Hipogonadyzm męski – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Hipogonadyzm męski
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Rokowanie w hipogonadyźmie męskim jest zróżnicowane i zależy od etiologii, czasu rozpoznania, leczenia oraz chorób współistniejących. Idiopatyczny hipogonadyzm hipogonadotropowy (IHH) cechuje się dobrym rokowaniem, zwłaszcza przy terapii pulsacyjnej GnRH, która skutecznie indukuje produkcję androgenów i spermatogenezę, z lepszą normalizacją osi LH-komórki Leydiga-testosteron niż osi FSH-komórki Sertoliego-inhibina B. Wrodzony hipogonadyzm hipogonadotropowy (CHH) wiąże się z gorszym rokowaniem płodności, szczególnie przy obecności wnętrostwa i niskiego poziomu inhibiny B (<60 pg/ml). Objętość jąder jest kluczowym predyktorem płodności, a wcześniejszy rozwój płciowy stanowi czynnik pozytywny (beta = 4,3; P = 0,003). U pacjentów po ciężkim urazie mózgu (TBI) przetrwały hipogonadyzm hipogonadotropowy (PHH) koreluje z gorszymi wynikami funkcji poznawczych i większą niepełnosprawnością w 6-12 miesięcy po urazie. Hipogonadyzm po leczeniu nowotworów zarodkowych jąder (GCT) dotyczy 11-34% pacjentów i wiąże się z wyższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, osteoporozy, zespołu metabolicznego oraz obniżoną jakością życia.

Hipogonadyzm męski – Rokowanie (prognoza wyników)

Rokowanie w hipogonadyźmie męskim jest zróżnicowane i zależy od wielu czynników, w tym etiologii zaburzenia, czasu rozpoznania, wdrożonego leczenia oraz współistniejących chorób. Generalnie, przy odpowiednim leczeniu, większość pacjentów z hipogonadyzmem może prowadzić normalne życie, jednak poszczególne aspekty rokowania różnią się w zależności od typu hipogonadyzmu.¹

Rokowanie w różnych typach hipogonadyzmu

Hipogonadyzm hipogonadotropowy wrodzony (CHH)

Idiopatyczny hipogonadyzm hipogonadotropowy (IHH) jest jednym z niewielu uleczalnych rodzajów męskiej niepłodności. Terapia pulsacyjna GnRH u mężczyzn z IHH jest bardzo skuteczna w indukowaniu produkcji androgenów i spermatogenezy. Badania wykazują, że normalizacja osi LH-komórki Leydiga-testosteron jest osiągana bardziej jednolicie niż normalizacja osi FSH-komórki Sertoliego-inhibina B podczas terapii GnRH.²

Mężczyźni z wrodzonym hipogonadyzmem hipogonadotropowym mają obecnie doskonałe rokowanie odnośnie przywrócenia płodności i możliwości ojcostwa poprzez naturalne zapłodnienie lub przy użyciu technik wspomaganego rozrodu.³ Jednak należy zaznaczyć, że mężczyźni z CHH zwykle mają gorsze rokowanie ze względu na poważne wczesne upośledzenie rozwoju jąder w okresie płodowym.⁴

Hipogonadyzm po urazach

W przypadku przetrwałego hipogonadyzmu hipogonadotropowego (PHH) po ciężkim urazie mózgu (TBI), badania wykazują, że stan PHH u mężczyzn przewiduje gorsze wyniki ogólne, większą niepełnosprawność i zmniejszone funkcje poznawcze w 6 i 12 miesięcy po urazie. PHH można dokładnie przewidzieć w okresie 12-16 tygodni po urazie.⁵

Hipogonadyzm związany z nowotworem

U pacjentów z nowotworami zarodkowymi jąder (GCT) hipogonadyzm jest istotnym długoterminowym działaniem niepożądanym różnych schematów chemioterapii. Według badań, około 11-34% pacjentów rozwija hipogonadyzm, który wiąże się z wyższymi wskaźnikami zmęczenia, wpływem na zdolność posiadania dzieci, rozwojem chorób sercowo-naczyniowych, osteoporozy, zespołu metabolicznego, cukrzycy typu 2 oraz ogólnie gorszym stanem zdrowia i obniżoną jakością życia.⁶

Czynniki prognostyczne

Zidentyfikowano kilka kluczowych czynników prognostycznych, które mogą pomóc przewidzieć skuteczność terapii i długoterminowe wyniki leczenia w hipogonadyźmie męskim:

Czynniki prognostyczne w IHH

Niezależne czynniki prognostyczne wyniku długoterminowej terapii GnRH obejmują:

Wcześniejszy rozwój płciowy (czynnik pozytywny; beta = 4,3; P = 0,003)
Wyjściowy poziom inhibiny B poniżej 60 pg/ml (czynnik negatywny; beta = -3,7; P = 0,009)
Wcześniejszy wnętrostwo (czynnik negatywny; beta = -1,8; P = 0,05)

