Hydronephrosis to po polsku „hydronefroza”. – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Hydronephrosis to po polsku „hydronefroza”.
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Hydronefroza, szczególnie antenatalna (ANH), jest powszechnym problemem w nefrologii i urologii dziecięcej, z większością przypadków (82%) ulegających samoistnej rezolucji po urodzeniu. Izolowana hydronefroza niskiego stopnia (SFU 1-2) wykazuje bardzo niski ryzyko progresji i utraty funkcji nerek, z jedynie 2,6% przypadków pogarszających się i 0,3% wymagających interwencji chirurgicznej. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są średnica przednio-tylna miedniczki nerkowej (APD) oraz stopień hydronefrozy według klasyfikacji SFU, gdzie większe APD (średnio 29,0 mm w przypadkach wymagających operacji vs 9,4 mm w samoistnej rezolucji) i SFU stopień 4 wiążą się z niższym prawdopodobieństwem samoistnej poprawy (współczynniki ryzyka odpowiednio 0,54 i 0,34). Profilaktyczna antybiotykoterapia ma ograniczoną rolę ze względu na niską częstość nawrotów zakażeń układu moczowego.

Hydronefroza – prognoza i przewidywanie wyników

Naturalna historia hydronefrozy
Czynniki prognostyczne w hydronefrozie
Ryzyko progresji w hydronefrozie niskiego stopnia
System HOP (Hydronephrosis Outcome Prediction Score)
Dynamika hydronefrozy w długiej obserwacji
Powikłania i rokowanie długoterminowe
Wnioski dla praktyki klinicznej
Kolejne rozdziały

Hydronefroza – prognoza i przewidywanie wyników

Hydronephrosis to po polsku „hydronefroza„. Stanowi ona częsty problem w medycynie, szczególnie w nefrologii i urologii dziecięcej. Prognoza i przewidywanie wyników tej choroby są kluczowe dla planowania odpowiedniego leczenia i informowania rodzin pacjentów.

Naturalna historia hydronefrozy

Większość przypadków hydronefrozy rozpoznanej w okresie prenatalnym (ANH – antenatal hydronephrosis) ulega samoistnej rezolucji po urodzeniu. Badania wskazują, że blisko 82% niemowląt z hydronerozą osiąga całkowitą rezolucję schorzenia, podczas gdy u 18% pacjentów hydronefroza utrzymuje się w dłuższym okresie obserwacji.¹ W przypadku hydronefrozy izolowanej niskiego stopnia (SFU stopień 1 lub 2) rozpoznanej w pierwszym roku życia, niemal wszystkie jednostki nerkowe ulegają rezolucji, poprawie lub pozostają stabilne, co sugeruje bardzo niskie ryzyko progresji i utraty funkcji nerek.²

Czynniki prognostyczne w hydronefrozie

Analiza wieloczynnikowa wykazała, że większa średnica przednio-tylna miedniczki nerkowej (APD) oraz hydronefroza w stopniu 4 według klasyfikacji Society for Fetal Urology (SFU) wiążą się ze znacząco niższym prawdopodobieństwem samoistnej rezolucji. Współczynniki ryzyka wynoszą odpowiednio 0,54 (95% CI 0,36-0,80) dla większego APD oraz 0,34 (95% CI 0,13-0,90) dla hydronefrozy SFU stopnia 4.¹

Średnia początkowa wartość APD w przypadkach, które uległy samoistnej rezolucji wynosiła 9,4 mm, w przeciwieństwie do 29,0 mm w przypadkach wymagających interwencji chirurgicznej. Duża początkowa wartość APD ma zatem istotną wartość predykcyjną dla konieczności interwencji chirurgicznej.¹

Ryzyko progresji w hydronefrozie niskiego stopnia

W badaniach obejmujących 623 jednostki nerkowe z izolowaną hydronerozą niskiego stopnia (SFU stopień 1 lub 2), tylko 16 jednostek (2,6%) uległo pogorszeniu, wymagając przedłużonej obserwacji, a jedynie 2 jednostki (0,3%) ostatecznie wymagały interwencji chirurgicznej. Wskazuje to, że nadzór w pierwszym roku po rozpoznaniu pozwala wykryć jednostki nerkowe zagrożone pogorszeniem stanu.²

