow (Indie), najczęstsze objawy związane z infekcją B. hominis obejmują:4
- Ból brzucha (100% przypadków)
- Biegunka (78% przypadków)
- Nudności (65,8% przypadków)
- Utrata masy ciała (43,9% przypadków)
- Wymioty (21,9% przypadków)
- Zaparcia (21,9% przypadków)
Warto zauważyć, że Blastocystis hominis bywa również wiązany z zespołem jelita drażliwego (IBS), chociaż dowody na ten związek są niejednoznaczne i sprzeczne.5
Powikłania blastocystozy
Reaktywne zapalenie stawów
Jednym z rzadszych, ale istotnych powikłań infekcji Blastocystis hominis może być reaktywne zapalenie stawów. Definiuje się je jako ostre zapalenie stawów wywołane infekcją jelitową lub moczowo-płciową, która zwykle poprzedza objawy stawowe o około miesiąc.6
Reaktywne zapalenie stawów spowodowane przez pierwotniaki występuje rzadko. Mechanizmy, przez które różne pasożyty mogą wywoływać choroby stawów, są wielorakie. W przypadku B. hominis najbardziej prawdopodobnym mechanizmem wydaje się być indukowanie stanu zapalnego bez bezpośredniej obecności pasożyta w stawie lub jego okolicy, prawdopodobnie wyzwalane przez mechanizm immunologiczny. Niektórzy autorzy używają terminu „reumatyzm pasożytniczy” w przypadku stanów zapalnych bez obecności pasożyta w stawie lub jego pobliżu.6
Zaburzenia odżywiania i rozwoju
U dzieci infekcja Blastocystis hominis może prowadzić do niedożywienia i zaburzać prawidłowy wzrost i rozwój.7 Jest to szczególnie istotny aspekt w kontekście pielęgniarskiej opieki pediatrycznej.
Diagnostyka blastocystozy
Diagnoza infekcji Blastocystis hominis opiera się głównie na wykryciu pasożyta w próbkach kału. W przypadku utrzymujących się objawów żołądkowo-jelitowych bez oczywistego wyjaśnienia, zalecana jest konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie medycyny funkcjonalnej w celu ustalenia przyczyny objawów.2
Leczenie blastocystozy
Kiedy leczyć blastocystozę?
Podejście do leczenia infekcji Blastocystis hominis jest zróżnicowane i zależy od obecności objawów oraz stanu immunologicznego pacjenta. Jeśli infekcja przebiega bezobjawowo, leczenie zazwyczaj nie jest konieczne.8 Łagodne objawy mogą ustąpić samoistnie w ciągu kilku dni.8
Blastocystis hominis zwykle nie wymaga leczenia, chyba że występuje współistniejący patogen lub pacjent jest immunosupresyjny.5 Związek między Blastocystis hominis a zespołem jelita drażliwego pozostaje niejednoznaczny, co prowadzi do braku jasnego konsensusu dotyczącego leczenia.5
Farmakoterapia
W przypadkach, gdy leczenie jest wskazane, stosuje się kilka potencjalnych leków przeciwpasożytniczych:
- Metronidazol – tradycyjnie stosowany w dawce 250-500 mg 2-3 razy dziennie przez 5-10 dni. Badania pokazują, że terapia ta jest skuteczna u niektórych pacjentów, choć dokładne przewidywanie odpowiedzi na leczenie u indywidualnych pacjentów jest trudne.94
- Kotrimoksazol (trimetoprim-sulfametoksazol) – w standardowych dawkach (sulfametoksazol 800 mg i trimetoprim 160 mg, dwa razy dziennie przez 7 dni) zgłaszany jest jako skuteczny w eliminacji organizmu u ponad 90% zainfekowanych, objawowych pacjentów.9
- Nitazoksanid – obiecujący lek, którego stosowanie w dawce 500 mg dwa razy dziennie przez 3 dni wykazało kliniczny i parazytologiczny wskaźnik wyleczenia na poziomie 86% w badaniu kontrolowanym placebo.9
Odpowiedzi na te leki są bardzo zróżnicowane. Ponadto, ponieważ organizm może nie być przyczyną objawów, poprawa może wynikać z wpływu leku na inny organizm.8
W badaniu przeprowadzonym w Indiach wszyscy pacjenci (41 osób) z objawami i obecnością B. hominis w próbkach kału byli leczeni metronidazolem w dawce 250-500 mg dwa razy dziennie przez 5-7 dni. Po zakończeniu leczenia u wszystkich pacjentów ustąpiły objawy, a kontrolne badania kału nie wykazały obecności B. hominis.4
Leczenie blastocystozy w ciąży i podczas karmienia piersią
