Drgawki gorączkowe
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Drgawki gorączkowe występują u dzieci w wieku 6 miesięcy do 5 lat przy gorączce powyżej 38°C, bez infekcji OUN. Proste drgawki gorączkowe nie zwiększają długoterminowej śmiertelności, natomiast złożone mogą wiązać się z niewielkim wzrostem śmiertelności (skorygowany współczynnik 1,99 w ciągu 2 lat). Ryzyko nawrotów wynosi około 32-33%, z 75% nawrotów w ciągu roku, a czynniki ryzyka to m.in. młodszy wiek, szybkie wystąpienie drgawek po gorączce, wysoka temperatura (40°C) i dodatni wywiad rodzinny. Ryzyko rozwoju padaczki po prostych drgawkach wynosi 2-2,4%, a po złożonych wzrasta do 6-49% w zależności od liczby cech złożonych. Proste drgawki nie wpływają negatywnie na rozwój neurokognitywny, choć złożone mogą wiązać się z deficytami pamięci i zwiększonym ryzykiem ADHD, szczególnie u chłopców.
Drgawki gorączkowe (Febrile seizure) – Rokowanie (prognoza)
Drgawki gorączkowe to napady drgawkowe występujące u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 5 lat, którym towarzyszy gorączka (temperatura powyżej 38°C) bez obecności infekcji ośrodkowego układu nerwowego. Prawidłowa ocena rokowania w przypadku drgawek gorączkowych jest kluczowa zarówno dla lekarzy, jak i rodziców pacjentów.1
Śmiertelność długoterminowa
Drgawki gorączkowe, szczególnie te o charakterze prostym, nie wiążą się ze zwiększoną śmiertelnością długoterminową w porównaniu z populacją ogólną. Badania populacyjne kohortowe wyraźnie wskazują na brak wzrostu długoterminowej śmiertelności u dzieci z prostymi drgawkami gorączkowymi.12
Duże badanie kohortowe przeprowadzone w Danii, obejmujące 1,6 miliona dzieci, wykazało jedynie niewielki wzrost śmiertelności (skorygowany współczynnik śmiertelności 1,99) w ciągu dwóch lat po złożonych drgawkach gorączkowych, ale nie stwierdzono istotnego wzrostu śmiertelności wśród dzieci z prostymi drgawkami gorączkowymi.3 W podsumowaniu, długoterminowa śmiertelność nie jest zwiększona u dzieci z drgawkami gorączkowymi, choć może występować niewielka nadmierna śmiertelność po złożonych drgawkach gorączkowych.4
Ryzyko nawrotów
Rodzice dzieci z drgawkami gorączkowymi powinni być świadomi wysokiego ryzyka nawrotów. Badania kohortowe wykazały, że około 32-33% dzieci z pierwszym epizodem drgawek gorączkowych doświadczy nawrotu, przy czym 75% nawrotów występuje w ciągu pierwszego roku od pierwotnego epizodu.31
Ryzyko nawrotu drgawek gorączkowych zmniejsza się liniowo wraz z wiekiem (2% miesięcznie), a ryzyko jest wyższe wśród pacjentów z nieprawidłowym elektroencefalogramem (EEG).5 Zidentyfikowano następujące czynniki ryzyka nawrotu drgawek gorączkowych:65
- Młodszy wiek podczas pierwszego napadu
- Wystąpienie drgawek gorączkowych w czasie krótszym niż 1 godzina od początku gorączki
- Drgawki gorączkowe u krewnych pierwszego stopnia
- Drgawki gorączkowe przy temperaturze 40°C
- Krótki czas trwania gorączki przed wystąpieniem pierwszych drgawek gorączkowych
- Niższa temperatura w momencie wystąpienia
- Dodatni wywiad rodzinny drgawek gorączkowych
Obecnie jednak nie można skutecznie przewidzieć nawrotu drgawek gorączkowych, a wiarygodne biomarkery i dowody diagnostyczne są ograniczone.4
Ryzyko rozwoju padaczki
Badania kohortowe populacyjne wskazują, że dzieci z historią drgawek gorączkowych mają zwiększone, ale nadal niskie ryzyko rozwoju padaczki. Według badań, dzieci z drgawkami gorączkowymi mają pięciokrotnie większe prawdopodobieństwo rozwoju późniejszych napadów nieprowokowanych w porównaniu z dziećmi bez drgawek gorączkowych.7
