Halucynacje i słyszenie głosów
Leczenie
Halucynacje słuchowe, najczęściej występujące w zaburzeniach psychotycznych takich jak schizofrenia, zaburzenia afektywne dwubiegunowe czy depresja z objawami psychotycznymi, są objawem wymagającym kompleksowego podejścia terapeutycznego. Farmakoterapia opiera się głównie na lekach przeciwpsychotycznych pierwszej i drugiej generacji, z klozapiną wykazującą najsilniejsze działanie przeciwhalucynacyjne, choć około 30% pacjentów może wykazywać oporność na leczenie. W badaniach klinicznych odnotowano, że nowoczesne leki przeciwpsychotyczne łagodzą objawy słyszenia głosów w około 70% przypadków. W terapii wspomagającej stosuje się psychoterapię poznawczo-behawioralną (CBT), terapię akceptacji i zaangażowania (ACT), terapię awatarem oraz trening metapoznawczy, które pomagają zmniejszyć lęk, poprawić kontrolę nad głosami i redukować dystres. Dodatkowo, metody neurostymulacyjne, takie jak powtarzalna przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (rTMS) i przezczaszkowa stymulacja prądem stałym (tDCS), wykazują obiecujące wyniki w redukcji nasilenia halucynacji, z rTMS redukującą nasilenie halucynacji słuchowych werbalnych średnio o 31%, a efekty utrzymującymi się do trzech miesięcy. Elektrowstrząsy (ECT) stosowane jako augmentacja do klozapiny są skuteczne w leczeniu schizofrenii lekoopornej, co potwierdza przypadek pacjentki z długotrwałym podtrzymującym leczeniem ECT prowadzącym do znacznej redukcji uporczywych halucynacji i myśli samobójczych.
- Leczenie halucynacji i słyszenia głosów
- Leczenie farmakologiczne
- Terapie psychologiczne
- Metody neuromodulacyjne
- Strategie radzenia sobie i podejścia holistyczne
- Podejście zintegrowane i stopniowane
- Kiedy szukać pomocy
- Efektywność terapii halucynacji i słyszenia głosów
- Szczególne podejścia do leczenia halucynacji słuchowych
- Podejście do halucynacji rozkazujących
- Podejście do halucynacji w różnych grupach wiekowych
- Halucynacje w otępieniu i chorobach neurologicznych
- Wsparcie dla osób słyszących głosy i ich rodzin
- Innowacyjne podejścia w leczeniu halucynacji
- Cyfrowe technologie w leczeniu halucynacji
- Nowe kierunki w badaniach nad leczeniem halucynacji
- Znaczenie kontroli nad halucynacjami
- Podsumowanie i zalecenia praktyczne
Leczenie halucynacji i słyszenia głosów
Halucynacje i słyszenie głosów to objawy, które mogą występować w różnych stanach i schorzeniach, a ich leczenie zależy przede wszystkim od przyczyny. Halucynacje słuchowe (audytoryjne), czyli słyszenie głosów lub dźwięków, które nie istnieją w rzeczywistości, to najczęstszy rodzaj halucynacji występujący u osób z zaburzeniami psychicznymi, choć mogą one występować również z innych powodów, takich jak utrata słuchu, i nie zawsze są oznaką choroby psychicznej.12
Leczenie farmakologiczne
Leki przeciwpsychotyczne są często pierwszą linią leczenia halucynacji słuchowych, szczególnie gdy są one częścią schorzenia takiego jak schizofrenia, zaburzenia afektywne dwubiegunowe czy ciężka depresja z objawami psychotycznymi. Leki te mogą szybko zmniejszyć nasilenie halucynacji.34
Typowe (pierwszej generacji) i atypowe (drugiej generacji) leki przeciwpsychotyczne mogą pomóc zmniejszyć częstotliwość i nasilenie halucynacji. Mogą one działać na kilka sposobów:5:
- Zmniejszają potrzebę interakcji z głosami lub ich słuchania
- Pomagają ignorować krytyczne komunikaty
- Czynią głosy mniej przerażającymi