Stosowanie leków przeciwpasożytniczych u kobiet w ciąży i karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności:
| Lek | Kategoria ciążowa | Stosowanie w ciąży | Stosowanie podczas karmienia piersią |
|---|---|---|---|
| Metronidazol | B | Dane dotyczące stosowania metronidazolu u kobiet w ciąży są sprzeczne. Dostępne dowody sugerują niskie ryzyko wad wrodzonych. Może być stosowany w ciąży u pacjentek, które odniosą wyraźną korzyść z leku, chociaż jego stosowanie należy rozważyć w kontekście potencjalnego ryzyka. | Metronidazol przenika do mleka matki. Amerykańska Akademia Pediatrii klasyfikuje metronidazol jako lek, którego wpływ na karmione piersią niemowlęta jest nieznany, ale może budzić obawy. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca unikanie leczenia metronidazolem u kobiet karmiących piersią. Metronidazol powinien być stosowany podczas laktacji tylko wtedy, gdy potencjalna korzyść z terapii dla matki uzasadnia potencjalne ryzyko dla niemowlęcia. |
| Trimetoprim-sulfametoksazol (TMP-SMX) | C | TMP-SMX powinien być stosowany w ciąży tylko wtedy, gdy potencjalna korzyść uzasadnia potencjalne ryzyko dla płodu. Należy unikać stosowania TMP-SMX pod koniec ciąży ze względu na potencjalne ryzyko hiperbilirubinemii i żółtaczki jąder podkorowych u noworodka. | TMP-SMX przenika do mleka matki. Generalnie jest zgodny z karmieniem piersią zdrowych, donoszonych niemowląt po okresie noworodkowym. Jednak TMP-SMX powinien być unikany przez kobiety karmiące piersią wcześniaki, niemowlęta z żółtaczką, chore lub zestresowane, lub z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. |
| Nitazoksanid | B | Dane dotyczące stosowania nitazoksanidu u kobiet w ciąży są ograniczone, a ryzyko dla zarodka-płodu jest nieznane. Pracownicy służby zdrowia powinni rozważyć ryzyko leczenia zainfekowanych kobiet w ciąży w kontekście potencjalnego ryzyka dla płodu w przypadku braku leczenia. | Nitazoksanid przenika do mleka matki. Dostępne dowody są niejednoznaczne lub niewystarczające do określenia ryzyka dla niemowlęcia podczas karmienia piersią. Nitazoksanid powinien być stosowany z ostrożnością u kobiet karmiących piersią. |
Alternatywne metody leczenia
Oprócz konwencjonalnych leków przeciwpasożytniczych, istnieją alternatywne metody leczenia blastocystozy:
- Nanocząsteczki srebra – wykazują skuteczność w leczeniu wielu chorób pasożytniczych.2
- Zioła o właściwościach przeciwdrobnoustrojowych, w tym oregano, które może pomóc w zwalczaniu pasożyta.2
- Dieta bezlaktozowa i wysokobłonnikowa – niektóre badania kliniczne wykazały poprawę objawów żołądkowo-jelitowych w infekcji Blastocystis hominis przy zastosowaniu takiej diety.12
- Probiotyki – zalecane jest zwiększenie spożycia jogurtu w codziennej diecie oraz przyjmowanie probiotyków, najlepiej kapsułek VSL3 (mrożone suszony Lactobacillus) dwa razy dziennie po posiłku przez dwa tygodnie.5
Warto zauważyć, że kurs antybiotyków może pogorszyć florę bakteryjną jelit, dlatego w niektórych przypadkach zaleca się unikanie antybiotykoterapii i preferowanie probiotyków.5
Pielęgnacja i opieka nad pacjentem z blastocystozą
Nawodnienie
Jeśli objawy blastocystozy są powiązane z infekcją Blastocystis, prawdopodobnie ustąpią samoistnie, zanim pacjent zdąży zgłosić się do lekarza. Istotne jest utrzymanie odpowiedniego nawodnienia. Doustne roztwory nawadniające dostępne w aptekach i placówkach zdrowia na całym świecie mogą uzupełnić utracone płyny i elektrolity.8
Higiena osobista
Blastocystis hominis przenosi się drogą fekalno-oralną, dlatego kluczowe znaczenie ma przestrzeganie zasad higieny osobistej. Badania wykazały, że wśród osób zakażonych większość miała nieczyste paznokcie (70,2%) i nie myła rąk mydłem po wypróżnieniu (57,7%).7