Korzystnymi czynnikami prognostycznymi dla osiągnięcia dorosłej wielkości jąder i w konsekwencji optymalizacji spermatogenezy są: wcześniejsza historia dojrzewania płciowego, wyjściowy poziom inhibiny B powyżej 60 pg/ml i brak wnętrostwa.²

Czynniki prognostyczne w CHH

Objętość jąder jest kluczowym predyktorem płodności. Pacjenci z CHH z jądrami przedpokwitaniowymi konsekwentnie mają gorsze wyniki w zakresie płodności. Historia wnętrostwa jest złym czynnikiem prognostycznym dla płodności. Warne i wsp. donoszą, że wcześniejsze leczenie testosteronem stanowi negatywny czynnik prognostyczny dla wyników płodności.⁷

Badanie wieloośrodkowe, międzynarodowe przekrojowe przeprowadzone przez Dwyera i wsp. wykazało, że u mężczyzn z wrodzonym hipogonadyzmem hipogonadotropowym, pewne czynniki predykcyjne sugerują, czy u pacjenta wystąpi spontaniczna rewersja hipogonadyzmu po leczeniu. Badacze stwierdzili, że bardziej prawdopodobne jest występowanie anosmii, wnętrostwa, całkowitego braku dojrzewania płciowego (objętość jąder 4 cm³) i co najmniej dwóch rzadkich wariantów genetycznych (tzw. oligogeniczność) u mężczyzn, u których nie dochodzi do rewersji.¹

Wśród pacjentów poddanych badaniom genetycznym, żaden z tych, którzy doświadczyli rewersji, nie miał rzadkiej patogennej formy genu ANOS1, w porównaniu z 10,5% tych, którzy nie przeszli rewersji. Natomiast pacjenci z grupy rewersji wykazywali znacznie większą częstość rzadkich wariantów w genie GNRHR (12,0% badanych pacjentów) niż pacjenci bez rewersji (3,2% badanych pacjentów).¹

Rokowanie dotyczące zdrowia ogólnego

Nie obserwuje się zwiększonej śmiertelności u pacjentów z hipogonadyzmem. Zachorowalność u mężczyzn i kobiet obejmuje niepłodność i zwiększone ryzyko osteoporozy. U mężczyzn hipogonadyzm powoduje zmniejszenie siły mięśniowej i dysfunkcję seksualną.¹

Wczesna diagnoza i leczenie u mężczyzn oferuje lepszą ochronę przed osteoporozą i innymi powiązanymi schorzeniami. W przypadku starszych dorosłych, którzy mają niski poziom testosteronu i objawy hipogonadyzmu z powodu starzenia się, skuteczność terapii zastępczej testosteronem jest mniej jasna.⁸

Rokowanie związane z leczeniem

Ryzyko związane z terapią testosteronem najczęściej wynika z dawek, które są zbyt wysokie. Wiele z tych działań niepożądanych ustępuje po obniżeniu dawki. Dlatego tak ważne są regularne wizyty kontrolne u lekarza, który będzie monitorował poziom testosteronu we krwi.⁸

Jeśli przyczyną jest problem z przysadką mózgową, można podawać hormony przysadki, aby pomóc organizmowi wytwarzać więcej plemników i przywrócić płodność. Często nie ma sposobu, aby pomóc mężczyznom z pierwotnym hipogonadyzmem wytwarzać plemniki. Istnieją jednak sposoby pomocy parom, które nie mogły mieć dzieci. Technologia wspomaganego rozrodu oferuje różne metody pomocy.⁸

Leczenie opóźnionego dojrzewania u chłopców zależy od przyczyny. Trzy do sześciu miesięcy zastrzyków testosteronu może pomóc rozpocząć dojrzewanie. Testosteron może pomóc zwiększyć masę mięśniową, wzrost zarostu i owłosienia łonowego oraz wzrost prącia. Leczenie to jest podawane tylko wtedy, gdy kości dojrzały w wystarczającym stopniu.⁸

Wpływ na jakość życia

Opóźnione dojrzewanie wiąże się ze znacznym upośledzeniem psychospołecznym, w tym niską samooceną, wycofaniem społecznym, niskimi osiągnięciami akademickimi i wyższymi wskaźnikami zaburzeń związanych z nadużywaniem substancji. Dlatego cele leczenia obejmują osiągnięcie wirylizacji, normalnej funkcji seksualnej, płodności, optymalnego wzrostu dorosłego i normalnego rozwoju psychospołecznego.⁹