- Sprawiają, że głosy są mniej natarczywe
Klozapina wydaje się mieć najsilniejsze działanie przeciwhalucynacyjne, jednak niektórzy pacjenci pozostają oporni nawet na to leczenie.6 Nowoczesne leki przeciwpsychotyczne są skuteczne w około 70% przypadków w łagodzeniu objawów słyszenia głosów i często mogą je całkowicie wyeliminować.7
Warto zaznaczyć, że różne leki działają różnie na różne osoby, dlatego ważna jest współpraca z lekarzem w celu znalezienia optymalnego leku i jego dawki. Pomocne może być prowadzenie dziennika nasilenia głosów.8
W przypadku halucynacji związanych z innymi schorzeniami, leczenie farmakologiczne będzie skierowane na leczenie choroby podstawowej, na przykład:9
- Inhibitory acetylocholinesterazy mogą zmniejszyć psychozę u osób z chorobą Alzheimera, chorobą Parkinsona i otępieniem z ciałami Lewy’ego10
- Leki przeciwpadaczkowe, takie jak fenytoina (Dilantin), w leczeniu padaczki
- Leki tarczycowe w celu skorygowania niedoboru hormonów tarczycy
- Zmiany w diecie w celu odwrócenia niedoborów żywieniowych
Terapie psychologiczne
Dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które doświadczają halucynacji słuchowych, psychoterapia może być skuteczna w połączeniu z lekami.1 Podejścia psychoterapeutyczne, które okazały się pomocne, obejmują:
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) – jest to najczęściej zalecana forma terapii dla osób słyszących głosy. CBT może pomóc poprzez:1112
- Zmniejszenie lęku związanego ze słyszeniem głosów
- Pomoc w przeciwstawianiu się im
- Budowanie kontroli nad głosami
- Pomoc w zrozumieniu, co wywołuje głosy i jak nimi zarządzać
- Pomoc w przeciwstawianiu się im, jeśli są one krytyczne lub negatywne
Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) – koncentruje się mniej na zmianie przekonań, a bardziej na zmianie relacji z wewnętrznymi doświadczeniami, takimi jak słyszenie głosów.1314
Zintegrowana terapia skoncentrowana na halucynacjach (HIT) – jest to kompleksowe podejście, które integruje zwiększanie umiejętności radzenia sobie i CBT z różnymi strategiami motywacyjnymi, wzmocnieniem behawioralnym, terapią rodzinną, rehabilitacją i zarządzaniem kryzysowym.15 Badania wykazały poprawę w zakresie dystresu związanego z głosami, ogólnych objawów psychotycznych, depresji, funkcjonowania społecznego i jakości życia, w tym utrzymywanie się korzyści w okresie obserwacji.1617
Terapia awatarem – jest to nowsza forma terapii, w której wykorzystuje się technologię komputerową do stworzenia awatara, czyli animowanej wersji głosów, które słyszy dana osoba. Kilka niewielkich badań wykazało, że terapia awatarem może pomóc w zmniejszeniu częstotliwości pojawiania się głosów i ogólnego stresu.11 W randomizowanym badaniu kontrolowanym terapia awatarem okazała się bardziej skuteczna niż doradztwo wspierające w zmniejszaniu halucynacji w 12-tygodniowej obserwacji.18 Po 12 tygodniach objawy w grupie awatarów były oceniane jako mniej poważne niż w grupie, która otrzymała doradztwo. Osoby, które otrzymały terapię awatarem, uznały również swoje halucynacje za mniej stresujące i mniej potężne niż osoby z grupy doradztwa.19
Trening metapoznawczy – pomaga osobom zrozumieć i poradzić sobie z halucynacjami poprzez zmianę zniekształconych wzorców myślenia.20
Terapia traumy – dla osób, których halucynacje wynikają z traumy, terapie skoncentrowane na przetwarzaniu traumy mogą być korzystne.20 Często słyszenie głosów jest efektem wydarzeń emocjonalnych i traumatycznych doświadczeń, które nie zostały przepracowane. Głosy mogą mieć tożsamość kogoś związanego z traumatycznym wspomnieniem.21