Najlepszym sposobem zapobiegania infekcji Blastocystis hominis jest przestrzeganie dobrych praktyk higieny osobistej.12 Nauczyciele i rodzice powinni zwracać uwagę na higienę osobistą uczniów, taką jak utrzymywanie czystych paznokci i mycie rąk mydłem po wypróżnieniu.7
Edukacja personelu medycznego i opiekunów
Odpowiednie środki zapobiegawcze powinny być wdrażane szczególnie wśród starszych pracowników opieki o niższym poziomie wykształcenia, aby zmniejszyć ryzyko infekcji blastocystozą.3 Edukacja personelu medycznego i opiekunów w zakresie rozpoznawania objawów blastocystozy oraz zasad higieny jest kluczowa dla skutecznej profilaktyki i leczenia.
Monitorowanie i kontrola blastocystozy
Po leczeniu pacjenci powinni być monitorowani pod kątem ustąpienia objawów oraz eliminacji pasożyta z organizmu. W badaniu przeprowadzonym w Indiach kontrolne badania kału po zakończeniu leczenia metronidazolem wykazały eliminację B. hominis u wszystkich pacjentów.4
Warto pamiętać, że nawet jeśli leczenie jest zalecane w przypadku długotrwałych objawów, czasami infekcja może być samoograniczająca się i nie wymagać interwencji.12
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Controversial Pathogen: Blastocystis hominis Prevalence from Patients Attending a Tertiary Care Hospital Lucknowhttps://jmscr.igmpublication.org/home/index.php/archive/93-volume-4-issue-08-august-2016/990-controversial-pathogen-blastocystis-hominis-prevalence-from-patients-attending-a-tertiary-care-hospital-lucknow
Blastocystis hominis (B. hominis) is one of the most common enteric parasite and a highly controversial protozoan parasite regarding its pathogenicity. […] The present study was conducted in the Department of Microbiology of a tertiary care Hospital in Lucknow, India. […] In the present study common symptoms associated with B. hominis infection were abdominal pain (100 %), diarrhea (78%), Nausea (65.8%), Loss of weight (43.9%), Vomiting (21.9%), Constipation (21.9%). […] All the 41(29.4%) patients were treated with metronidazole 250 to 500 mg BID for 5-7 days because of symptoms and the presence of B. hominis stool specimens. […] After 5-7 days of treatment, all patients became asymptomatic with stools negative for B. hominis on follow-up examinations.
- #2 Blastocystis Hominis: What It Is, Symptoms It Causes, and How to Treat Ithttps://dremilyparke.com/2023/09/26/blastocystis-hominis-symptoms-treatment/
Blastocystis hominis is a microscopic, single-celled organism called a protozoan found in the gastrointestinal tract. It lives off the host in the digestive system and can cause a host of unwanted symptoms. […] If you are struggling with frustrating gastrointestinal symptoms with no obvious explanation, maybe its time to meet with a functional medicine provider to get to the bottom of your symptoms. […] Traditionally, treatment consists of a course of an antiprotozoal medication like metronidazole. […] One alternative natural treatment option to the traditional dose of metronidazole are silver nanoparticles, which are effective in the treatment of many parasitic diseases. […] Some herbs have shown to be beneficial to the gastrointestinal tract, especially in targeting the blastocystis hominis parasite including: Oregano, which has antimicrobial properties to help target the parasite.
- #3https://link.springer.com/article/10.1007/s00436-009-1509-7
Blastocystis hominis infection was the most prevalent intestinal parasitic infection among both care workers and residents of long-term care facilities in Taiwan. […] Use of antibiotics was negatively associated with B. hominis infection among residents. […] Additionally, appropriate preventive measures should be implemented to older care workers with lesser educational attainment in order to reduce the risk of blastocystosis infection.