Częstość nawracających zakażeń układu moczowego (UTI) w warunkach ambulatoryjnych jest niska, co sugeruje ograniczoną rolę profilaktyki antybiotykowej w leczeniu.²

System HOP (Hydronephrosis Outcome Prediction Score)

Hydronephrosis Outcome Prediction Score (HOP) to system oceny, który wykorzystuje trzy parametry ultrasonograficzne do przewidywania prawdopodobieństwa samoistnej rezolucji hydronefrozy.³ Wyniki wskazują, że pacjenci z wynikiem HOP ≤4 w początkowym badaniu ultrasonograficznym mają niskie ryzyko progresji choroby – tylko 2% z nich wymaga interwencji chirurgicznej z powodu niedrożności. Z kolei wynik HOP ≥8 przewiduje konieczność wykonania pieloplastyki.³

W dodatkowym badaniu wykazano, że pacjenci z wynikiem HOP ≥9 w początkowym badaniu ultrasonograficznym są ponad 2,5 razy bardziej narażeni na wykazanie niedrożności w późniejszym badaniu MAG-3 (scyntygrafia nerek z użyciem mercaptoacetyltriglycyny) w porównaniu z pacjentami z wynikiem HOP <9.⁴

System HOP jest łatwym do zastosowania narzędziem, które pomaga przewidzieć wyniki leczenia hydronefrozy na podstawie pierwszego badania ultrasonograficznego po urodzeniu. Kombinacja trzech łatwo dostępnych parametrów ultrasonograficznych w formie wyniku HOP może być wartościowa dla zarządzania leczeniem pacjenta i pomoże przewidzieć wynik badania scyntygraficznego.⁴

Dynamika hydronefrozy w długiej obserwacji

Hydronefroza jest stanem dynamicznym, z możliwością zarówno pogorszenia, jak i samoistnej rezolucji. Średni wiek, w którym hydronefroza uległa pogorszeniu, był prawie równy średniemu wiekowi, w którym uległa ona rezolucji, co pokazuje, że schorzenie to często ma charakter samoograniczający się.⁵

Najczęstsze ostateczne rozpoznania to:

Zwężenie podmiedniczkowe (PUJ obstruction) – 34%
Wrodzona hydronefroza – 8%
Zwężenie połączenia moczowodowo-pęcherzowego (VUJ obstruction) – 6%
Poszerzenie odcinka podmiedniczkowego (PUJ dilation) – 12%

⁵

Około połowa niemowląt otrzymuje profilaktyczną antybiotykoterapię, głównie amoksycyliną. Najczęstsze interwencje chirurgiczne to pieloplastyka i reimplantacja moczowodu.⁵

Powikłania i rokowanie długoterminowe

Ciężkie przypadki hydronefrozy mogą prowadzić do uszkodzenia nerek i niewydolności nerek. Jeśli do tego dojdzie, pacjent może wymagać leczenia dializą lub przeszczepu nerki. Jednak szybkie leczenie zmniejsza ryzyko długoterminowych powikłań.⁶

Większość pacjentów z hydronerozą wraca do zdrowia i nie doświadcza trwałego uszkodzenia nerek. Chociaż nieleczona hydronefroza może stać się poważnym problemem zdrowotnym, większość przypadków ma charakter łagodny do umiarkowanego i nie powoduje poważnych problemów zdrowotnych.⁶

Wnioski dla praktyki klinicznej

Wysoki odsetek niemowląt z hydronerozą jest leczonych skutecznie, o czym świadczy fakt, że u większości z nich (82%) schorzenie ustępuje. Wyniki te są zgodne z najnowszą literaturą, która wskazuje, że 15% przypadków hydronefrozy jest spowodowanych zwężeniem podmiedniczkowym. Wysoki wskaźnik sukcesu w leczeniu hydronefrozy jest zachęcający i sugeruje, że wczesna diagnoza i leczenie dobrze rokują w odniesieniu do długoterminowych powikłań.¹