Interwencje rodzinne – gdzie wsparcie jest zapewniane zarówno pacjentowi, jak i jego rodzinie. Może to poprawić zrozumienie i wsparcie dla osoby doświadczającej halucynacji, stworzyć bardziej wspierające środowisko domowe i poprawić komunikację.1222
Terapia grupowa – dzielenie się doświadczeniami z innymi osobami borykającymi się z podobnymi wyzwaniami może zapewnić wsparcie emocjonalne i zmniejszyć poczucie izolacji. Grupy wsparcia mogą pomóc w łączeniu się z innymi, którzy również słyszą głosy lub żyją z podobnymi problemami związanymi ze schizofrenią.1122
Podejście oparte na uważności (mindfulness) – praktyki takie jak joga, medytacja i terapia w naturze wykazały obiecujące wyniki w poprawie ogólnego samopoczucia.23 Praktyki oparte na uważności mogą pomóc osobom w odsunięciu się od głosów i świadomym zwróceniu uwagi na informacje, które mogą być poza ich zwykłym polem widzenia.24
Metody neuromodulacyjne
Powtarzalna przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (rTMS) – jest to stosunkowo nieinwazyjna procedura, która może zmniejszyć halucynacje słuchowe, które nie reagują na leki przeciwpsychotyczne.10 Terapia ta polega na umieszczeniu małego urządzenia magnetycznego bezpośrednio na czaszce i może zmniejszyć częstotliwość i ciężkość halucynacji słuchowych u niektórych osób z schizofrenią.325 Badania sugerują, że sesje rTMS mogą pomóc w zmniejszeniu częstotliwości pojawiania się głosów i zmniejszeniu ich intensywności.26 W prowadzonych na Uniwersytecie Yale eksperymentach z użyciem rTMS w leczeniu schizofreników, terapia ta przyniosła znaczącą ulgę, zmniejszając nasilenie halucynacji z około 500 do około 70 dziennie przez kilka miesięcy. Po drugim cyklu z wyższą dawką rTMS, głosy całkowicie zniknęły.27
Przezczaszkowa stymulacja prądem stałym (tDCS) – jest to technika, która może indukować zmiany synaptyczne i promować neuroplastyczność, potencjalnie modulując aktywność mózgu i zmniejszając halucynacje. Badania wykazały, że tDCS znacząco zmniejszyło nasilenie słuchowych halucynacji werbalnych, ze średnią redukcją o 31%, a poprawa utrzymywała się do trzech miesięcy.28
Elektrowstrząsy (ECT) – uważane są za ostateczność w przypadku psychozy opornej na leczenie.3 Mogą być stosowane jako augmentacja do klozapiny i są szczególnie skuteczne w przypadku schizofrenii lekoopornej.29 W opisywanym przypadku pacjentka z schizofrenią i uporczywymi słuchowymi halucynacjami werbalnymi, które powodowały ciągłe myśli samobójcze i depresję, była leczona elektrowstrząsami (ostry kurs, a następnie podtrzymujące ECT) dodanymi do klozapiny przez 7 lat. Pacjentka zauważyła nagłe, znaczące zmniejszenie uporczywych halucynacji i myśli samobójczych po 3 latach długoterminowego podtrzymującego ECT.29
Strategie radzenia sobie i podejścia holistyczne
Istnieje wiele strategii, które osoby słyszące głosy mogą stosować, aby radzić sobie z ich efektami:26
Strategie odwracania uwagi:
- Znajdź zajęcia lub skup się na czymś innym, aby zająć umysł
- Wokalizacja – mówienie na głos może pomóc powstrzymać głosy przed zalaniem twoich myśli
- Słuchanie muzyki, czytanie, sztuka
- Prowadzenie dziennika – zapisywanie każdego przypadku słyszenia głosów, jak one wpływają na twoje samopoczucie i jakie mają wpływ na twoje zdrowie psychiczne i fizyczne