- #4 Controversial Pathogen: Blastocystis hominis Prevalence from Patients Attending a Tertiary Care Hospital Lucknowhttps://jmscr.igmpublication.org/home/index.php/archive/93-volume-4-issue-08-august-2016/990-controversial-pathogen-blastocystis-hominis-prevalence-from-patients-attending-a-tertiary-care-hospital-lucknow
Blastocystis hominis (B. hominis) is one of the most common enteric parasite and a highly controversial protozoan parasite regarding its pathogenicity. […] The present study was conducted in the Department of Microbiology of a tertiary care Hospital in Lucknow, India. […] In the present study common symptoms associated with B. hominis infection were abdominal pain (100 %), diarrhea (78%), Nausea (65.8%), Loss of weight (43.9%), Vomiting (21.9%), Constipation (21.9%). […] All the 41(29.4%) patients were treated with metronidazole 250 to 500 mg BID for 5-7 days because of symptoms and the presence of B. hominis stool specimens. […] After 5-7 days of treatment, all patients became asymptomatic with stools negative for B. hominis on follow-up examinations.
- #5 I am diagnosed with IBS-D with blastocystis hominis. What is the treatment?https://www.icliniq.com/qa/irritable-bowel-syndrome/what-is-the-best-course-of-action-for-ibs-d-with-high-blastocystis-hominis
Blastocystis hominis does not usually require treatment unless there is a co-pathogen (they were none found in your stool study) or if the individual is immunosuppressed. […] The link between blastocystis hominis, though linked with IBS the evidence is not strong and has been conflicting with the equal number of studies coming up with no association. In view of the above, there is no clear consensus to treat. […] I would not advise treatment, also due to the fact that a course of antibiotics could worsen your gut bacterial flora. I would suggest you increase on yogurt in your daily diet and also have a course of probiotics, preferably VSL3 (live freeze dried lactobacillus) capsules twice a day after food for two weeks. […] Yes, antibiotics would not be a great idea right now. There are no known adverse interactions between Oregano oil and VSL3, so you can go ahead with it.
- #6 Reactive Arthritis Caused by Blastocistys hominis | ReumatologÃa ClÃnicahttps://www.reumatologiaclinica.org/en-reactive-arthritis-caused-by-blastocistys-articulo-S2173574312000032
Reactive arthritis is defined as an acute arthritis caused by enteric or genitourinary infection. This infection usually precedes arthritis by a month. […] Here we report a case of reactive arthritis due to Blastocystis hominis in immunocompetent patients. […] Reactive arthritis due to B. hominis was diagnosed, and treatment with metronidazole 250mg every 8h was continued, which she had begun beforehand. […] Protozoal reactive arthritis is rare. […] The mechanisms by which different parasites can cause joint disease are multiple. […] In our case, we assume that the latter was the most likely mechanism of action of B. hominis. […] Some authors use the term parasitic rheumatism in the case of inflammatory conditions without the presence of the parasite in the joint or in its vicinity, probably triggered by an immune mechanism. […] This case would be the fifth related to this parasite and the third description of reactive arthritis due to this organism.
- #7https://njcmindia.com/index.php/file/article/view/4933
The prevalence of Blastocystis is quite high, although no significant relationship was found in this study, teachers and parents still need to pay attention to students’ personal hygiene, such as keeping their nails clean and washing their hands with soap after defecating. […] It can cause malnutrition and disrupt growth and development in children. […] Most of them had unclean nails (70.2%), did not wash their hands with soap after defecating (57.7%).
- #8 Blastocystis hominis – Diagnosis & treatment – Mayo Clinichttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/blastocystis-hominis-infection/diagnosis-treatment/drc-20351211
If you have a blastocystis infection without signs or symptoms, then you don’t need treatment. Mild signs and symptoms might improve on their own within a few days. […] Potential medications for eliminating a blastocystis infection and improving symptoms include: […] Responses to these medications vary greatly. Also, because the organism might not be the cause of your symptoms, improvement might be due to the medication’s effect on another organism. […] If your symptoms are related to blastocystis, they’ll likely go away on their own before you even see your doctor. Stay well hydrated. Oral rehydration solutions available through drugstores and health agencies worldwide can replace lost fluids and electrolytes.