Ryzyko padaczki po pierwszym prostym napadzie drgawek gorączkowych wynosi około 2-2,4%.87 Ryzyko to wzrasta u dzieci ze złożonymi drgawkami gorączkowymi. W jednym z badań u dzieci z jedną cechą złożonych drgawek ryzyko wynosiło 6-8%, u tych z dwiema lub trzema cechami złożonymi odpowiednio 17-22% i 49%.87
Inny podział ryzyka rozwoju padaczki uwzględnia następujące wartości:6
- Około 1% u dzieci z pojedynczymi prostymi drgawkami gorączkowymi
- 23% u dzieci z wielokrotnymi prostymi drgawkami gorączkowymi, początkiem w wieku <1 roku i historią rodzinną padaczki
- 68% ogółem u dzieci ze złożonymi drgawkami gorączkowymi
Ważne jest podkreślenie, że nie ma dowodów na to, że leczenie prostych drgawek gorączkowych może zapobiec rzadkim przypadkom późniejszej padaczki, a wiele dzieci ze złożonymi drgawkami gorączkowymi ma dobry długoterminowy wynik, nawet bez leczenia.9
Wpływ na rozwój neurologiczny
Prospektywne badanie kohortowe w Wielkiej Brytanii nie wykazało różnic w postępach akademickich, intelekcie i zachowaniu w wieku 10 lat u dzieci, które miały proste lub złożone drgawki gorączkowe, w porównaniu z grupą kontrolną.1 Rodzice powinni być uspokojeni, że dzieci bez istniejących wcześniej problemów rozwojowych nie wydają się mieć trwałych następstw neurologicznych po drgawkach gorączkowych.3
Proste drgawki gorączkowe nie są związane ze zwiększonym ryzykiem zaburzeń neurokognitywnych lub behawioralnych.6 Jednakże zarówno badania kliniczne, jak i badania na zwierzętach pokazują, że drgawki gorączkowe mogą mieć niekorzystny wpływ na neurorozwój, powodując zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), zwiększoną podatność na padaczkę, stwardnienie hipokampa i pogorszenie funkcji poznawczych w okresie dorosłości.5
Ustalono, że pamięć rozpoznawcza jest upośledzona u dzieci po drgawkach gorączkowych, a to upośledzenie pamięci może utrzymywać się przez co najmniej 10 dni do 1 roku.4 Badanie Generation R sugerowało, że dzieci z nawracającymi drgawkami gorączkowymi mogą być zagrożone opóźnionym rozwojem mowy około 6 miesięcy po drgawkach gorączkowych.4 Po porównaniu związku między ADHD u dzieci z drgawkami gorączkowymi i bez nich stwierdzono, że nadpobudliwość ma istotny związek z drgawkami gorączkowymi u płci męskiej.4
Modele predykcyjne i biomarkery
Prowadzone są badania nad opracowaniem modeli predykcyjnych dla drgawek gorączkowych, które mogłyby pomóc w lepszym prognozowaniu i zarządzaniu tymi stanami. Ostatnie badania wykazały, że model predykcyjny oparty na morfologii krwi (CBC) wykazuje dobrą zdolność predykcyjną i ma wartość kliniczną.10
Analiza regresji logistycznej wieloczynnikowej zidentyfikowała cztery zmienne: bezwzględną liczbę neutrofili (ANC), bezwzględną liczbę monocytów (AMC), rozpiętość rozkładu erytrocytów (RDW) i stosunek neutrofili do limfocytów (NLR), które pozytywnie wpływały na prawdopodobieństwo wystąpienia drgawek gorączkowych. Z kolei sześć zmiennych, w tym wiek, bezwzględna liczba limfocytów (ALC), hemoglobina (Hb), średni hemoglobin w krwince (MCH), płytki krwi (PLT) i białko C-reaktywne (CRP), miało negatywny wpływ na drgawki gorączkowe.10
Wyniki nomogramu podkreśliły znaczący wkład CRP, ALC i RDW. Statystyka C, będąca miarą dyskryminacji i kalibracji, została obliczona na 0,884, co wskazuje na dobrą dokładność predykcyjną. Model wykazał wysoką spójność w trzech zestawach danych, co sugeruje możliwość uogólnienia modelu predykcyjnego, czyniąc go odpowiednim do praktycznego zastosowania w praktyce klinicznej.1011
Czynniki biochemiczne wpływające na ryzyko drgawek