Strategie skupienia:
- Racjonalne odpowiadanie
- Generowanie współczucia wobec głosu
- Uważność (mindfulness)
- Asertywność – jeśli głosy przejmują kontrolę nad twoimi działaniami i myślami, spróbuj pewnie się im przeciwstawić
- Selektywne słuchanie – głosy mogą być zarówno pozytywne, jak i negatywne; staraj się zwracać uwagę lub angażować tylko wtedy, gdy głosy są pozytywne
Zmiany stylu życia:
- Unikanie narkotyków i alkoholu – mogą one pogorszyć objawy i wywołać paranoję lub halucynacje wzrokowe
- Znajdowanie sposobów na relaks – objawy schizofrenii mają tendencję do pogarszania się w stresie
- Techniki relaksacyjne mogą pomóc nie tylko zmniejszyć głosy, ale także pomóc poradzić sobie z towarzyszącym im lękiem
Lekarz może zalecić zmiany stylu życia, takie jak ograniczenie spożycia alkoholu, nieużywanie narkotyków i więcej snu, aby zmniejszyć halucynacje.32
Podejście zintegrowane i stopniowane
Najskuteczniejsze leczenie halucynacji słuchowych zazwyczaj obejmuje kombinację różnych metod terapeutycznych:33
Droga do zdrowienia związana ze słyszeniem głosów polega na opanowaniu skutecznej osobistej strategii odwracania uwagi, a po kilku tygodniach przejściu do podejścia skoncentrowanego. Strategie skoncentrowane mogą prowadzić do tymczasowego zwiększenia nasilenia głosów i dystresu, zanim nastąpi poprawa.3435
Istnieje kilka poziomów opieki dostosowanych do indywidualnych potrzeb:2223
- Leczenie ambulatoryjne – regularne wizyty u lekarza i/lub terapeuty
- Intensywne programy ambulatoryjne (IOP) – kompleksowe wsparcie bez konieczności pobytów nocnych
- Programy częściowej hospitalizacji (PHP) – bardziej intensywne programy ambulatoryjne
- Leczenie stacjonarne – dla osób potrzebujących bardziej intensywnego wsparcia
W praktyce, CBT dla głosów charakteryzuje się naciskiem na zaangażowanie i relacje terapeutyczne; na zindywidualizowane podejście do formułowania, z naciskiem na znalezienie sensu głosów w ramach rozwojowych i często interpersonalnych; na integrację między procesami emocjonalnymi i psychotycznymi; oraz na zmianę relacji ludzi z ich głosami.15
Kiedy szukać pomocy
Jeśli halucynacje są częste, zakłócają codzienne życie lub powodują znaczny stres, warto szukać pomocy. Profesjonalne wsparcie jest niezbędne, jeśli halucynacje są połączone z innymi objawami zdrowia psychicznego, takimi jak lęk lub depresja, lub jeśli pojawiają się nagle bez wyraźnej przyczyny.23
Jeśli słyszysz głosy, porozmawiaj ze swoim lekarzem. Zazwyczaj sprawdzi on, czy są jakieś fizyczne przyczyny słyszenia głosów, zanim zdiagnozuje u ciebie stan zdrowia psychicznego lub skieruje cię do psychiatry.12
Ważne jest, aby zostać dokładnie zbadanym i wcześnie rozpocząć leczenie. Jeśli twoje głosy są spowodowane schizofrenią, im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym lepszy będzie wynik.36
Efektywność terapii halucynacji i słyszenia głosów
Skuteczność różnych metod leczenia halucynacji słuchowych jest zróżnicowana i zależy od wielu czynników, w tym od przyczyny halucynacji, indywidualnych cech pacjenta oraz rodzaju zastosowanej terapii.37
Skuteczność farmakoterapii
Leki przeciwpsychotyczne są często skuteczne w szybkim zmniejszaniu nasilenia halucynacji słuchowych.3 Jednak 10-60% pacjentów ze schizofrenią reaguje słabo lub niecałkowicie na typowe leki przeciwpsychotyczne, a 20-30% pacjentów przyjmujących typowe leki przeciwpsychotyczne zgodnie z zaleceniami nawraca w ciągu pierwszego roku leczenia podtrzymującego.38