- #9 Treatment Options for the Eradication of Intestinal Protozoa – Page 11https://www.medscape.com/viewarticle/540145_11
Blastocystis hominis has presented a great challenge for biologists seeking to describe its taxonomy and for parasitologists and clinicians who have struggled for many decades to determine whether it is truly an enteropathogen. Current evidence indicates that although this organism (like many of the other protozoa) can coexist with its human host without causing diarrheal disease, it can also be associated with acute and chronic diarrhea, and seems to be more prevalent in immunocompromised individuals. The epidemiology of B. hominis has been incompletely described, but it is almost certainly transmitted by the fecal-oral route. The organism has also been linked to the presence of overt symptoms in patients with irritable bowel syndrome. […] The majority of reports on the effect of antimicrobial chemotherapy for B. hominis infection are either case reports or small, noncontrolled studies. Several studies conducted during the past 5 years indicate, however, that metronidazole 800 mg three times daily for 5-10 days is effective in some patients, although the paucity of information means that the accurate prediction of a response is difficult in individual patients. Co-trimoxazole in standard doses (sulfamethoxazole 800 mg and trimethoprim 160 mg, twice daily for 7 days) is, however, reported to eradicate the organism in more than 90% of infected, symptomatic individuals. Numerous other antiprotozoan compounds have been tested, with variable results, but perhaps the most promising new drug is nitazoxanide. A placebo-controlled trial of nitazoxanide 500 mg twice daily for 3 days reported a clinical and parasitological cure rate of 86%.
- #10 Clinical Care of Blastocystosis | Blastocystis | CDChttps://www.cdc.gov/blastocystis/hcp/clinical-care/index.html
Metronidazole is in pregnancy category B. Data on the use of metronidazole in pregnant women are conflicting. The available evidence suggests use during pregnancy has a low risk of congenital anomalies. Metronidazole may be used during pregnancy in those patients who will clearly benefit from the drug, although its use should be weighed against any potential risks. […] Metronidazole is excreted in breast milk. The American Academy of Pediatrics classifies metronidazole as a drug for which the effect on nursing infants is unknown but may be of concern. The World Health Organization (WHO) advises to avoid metronidazole treatment in lactating women. Metronidazole should be used during lactation only if the potential benefit of therapy to the mother justifies the potential risk to the infant.
- #11 Clinical Care of Blastocystosis | Blastocystis | CDChttps://www.cdc.gov/blastocystis/hcp/clinical-care/index.html
Trimethoprim-sulfamethoxazole (TMPSMX) is a pregnancy category C drug. TMPSMX should be used during pregnancy only if the potential benefit justifies the potential risk to the fetus. TMP-SMX should be avoided near-term because of the potential for hyperbilirubinemia and kernicterus in the newborn. […] Trimethoprimsulfamethoxazole (TMPSMX) is excreted in breast milk. TMPSMX generally is compatible with breastfeeding of healthy, full-term infants after the newborn period. However, TMP-SMX generally should be avoided by women when nursing infants who are premature, jaundiced, ill, or stressed, or who have glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency. […] Nitazoxanide is a pregnancy category B drug. Data on the use of nitazoxanide in pregnant women are limited, and risk to the embryo-fetus is unknown. Healthcare providers should consider the risk of treatment in infected pregnant women with the potential risk to the fetus in the absence of treatment. […] Nitazoxanide is excreted in breast milk. Available evidence is inconclusive or inadequate for determining infant risk when used during breastfeeding. Nitazoxanide should be used with caution in breastfeeding women.
- #12 Blastocystis Hominis: What It Is, Symptoms It Causes, and How to Treat Ithttps://dremilyparke.com/2023/09/26/blastocystis-hominis-symptoms-treatment/
Some clinical studies have shown improvement in gastrointestinal symptoms from a blastocystis hominis infection with a lactose-free and high-fiber diet. […] While treatment is often recommended for longer lasting symptoms, sometimes it may be self-limiting so intervention is not required. […] The best way to prevent blastocystis hominis infection is through good personal hygiene practices.