Hipogonadyzm jest ważnym i powszechnym problemem wśród pacjentów z guzem jądra, który wymaga wykrycia i odpowiedniej terapii. W badaniu dotyczącym pacjentów po leczeniu nowotworów jąder wysoki odsetek pacjentów zgłaszał objawy wpływające na jakość życia: 63% w kwestionariuszu AMS i 50% w kwestionariuszu IIEF-5. Dane wskazują, że rutynowa ocena terapii zastępczej hormonalnej jest obowiązkowa do identyfikacji i skutecznego leczenia.⁶

Perspektywy badawcze

Potrzebne są dalsze badania, w tym randomizowane badania kontrolowane z dużą liczbą pacjentów, w celu ustalenia wytycznych dotyczących leczenia mężczyzn z CHH. Strategie leczenia przez całe życie są bardzo ważne, a właściwe podejście może znacznie poprawić długoterminową jakość życia.⁴⁷

Obserwuje się postęp w identyfikacji genetycznych przyczyn hipogonadyzmu, co może prowadzić do bardziej spersonalizowanych podejść terapeutycznych w przyszłości. Badania nad nowymi metodami indukcji spermatogenezy i przywracania płodności u mężczyzn z pierwotnym hipogonadyzmem są również obiecujące.³

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 Hypogonadism: Practice Essentials, Background, Pathophysiology
https://emedicine.medscape.com/article/922038-overview
No increase in mortality is observed in patients with hypogonadism. Morbidity for men and women includes infertility and an increased risk of osteoporosis. In women, an increased risk of severe osteoporosis is noted. In men, hypogonadism causes decreased muscle strength and sexual dysfunction. […] Men and women with hypogonadism can lead a normal life with hormone replacement. […] A multicenter, international, cross-sectional study by Dwyer et al indicated that in males with congenital hypogonadotropic hypogonadism, certain predictors suggest whether or not a patient will experience spontaneous reversal of the hypogonadism after treatment. The investigators found it more likely that anosmia, cryptorchidism, complete absence of puberty (testicular volume 4 cm3), and at least two rare genetic variants (ie, oligogenicity) would exist in males who do not undergo reversal. In those study patients who were genetically tested, none who experienced reversal had a rare pathogenic form of the ANOS1 gene, compared with 10.5% of those who did not undergo reversal, while those in the reversal group did demonstrate a significantly greater rate of rare variants in the GNRHR gene (12.0% of tested patients) than did the non-reversal patients (3.2% of tested patients).
#2 Predictors of outcome of long-term GnRH therapy in men with idiopathic hypogonadotropic hypogonadism – PubMed
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12213860/
GnRH treatment is successful in inducing virilization and spermatogenesis in men with idiopathic hypogonadotropic hypogonadism (IHH). […] To determine predictors of outcome in terms of TV and sperm count, we studied 76 IHH men (38% with anosmia) undergoing GnRH therapy for 12-24 months. […] The independent predictors of outcome of long-term GnRH therapy were: 1) the presence of some prior pubertal development (positive predictor; group effect (beta) = 4.3; P = 0.003); 2) a baseline I(B) less than 60 pg/ml (negative predictor; beta = -3.7; P = 0.009); and 3) prior cryptorchidism (negative predictor; beta = -1.8; P = 0.05). […] Our conclusions are: 1) pulsatile GnRH therapy in IHH men is very successful in inducing androgen production and spermatogenesis; 2) normalization of the LH-Leydig cell-T axis is achieved more uniformly than the FSH-Sertoli cell-I(B) axis during GnRH therapy; and 3) favorable predictors for achieving an adult testicular size and consequently optimizing spermatogenesis are prior history of sexual maturation, a baseline I(B) greater than 60 pg/ml, and absence of cryptorchidism.
#3 Central Hypogonadism in the Male: Physiopathology, Diagnosis and Treatment | SpringerLink
https://link.springer.com/10.1007/978-3-319-38681-2_10-1
The hypothalamic-pituitary-gonadal (HPG) axis coordinates two functions essential for male reproductive capacity: synthesis and secretion of sex steroid hormones, primarily testosterone, and production of spermatozoa. […] Men with hypothalamic or pituitary disorders nowadays have an excellent prognosis for fertility restoration and for paternity by natural intercourse or using assisted reproductive techniques. […] Predictors of outcome of long-term GnRH therapy in men with idiopathic hypogonadotropic hypogonadism. […] Causes of hypogonadotropic hypogonadism predict response to gonadotropin substitution in adults. […] Induction of spermatogenesis and fertility during gonadotropin treatment of gonadotropin-deficient infertile men: predictors of fertility outcome.
#4 Treatment of congenital hypogonadotropic hypogonadism in male patients
https://e-apem.org/journal/view.php?doi=10.6065/apem.2244208.104
Congenital hypogonadotropic hypogonadism (CHH) is characterized by complete or partial failure of pubertal development because of inadequate secretion of gonadotropic hormones. […] CHH is one of the few treatable diseases of male infertility, although men with primary testicular dysfunction have irreversibly diminished spermatogenic capacity. […] The treatment strategies throughout life are very important and proper approaches can significantly improve the long-term quality of life. […] Men with CHH usually have a poor prognosis because of severely early impaired fetal testicular development. […] Further studies, including randomized controlled trials with large patients, are needed to establish treatment guidelines for males with CHH.