Około 20% osób z schizofrenią reaguje bardzo dobrze na leki przeciwpsychotyczne w ciągu pierwszych pięciu lat, co stanowi ogromną poprawę.39 Jednak około 30% pacjentów ma halucynacje słuchowe oporne na leczenie.30
W przypadku pacjentów, u których halucynacje słuchowe utrzymują się mimo przyjmowania klozapiny, długotrwałe ECT może prowadzić do redukcji objawów i zmniejszenia myśli samobójczych, nawet przy stopniowym zmniejszaniu dawki klozapiny.40
Skuteczność terapii psychologicznych
Dane z badań klinicznych (RCT) dla stosowania CBT w schizofrenii potwierdzają pogląd, że włączenie terapii psychologicznej do rutynowej opieki jest bardziej korzystne niż sama rutynowa opieka, jeśli chodzi o raportowane przez uczestników nasilenie objawów psychotycznych, a najnowsze dane sugerują, że dotyczy to również miar ogólnego nasilenia głosów.41
Terapia poznawczo-behawioralna może być skuteczna w radzeniu sobie z halucynacjami słuchowymi, szczególnie gdy występują inne objawy psychotyczne.42 Rozszerzona terapia wspierająca może zmniejszyć częstotliwość halucynacji słuchowych, gwałtowny opór pacjenta wobec tych halucynacji oraz ogólne zmniejszenie postrzeganej złośliwości halucynacji.42
Terapia awatarem pokazała obiecujące wyniki w zmniejszaniu dystresu związanego z głosami oraz ich ciężkości i częstotliwości. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie Nature Medicine wykazano, że dystres związany z głosami, a także ich nasilenie i częstotliwość zmniejszyły się po 16 tygodniach terapii awatarem.43 Po 16 tygodniach uczestnicy obu grup doświadczyli poprawy w takich obszarach, jak dystres związany z głosami, ich nasilenie, poczucie sprawczości, nastrój i samopoczucie, w porównaniu z grupą kontrolną, która otrzymała zwykłą psychoterapię bez dodatku awatarów.44
Metaanalizy pokazują, że terapia poznawczo-behawioralna i trening metapoznawczy mogą również zmniejszyć nasilenie halucynacji.45
Skuteczność metod neuromodulacyjnych
Powtarzalna przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (rTMS) ma poziom dowodów B, co oznacza, że prawdopodobnie jest skuteczna w leczeniu halucynacji słuchowych w schizofrenii. Badania wykazały, że rTMS istotnie zmniejszyła nasilenie słuchowych halucynacji werbalnych, ze średnią redukcją o 31%, a poprawa utrzymywała się do trzech miesięcy.28
Przezczaszkowa stymulacja prądem stałym (tDCS) również wykazała obiecujące wyniki w redukcji halucynacji słuchowych w stosunkowo niewielkiej liczbie sesji terapeutycznych.46
Elektrowstrząsy (ECT) mogą być szczególnie skuteczne w przypadku schizofrenii opornej na leczenie, gdy są stosowane jako augmentacja do klozapiny. W opisywanym przypadku pacjentka doświadczyła nagle znaczącego zmniejszenia uporczywych halucynacji słuchowych po 3 latach długoterminowego podtrzymującego ECT.29
Szczególne podejścia do leczenia halucynacji słuchowych
Podejście do halucynacji rozkazujących
Halucynacje rozkazujące (imperatywne) mogą być szczególnie niebezpieczne, ponieważ mogą nakazać osobie zrobienie czegoś, co może zaszkodzić jej samej lub innym.47 Terapia poznawczo-behawioralna okazała się korzystna w radzeniu sobie z halucynacjami rozkazującymi.48
Halucynacje rozkazujące można rozwiązać poprzez znalezienie alternatywnych zachowań, które są bardziej adaptacyjne. Wynikiem interwencji dotyczących głosów może być dowiedzenie się więcej o wyzwalaczach, których należy unikać, zwiększona zdolność do kontrolowania głosów, możliwość ignorowania poleceń lub nauczenia się ich akceptacji bez pozwalania im na zakłócanie funkcjonowania.49