Badania kliniczne wykazały, że niskie stężenia cynku, potasu i sodu w surowicy są czynnikami ryzyka drgawek i złożonych drgawek u dzieci gorączkujących.12 Wyższe stężenie cynku w surowicy zmniejszało ryzyko drgawek i złożonych drgawek. Wyższe stężenie sodu w surowicy zmniejszało ryzyko złożonych drgawek. Wyższe stężenie potasu w surowicy było związane ze zmniejszonym ryzykiem drgawek.12
Płeć męska jest również czynnikiem ryzyka złożonych drgawek, a czas od gorączki do drgawek był krótszy u młodszych dzieci. Dzieci z BMI na górnej granicy normy mają niższe ryzyko złożonych drgawek. Czas od gorączki do złożonych drgawek był znacznie krótszy u mężczyzn w porównaniu z kobietami.12
Poradnictwo dla rodziców
Poradnictwo antycypacyjne dla rodziców powinno koncentrować się na uspokojeniu, podkreślając łagodny charakter drgawek gorączkowych i ogólnie doskonałe rokowanie, nawet jeśli drgawki nawracają.7 Panuje powszechna zgoda, że codzienna profilaktyka lekami przeciwpadaczkowymi nigdy nie powinna być rutynowo stosowana w prostych drgawkach gorączkowych, ale tylko w wyselekcjonowanych przypadkach, jeśli w ogóle.9
Najnowsze dane epidemiologiczne wskazują, że zdecydowana większość dzieci z drgawkami gorączkowymi ma normalny długoterminowy wynik.9 Po pierwszym epizodzie drgawek gorączkowych lekarze powinni zapewnić rodziców o niskim ryzyku długoterminowych skutków, w tym następstw neurologicznych, padaczki i śmierci.3
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Febrile Seizures: Risks, Evaluation, and Prognosis | AAFPhttps://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2019/0401/p445.html
A febrile seizure is a seizure occurring in a child six months to five years of age that is accompanied by a fever (100.4F or greater) without central nervous system infection. […] Febrile seizures are not associated with increased long-term mortality or negative effects on future academic progress, intellect, or behavior. […] A population-based cohort study found no increase in long-term mortality in children with simple febrile seizures compared with the general population. […] A prospective cohort study in the United Kingdom found no difference in academic progress, intellect, and behavior at 10 years of age in children who had a simple or complex febrile seizure compared with control patients. […] Children with a first febrile seizure have a 33% risk of a recurrent febrile seizure.
- #2 The long-term neurodevelopmental outcomes of febrile seizures and underlying mechanismshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10248510/
Currently, however, the recurrence of FSs cannot be effectively predicted, and reliable biomarkers and diagnostic evidence are lacking. […] The important impact of FSs on subsequent epileptogenesis has been recognized, but over a large time span, it is clinically difficult to validate directly. […] Recognition memory is impaired in children after FSs and this memory impairment can persist for at least 10 days to 1 year. […] A generation R study suggested that children with recurrent FSs might be at risk for delayed language development around 6 months after FSs. […] After comparison of relation between ADHD in children with and without FSs, it was concluded that hyperactivity has a significant relation with FSs in male gender. […] In current research, the presence or absence of a history of FS episodes had little effect on long-term mortality. […] In summary, long-term mortality is not increased in children with FS, but there seems to be a small excess mortality after complex FS.