Model predykcyjny uwzględniający średnicę przednio-tylną miedniczki nerkowej (APD) oraz stopień hydronefrozy według klasyfikacji SFU jest pomocny w poradnictwie dla rodzin dotyczącym potencjalnych wyników prenatalnie rozpoznanej hydronefrozy.¹ Dodatkowo, system HOP stanowi łatwe do zastosowania narzędzie, które może pomóc w dostosowaniu badań diagnostycznych i wizyt kontrolnych.³

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 Long-Term Follow-Up of Neonatal Hydronephrosis: Elucidation of Causes and Clinical Outcome
https://clinmedjournals.org/articles/ijpr/international-journal-of-pediatric-research-ijpr-10-132.php?jid=ijpr
Importance: Hydronephrosis is a common condition in infants that can be caused by a variety of factors. The majority of infants with hydronephrosis have a good outcome, with resolved hydronephrosis. However, a significant number of infants have persistent hydronephrosis. […] The majority of infants (82%) had resolved hydronephrosis with 18% having persistent hydronephrosis. […] For the overwhelming majority of patients, this was a resolved outcome, only 18% having a continued diagnosis of hydronephrosis. This seems to speak to the effectiveness of managing hydronephrosis in most people. A significant minority, however, still had hydronephrosis. This would suggest that patients with hydronephrosis need to be clinically followed after their initial treatment. […] A high percentage of infants were treated in a way whereby the hydronephrosis resolved, evidenced by the fact that most of them continued to suffer from this condition (82%). These results are consistent with the latest literature, which mentions 15% of hydronephrosis is because of PUJ obstruction. Besides, the excellent success rate shown in this research about resolved hydronephrosis is encouraging for the same to hold expectancies that early diagnosis and treatment will bode well regarding long-term complications.
#1 Prediction of the outcome of antenatally diagnosed hydronephrosis: a multivariable analysis – PubMed
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21683656/
Purpose: The majority of cases of antenatal hydronephrosis (ANH) resolve postnatally. The purpose of this study was to determine independent predictors for resolution of ANH using a multivariable analysis model. […] Multivariate analysis showed larger APD (hazard ratio 0.54; 95%CI 0.36-0.80) and SFU grade 4 (HR 0.34; 95%CI 0.13-0.90) to be associated with a significantly lower likelihood of resolution. The mean initial APD in resolved cases was 9.4mm as opposed to 29.0mm in cases requiring surgery. […] Large initial APD has predictive value for surgical intervention. This model is helpful in counseling families about the potential outcomes of ANH.
#2 Resolution rate of isolated low-grade hydronephrosis diagnosed within the first year of life
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4387886/
Low-grade hydronephrosis diagnosed within the first year of life remains stable or improves in 97.4% of renal units. […] Given the low rate of recurrent UTI in the ambulatory setting, antibiotic prophylaxis has a limited role in management. […] Of 623 renal units with isolated low-grade hydronephrosis (SFU grade 1 or 2), nearly all renal units resolved, improved, or remained stable, suggesting that isolated low-grade hydronephrosis has a very low risk for progression and loss of the renal unit. […] Only 16 of 623 (2.6%) of the renal units worsened, requiring prolonged follow-up and only two of 623 (0.3%) ultimately required surgery. […] Our findings suggest that surveillance within the first year after diagnosis is likely to capture renal units at risk for deterioration. […] Overall, the rates of stability, improvement or resolution were essentially equal between the groups. […] However, only two of 623 (0.3%) renal units required surgical intervention. […] In the current cohort, 16 out of 623 (2.6%) of renal units had progression of hydronephrosis.
#3 SPU – Hydronephrosis Outcome Prediction Score for Determining Resolution of Prenatal Hydronephrosis: An Analysis of the Multi-Center Society for Pediatric Urology Prenatal Hydronephrosis Task Force
https://fallcongress.spuonline.org/program/2022/1.cgi