Podejście do halucynacji w różnych grupach wiekowych
Halucynacje mogą występować w różnych grupach wiekowych, w tym u dzieci i młodzieży. W przypadku młodych osób ważne jest, aby porozmawiać z nimi i spróbować wyjaśnić, czego doświadczają. Należy rozważyć, jak dziecko radzi sobie we wszystkich obszarach życia, takich jak szkoła, przyjaciele, sąsiedztwo i rodzina.50
Każde dziecko z zaburzonym myśleniem lub zachowaniem powinno zostać natychmiast zbadane. Jeśli istnieją obawy, należy porozmawiać z lekarzem rodzinnym lub pediatrą, którzy mogą pomóc lub skierować do psychiatry dziecięcego i młodzieżowego.50
W przypadku młodzieży, która słyszy głosy, ważne jest, aby ocenić, czy głosy zakłócają ich życie i utrudniają normalne funkcjonowanie. Jeśli tak, należy szukać leczenia, które może obejmować terapię ambulatoryjną, intensywny program ambulatoryjny lub program częściowej hospitalizacji. W niektórych przypadkach odpowiedni może być program leczenia stacjonarnego w akredytowanym ośrodku leczenia zdrowia psychicznego dla nastolatków.51
Halucynacje w otępieniu i chorobach neurologicznych
Niektóre osoby z demencją doświadczają halucynacji słuchowych, takich jak słyszenie rzeczy, których nie ma, jak głosy czy kroki. Halucynacje te mogą być bardzo stresujące i prowadzić do tego, że osoba z demencją staje się przestraszona i potrzebuje wsparcia. Jednak niektórzy ludzie uznają halucynacje za przyjemne lub kojące. Często zależy to od tego, co halucynują i jak inni reagują.52
Leki dla osób z demencją często nie są zbyt pomocne. Jednak halucynacje, szczególnie u osób z otępieniem z ciałami Lewy’ego, mogą reagować na leki przeciwdemencyjne. Leki przeciwpsychotyczne mogą czasami pomóc w zmniejszeniu nasilonych lub stresujących halucynacji. Powinny być stosowane tylko wtedy, gdy inne metody leczenia nie zadziałały, ponieważ mogą powodować nieprzyjemne lub niebezpieczne skutki uboczne.52
W przypadku osób z chorobą Parkinsona, halucynacje mogą wystąpić jako skutek uboczny leków i niekoniecznie są oznaką pogorszenia zdolności poznawczych. Leczenie, gdy jest potrzebne, zazwyczaj zaczyna się od dostosowania leków na chorobę Parkinsona i skierowania na terapię. Jeśli potrzebna jest dalsza interwencja, lekarz może rozpocząć terapię lekami przeciwpsychotycznymi, używając leków do zrównoważenia poziomów chemicznych w mózgu i zmniejszenia epizodów halucynacji, złudzeń i urojeń.5354
Wsparcie dla osób słyszących głosy i ich rodzin
Dla wielu osób żyjących z schizofrenią wsparcie rodziny jest szczególnie ważne dla ich zdrowia i dobrego samopoczucia. Równie istotne jest, aby rodziny były informowane i same otrzymywały wsparcie.55
Gdy osoba ma halucynacje, sposób reakcji ma duży wpływ na jej doświadczenie i samopoczucie. Jeśli osoba ma halucynacje, warto spróbować następujących wskazówek:56
- Powiedzieć osobie, że ma halucynacje i że nie widzisz ani nie słyszysz tego, co ona
- Pomóc osobie znaleźć sposoby radzenia sobie z halucynacjami, takie jak słuchanie muzyki lub oglądanie telewizji
- Osoby rzadziej słyszą głosy, których nie ma, gdy rozmawiają z kimś rzeczywistym. Towarzystwo może pomóc