#5 Persistent hypogonadotropic hypogonadism in men after severe traumatic brain injury: temporal hormone profiles and outcome prediction
https://stacks.cdc.gov/view/cdc/38420
Objective (1) Examine relationships between persistent hypogonadotropic hypogonadism (PHH) and long-term outcomes after severe traumatic brain injury (TBI); (2) determine if sub-acute testosterone levels can predict PHH. […] Multivariable regression, controlling for age, demonstrated PHH status predicted worse global outcome scores, more disability, and reduced functional cognition at 6 and 12 months post-TBI. […] Conclusion PHH status in men predicts poor outcome after severe TBI, and PHH can accurately be predicted at 12-16 weeks.
#6 The effect of chemotherapy regimens in male germ cell tumors on the development of primary hypogonadism | Scientific Reports
https://www.nature.com/articles/s41598-024-78765-w
Male germ cell tumors (GCT) have excellent survival. […] Hypogonadism is a long-term adverse effect of different chemotherapy regimens and therapy intensities in GCT. 1134% of patients develop hypogonadism with an association of higher rates for fatigue, affection on the ability to father children, the development of cardiovascular disease, osteoporosis, metabolic syndrome, type 2 diabetes and in general worse health and reduced quality of life. […] The rate of hypogonadism in our patients is consistent with data from the literature, which indicated that patients who underwent surgery and chemotherapy had a higher incidence of lower serum testosterone than patients with surgery alone. […] In our study, a high percentage of patients reported symptom affection in the questionnaires: 63% in the AMS and 50% in IIEF-5 questionnaire. […] Our data indicate that routine assessment of hormone replacement therapy is mandatory for identification and successful treatment. […] Hypogonadism is an important and common issue among testicular tumor patients, which requires detection and adequate therapy.
#7 apem :: Annals of Pediatric Endocrinology & Metabolism
https://e-apem.org/m/journal/view.php?number=957
Testicular volume is a key predictor of fertility. Male CHH patients with prepubertal testes consistently have poorer fertility outcomes. […] A history of cryptorchidism is a poor prognostic factor for fertility. […] Warne et al. reported that prior testosterone treatment was a negative prognostic factor for fertility outcomes. […] CHH is a rare and treatable form of male infertility. Men with CHH usually have a poor prognosis because of severely early impaired fetal testicular development. Thus, treatment strategies throughout life are very important, and proper approaches can significantly improve the long-term quality of life. […] Further studies, including randomized controlled trials with large patients, are needed to establish treatment guidelines for males with CHH.
#8 Male hypogonadism – Diagnosis & treatment – Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/male-hypogonadism/diagnosis-treatment/drc-20354886
Early diagnosis and treatment in men offer better protection against osteoporosis and other related conditions. […] For older adults who have low testosterone and symptoms of hypogonadism due to aging, it’s less clear how well testosterone replacement works. […] Risks from testosterone therapy are most often due to doses that are too high. Many of these side effects go away when the dose is lowered. That’s why it’s so important to have regular follow-up visits with a health care professional, who will monitor the testosterone levels in your blood. […] If a pituitary problem is the cause, pituitary hormones can be given to help the body make more sperm and restore fertility. […] There’s often no way to help men with primary hypogonadism make sperm. But there are ways to help couples who haven’t been able to have children. Assisted reproductive technology offers ways to help. […] Treatment of delayed puberty in boys depends on the cause. Three to six months of testosterone shots can help start puberty. The testosterone can help increase muscle mass, beard and pubic hair growth, and growth of the penis. This treatment is given only if the bones have matured enough.
#9 apem :: Annals of Pediatric Endocrinology & Metabolism
https://e-apem.org/m/journal/view.php?number=957
Congenital hypogonadotropic hypogonadism (CHH) is characterized by complete or partial failure of pubertal development because of inadequate secretion of gonadotropic hormones. […] CHH is one of the few treatable diseases of male infertility, although men with primary testicular dysfunction have irreversibly diminished spermatogenic capacity. […] The treatment strategies throughout life are very important and proper approaches can significantly improve the long-term quality of life. […] Delayed puberty is associated with significant psychosocial impairments, including low self-esteem, social withdrawal, low academic achievement, and higher rates of substance abuse disorders. Therefore, the treatment goals are to achieve virilization, normal sexual function, fertility, optimal adult height, and normal psychosocial development.