Hydronephrosis Outcome Prediction Score for Determining Resolution of Prenatal Hydronephrosis: An Analysis of the Multi-Center Society for Pediatric Urology Prenatal Hydronephrosis Task Force […] Our objective was to evaluate the Hydronephrosis Outcome Prediction (HOP) Score, which utilizes three ultrasound measurements to predict the likelihood of resolution. […] A HOP score of 4 was a predictive threshold to estimate which patients will likely have spontaneous resolution of isolated hydronephrosis. Our findings suggest that patients with HOP score 4 on initial ultrasound are at low risk for progression as only 2% of these patients underwent surgery for obstruction. Conversely, a HOP score 8 predicted undergoing pyeloplasty. The HOP score can be easily measured from ultrasound data, is predictive of both resolution and pyeloplasty, and can be used to tailor diagnostic studies and follow-up visits.
#4 AUA2023 BEST POSTERS Association Between the Hydronephrosis Outcome Prediction Score and Obstruction on Mercaptoacetyltriglycine Renal Scan – American Urological Association
https://auanews.net/issues/articles/2023/august-extra-2023/aua2023-best-posters-association-between-the-hydronephrosis-outcome-prediction-score-and-obstruction-on-mercaptoacetyltriglycine-renal-scan
AUA2023 BEST POSTERS Association Between the Hydronephrosis Outcome Prediction Score and Obstruction on Mercaptoacetyltriglycine Renal Scan […] We previously investigated the Hydronephrosis Outcome Prediction (HOP) score, which is a simple scoring system that combines 3 parameters from the initial ultrasound, and showed that it could predict which patients with prenatal hydronephrosis would resolve. […] The findings of this study demonstrated that patients with a HOP score of 9 or higher at the initial ultrasound were more than 2.5 times as likely to show obstruction on subsequent MAG-3 as patients with HOP scores less than 9. […] Here, we show that the HOP score is an accessible tool that aids in predicting the outcomes of hydronephrosis from the initial postnatal ultrasound. […] Our study demonstrates that using a combination of 3 easily accessible ultrasound parameters in the form of the HOP score can be valuable for patient management and can help predict the outcome of obstruction on diuresis renography from the first postnatal ultrasound.
#5 Long-Term Follow-Up of Neonatal Hydronephrosis: Elucidation of Causes and Clinical Outcome
https://clinmedjournals.org/articles/ijpr/international-journal-of-pediatric-research-ijpr-10-132.php?jid=ijpr
These findings indicate that hydronephrosis is dynamic, with the likelihood of it worsening and resolving. The average age when hydronephrosis had worsened was almost equivalent to the average age when it had resolved, showing that the condition is frequently self-limiting. However, the mean internal development of any worsening was significantly higher compared with the mean internal development of resolution, which might mean it is more likely to worsen rather than resolve. […] The most common final diagnoses revealed were PUJ obstruction in 34%, congenital hydronephrosis in 8%, VUJ obstruction in 6%, and PUJ dilation in 12%. About half of the infants were on display with prophylactic antibiotics, mainly amoxicillin, the most prescribed one. Several surgical interventions were carried out at this period, the most common interventions being pyeloplasty and ureteric reimplantation. Majority of the infants resolved honest hydronephrosis (82%). This gives the notion that this likely is an outcome of this condition.
#6 Hydronephrosis: Causes, Symptoms, Diagnosis & Treatment
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15417-hydronephrosis
Hydronephrosis may lead to loss of kidney function or kidney failure. However, prompt treatment reduces the risk of long-term complications. […] Severe cases of hydronephrosis can damage your kidneys and lead to kidney failure. If this happens, you may need treatment with dialysis or a kidney transplant. Most people recover from hydronephrosis and don’t cause permanent damage to their kidneys. […] Yes, it can become a serious issue without prompt treatment. However, most cases are mild to moderate and don’t cause serious health problems.