Interwencje rodzinne, w których wsparcie jest zapewniane zarówno osobie słyszącej głosy, jak i jej rodzinie, mogą być bardzo pomocne. Terapia rodzinna to forma terapii, która może pomóc osobie i jej rodzinie pracować z profesjonalistami w dziedzinie zdrowia psychicznego, aby pomóc w zarządzaniu relacjami.12 Angażowanie członków rodziny w terapię może poprawić zrozumienie i wsparcie dla osoby doświadczającej halucynacji, stworzyć bardziej wspierające środowisko domowe i poprawić komunikację.22
Organizacje takie jak grupy wsparcia dla słyszących głosy (sieci słyszących głosy) mogą pomóc zmniejszyć wpływ głosów na życie codzienne.58 Ruch Słyszących Głosy (Hearing Voices Movement), rozpoczęty w Europie, ma na celu wykorzystanie wiedzy i doświadczenia osób słyszących głosy w połączeniu z ekspertami w zakresie zaburzeń takich jak schizofrenia, na przykład psychiatrami.45
Innowacyjne podejścia w leczeniu halucynacji
Cyfrowe technologie w leczeniu halucynacji
Technologie cyfrowe ułatwiają nowe podejścia do leczenia halucynacji słuchowych. Terapia AVATAR, na przykład, umożliwia pacjentowi rozmowę z cyfrową reprezentacją (AWATARem) głosu.59
W terapii AVATAR osoba, która słyszy głosy, pracuje z terapeutą, aby zbudować awatara – cyfrową reprezentację głosu wewnątrz swojej głowy. Po rozmowie z awatarem osoby mogą zastanowić się nad odbytą rozmową ze swoim terapeutą. Sesje te mają na celu pomóc ludziom odzyskać władzę nad głosem, który słyszą, i zmniejszyć stres, którego doświadczają, słysząc go.60
Badanie przeprowadzone z udziałem osób, które słyszą głosy z powodu psychozy, wykazało, że terapia AVATAR była bardziej skuteczna niż doradztwo w zmniejszaniu dystresu związanego z głosami. Uczestnicy, którzy otrzymali krótkie lub rozszerzone wersje terapii, doświadczyli znaczącej poprawy w zakresie nasilenia słyszanych głosów i stresu spowodowanego przez nie, w porównaniu do tych, którzy otrzymali standardowe leczenie.61
Ta terapia została również zalecona przez National Institute for Health and Care Excellence (NICE) do stosowania w brytyjskiej NHS jako jedna z trzech cyfrowych technologii zdrowotnych, które mogą być wykorzystywane do pomocy w zarządzaniu objawami psychozy.61
Nowe kierunki w badaniach nad leczeniem halucynacji
Badania nad nowymi metodami leczenia halucynacji słuchowych koncentrują się na kilku obszarach:1639
- Wykorzystanie rzeczywistości wirtualnej w terapii halucynacji słuchowych
- Terapia awatarem dla osób z psychozą
- Interwencje skoncentrowane na aspektach relacyjnych głosów
- Interwencje dostarczane przez rówieśników, koncentrujące się na rozwijaniu wspólnego zrozumienia doświadczenia głosów
- Inwestowanie w technologię, która zmieni tzw. cross-talk w mózgu
Badacze z Uniwersytetu Monash w Australii testują, czy terapia awatarem jest bardziej skuteczna niż obecna standardowa terapia dla osób słyszących głosy, oparta na terapii poznawczo-behawioralnej. Ponieważ tylko mniejszość osób z psychozą otrzymuje specjalistyczną terapię psychologiczną na słyszenie głosów, badacze mają nadzieję, że ich badanie wesprze skalowanie tych nowych metod leczenia, aby były one bardziej rutynowo dostępne w całym kraju.62
Obecnie badacze starają się zapewnić terapię awatarem w rutynowych placówkach opieki zdrowotnej, aby gromadzić rzeczywiste dowody jej skuteczności przez następne trzy lata.44
Ponieważ dysfunkcje poznawcze zostały wskazane jako podstawa halucynacji słuchowych, deficyty poznawcze stają się celami leczenia za pomocą strategii remediacji poznawczej, chociaż interwencje te są na bardzo wczesnym etapie rozwoju.63
Znaczenie kontroli nad halucynacjami