- #3 Febrile Seizures: Risks, Evaluation, and Prognosis | AAFPhttps://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2012/0115/p149.html
Febrile seizures are common in the first five years of life, and many factors that increase seizure risk have been identified. […] After an initial febrile seizure, physicians should reassure parents about the low risk of long-term effects, including neurologic sequelae, epilepsy, and death. […] Parents should be reassured that children without underlying developmental problems do not seem to have lasting neurologic effects from febrile seizures. […] A large cohort study in Denmark examined mortality rates in 1.6 million children. There was a slight increase in mortality (adjusted mortality rate ratio of 1.99) during the two years after a complex febrile seizure, but no significant increase among those with simple febrile seizures. […] Parents should be warned that febrile seizures reoccur frequently. One cohort study found that 32 percent of children presenting with an initial febrile seizure later had additional febrile seizures, 75 percent of which occurred within one year.
- #4 The long-term neurodevelopmental outcomes of febrile seizures and underlying mechanismshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10248510/
Currently, however, the recurrence of FSs cannot be effectively predicted, and reliable biomarkers and diagnostic evidence are lacking. […] The important impact of FSs on subsequent epileptogenesis has been recognized, but over a large time span, it is clinically difficult to validate directly. […] Recognition memory is impaired in children after FSs and this memory impairment can persist for at least 10 days to 1 year. […] A generation R study suggested that children with recurrent FSs might be at risk for delayed language development around 6 months after FSs. […] After comparison of relation between ADHD in children with and without FSs, it was concluded that hyperactivity has a significant relation with FSs in male gender. […] In current research, the presence or absence of a history of FS episodes had little effect on long-term mortality. […] In summary, long-term mortality is not increased in children with FS, but there seems to be a small excess mortality after complex FS.
- #5 The long-term neurodevelopmental outcomes of febrile seizures and underlying mechanismshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10248510/
Febrile seizures (FSs) are convulsions caused by a sudden increase in body temperature during a fever. FSs not only endanger children’s health, cause panic and anxiety to families, but also have many adverse consequences. Both clinical and animal studies show that FSs have detrimental effects on neurodevelopment, that cause attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), increased susceptibility to epilepsy, hippocampal sclerosis and cognitive decline during adulthood. […] The occurrence of multiple diseases after FSs may share common mechanisms, and the long-term role of inflammation and -aminobutyric acid (GABA) system are currently well studied. […] According to some follow-up studies, the risk of FSs recurrence decreased linearly with increasing age (2% per month) and the risk was higher among patients with abnormal electroencephalogram (EEG). Younger age at first seizure, short duration of fever before the onset of first FS, lower temperature at onset, and family history of FS are risk factors of recurrence of FSs in children.
- #6 Febrile seizures – Knowledge @ AMBOSShttps://www.amboss.com/us/knowledge/febrile-seizures/
Although febrile seizures are not typically associated with an increased risk of long-term neurological or cognitive impairment or increased mortality, there is an increased risk of recurrence and a minor risk of developing epilepsy. […] More than one-third of all children with a febrile seizure will experience at least one other febrile seizure. […] Simple febrile seizures are not associated with an increased risk of neurocognitive or behavioral abnormalities. […] Risk factors for recurrence include age at onset, febrile seizure less than 1 hour after onset of fever, febrile seizures in first-degree relatives, and febrile seizure at 104F. […] Approx. 1% in children with a single simple febrile seizure. […] 23% in children with multiple simple febrile seizures, onset at age, and family history of epilepsy. […] 68% overall in children with complex febrile seizures.
- #7 Febrile Seizures: Risks, Evaluation, and Prognosis | AAFPhttps://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2019/0401/p445.html
Based on a cohort study, children with febrile seizures are five times more likely to develop subsequent unprovoked seizures compared with children with no febrile seizures. […] The risk of epilepsy ranges from 2.4% in children with simple febrile seizures to 6% to 8% in children with complex seizures. […] Anticipatory guidance for parents should focus on reassurance, emphasizing the benign nature of febrile seizures and the overall excellent prognosis, even if the seizures recur.
- #8 Febrile Seizures: Risks, Evaluation, and Prognosis | AAFPhttps://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2012/0115/p149.html
Some population cohort studies have indicated that children with a history of febrile seizures have an increased but still low rate of epilepsy. […] Parents can be reassured that the risk of epilepsy after an initial simple febrile seizure is approximately 2 percent. […] This risk increases in children with complex febrile seizures. In one study, children with one complex seizure feature had a risk of 6 to 8 percent. […] In those with two or three complex features, the risk was 17 to 22 percent and 49 percent, respectively.
- #9 Febrile seizures: treatment and prognosis – PubMedhttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10643916/
Recent epidemiologic data indicate that the vast majority of children with febrile seizures have a normal longterm outcome. […] There is universal agreement that daily prophylaxis with antiepileptic agents should never be used routinely in simple febrile seizures, but only in highly selected cases, if at all. […] However, there is no evidence that treatment of simple febrile seizures can prevent the rare cases of later epilepsy, and many children with complex febrile seizures have a benign long-term outcome, even without treatment.
- #10 Development and validation of a predictive model for febrile seizures | Scientific Reportshttps://www.nature.com/articles/s41598-023-45911-9
Febrile seizures (FS) are the most prevalent type of seizures in children. Existing predictive models for FS exhibit limited predictive ability. […] In conclusion, the FS predictive model constructed based on CBCs in this study exhibits good predictive ability and has clinical application value. […] The model’s results were visually presented and interpreted using a nomogram, and the predictive performance was assessed using ROC and DCA. Key findings of the study were as follows: (1) The multivariable logistic regression analysis identified four variables, ANC, AMC, RDW, and NLR, that positively influenced the likelihood of FS. Conversely, six variables including age, ALC, Hb, MCH, PLT, and CRP had a negative impact on FS. (2) The nomogram results highlighted the significant contributions of the CRP, ALC and RDW. C-statistic, a measure of discrimination and calibration, was calculated to be 0.884, indicating good predictive accuracy. (3) In the training set, the AUC was 0.884 ((95% CI 0.861 to 0.908, p0.001), sensitivity and specificity were 0.908 and 0.725, respectively. In the internal validation set, the AUC was 0.883 (95% CI 0.844 to 0.922, p0.001), sensitivity and specificity were 0.862 and 0.783, respectively. In the external validation set, the AUC was 0.858 (95% CI 0.820 to 0.896, p0.001), sensitivity and specificity were 0.829 and 0.774, respectively. These findings suggested that the developed predictive model exhibits favorable predictive value.
- #11 Development and validation of a predictive model for febrile seizures | Scientific Reportshttps://www.nature.com/articles/s41598-023-45911-9
The high consistency in the three datasets suggests the generalizability of the predictive model, making it suitable for practical extension and application in clinical practice. On the other hand, in terms of practical significance and clinical value, our study exhibited remarkable sensitivity, indicating that the model effectively distinguishes patients who are likely to progress to FS. This highlights its potential clinical utility.
- #12 Risk factors of seizure and complex seizure in febrile children: a clinical study | BMC Pediatrics | Full Texthttps://bmcpediatr.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12887-024-05215-x
Low serum levels of zinc, potassium and sodium are risk factors for seizure and complex seizure in febrile children. Male sex is also a risk factor for complex seizures. The time from fever to seizure was shorter in younger children. Children with a BMI at the upper end of the normal range have a lower risk of having a complex seizure. […] Higher serum levels of zinc decreased the risk of seizure and complex seizure. Higher serum sodium levels decreased the risk of complex seizures. Higher serum potassium levels were associated with a lower risk of seizure. […] The higher serum level of zinc decreased the risk of seizure and complex seizure. The higher serum level of sodium decreased the risk of complex seizure. The higher serum potassium level was associated with a decreased risk of seizure. […] The time from fever to complex seizure was significantly shorter in males compared to females.