Osoby słyszące głosy, które nie szukają leczenia, konsekwentnie zgłaszają wyższy stopień kontroli nad swoimi doświadczeniami niż osoby poszukujące leczenia.64 Ustalone relacje między kontrolą, stanem zdrowia i funkcjonowaniem sugerują, że rozwój kontroli nad halucynacjami słuchowymi mógłby zwiększyć funkcjonowanie i zmniejszyć dystres.64
Zdolność niektórych osób słyszących głosy do sprawowania pośredniej kontroli poprzez stosowanie strategii poznawczych do manipulowania wpływem słyszenia głosów stanowi podstawę poznawczo-behawioralnych podejść do psychozy od kilku dekad.65
Podejście Maastricht, na przykład, obejmuje badanie znaczenia i pochodzenia głosów oraz uczenie się, jak dopasować je do spójnej narracji życiowej.65
Chociaż intencjonalna manipulacja ramami wyjaśniającymi doświadczenia słyszenia głosów oraz negocjacja z głosami mogą stanowić podstawę dla nowych psychoterapii mających na celu zwiększenie poczucia sprawczości i kontroli u osób słyszących głosy, zrozumienie obliczeniowych i neuronalnych podstaw bezpośredniej kontroli może prowadzić do wykorzystania tych procesów w interwencjach biologicznych.65
Podejścia do leczenia oparte na zwiększaniu kontroli nad głosami nie muszą być sprzeczne z konwencjonalnym leczeniem psychiatrycznym. W rzeczywistości strategie te mogą być jednymi z najbardziej realnych opcji leczenia u osób, które cierpią z powodu halucynacji, ale dla których ryzyka związane z lekami przeciwpsychotycznymi mogą przewyższać korzyści.65
Podsumowanie i zalecenia praktyczne
Leczenie halucynacji i słyszenia głosów to kompleksowy proces, który powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta i przyczyny występowania tych objawów. Najskuteczniejsze podejście często łączy farmakoterapię, psychoterapię i techniki wsparcia społecznego.66
Dla specjalistów opieki zdrowotnej ważne jest, aby:59
- Przeprowadzić dokładną ocenę, w tym zidentyfikować wyzwalacze, treść, przekonania na temat halucynacji, stygmatyzację związaną z halucynacjami oraz zachowania polegające na działaniu lub opieraniu się halucynacjom rozkazującym
- Koordynować interwencje z pacjentami, aby dopasować je do ich potrzeb
- Opierać wybór interwencji na dowodach naukowych
- Integrować interwencje w ramach kompleksowego planu opieki/powrotu do zdrowia
- Angażować pacjenta w proces przeglądu i wyboru interwencji, które najlepiej odpowiadają jego potrzebom i preferencjom
Dla osób doświadczających halucynacji słuchowych i ich bliskich, ważne zalecenia to:6869
- Prowadzenie dziennika halucynacji, aby zidentyfikować i unikać sytuacji, w których się pojawiają
- Regularne korzystanie z opieki zdrowia psychicznego
- Współpraca z lekarzem w celu znalezienia optymalnego leku i jego dawki
- Uczestnictwo w psychoterapii, takiej jak CBT, aby nauczyć się strategii radzenia sobie z głosami
- Unikanie narkotyków i alkoholu, które mogą pogorszyć objawy
- Uczestnictwo w grupach wsparcia dla osób słyszących głosy
- Śledzenie objawów, aby zmierzyć, kiedy pojawiają się halucynacje i czy coś wydaje się je wywoływać
Halucynacje i słyszenie głosów mogą być stresującym doświadczeniem, ale z odpowiednim leczeniem i wsparciem, wiele osób może nauczyć się zarządzać tymi objawami i prowadzić satysfakcjonujące życie. Kluczowe jest wczesne szukanie pomocy i zaangażowanie w kompleksowy plan leczenia, który uwzględnia zarówno medyczne, jak i psychospołeczne aspekty zdrowia.55
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.