Leki w grupie
„leki regulujące rytm dobowy”

Leki regulujące rytm dobowy, zwane także chronobiotykami, są stosowane do modyfikacji i normalizacji zaburzeń zegara biologicznego człowieka. Ich działanie opiera się na wpływie na cykl snu i czuwania poprzez oddziaływanie na receptory melatoninowe oraz inne mechanizmy neurobiologiczne. Podstawowym celem terapii jest synchronizacja wewnętrznego zegara biologicznego z cyklem dnia i nocy.

Głównym przedstawicielem tej grupy jest melatonina – hormon naturalnie wydzielany przez szyszynkę w odpowiedzi na ciemność. Preparaty zawierające melatoninę są dostępne na rynku polskim pod nazwami handlowymi takimi jak: Melatonina LEK-AM, Melaflex, Melatonina Olepharma, Melatolin Plus, Doppelherz Aktiv Na Sen. Innym lekiem z tej grupy jest agomelatyna (Valdoxan), która działa jako agonista receptorów melatoninowych MT1 i MT2 oraz antagonista receptorów serotoninowych 5-HT2C.

Do leków regulujących rytm dobowy zaliczamy również modafinil (Vigil) oraz armodafinil (Nuvigil), które są stosowane w leczeniu nadmiernej senności związanej z narkolepsją, zaburzeniami snu związanymi z pracą zmianową oraz w obturacyjnym bezdechu sennym. Rzadziej stosowanymi środkami są ramelteon (Rozerem) oraz tasimelteon (Hetlioz), które są selektywnymi agonistami receptorów melatoninowych.

Największą zaletą stosowania leków regulujących rytm dobowy jest ich skuteczność w leczeniu zaburzeń snu związanych z pracą zmianową, zespołem opóźnionej fazy snu, jet-lagiem (zespołem nagłej zmiany strefy czasowej) oraz bezsennością u osób starszych. Leki te zazwyczaj charakteryzują się niewielką liczbą działań niepożądanych w porównaniu do klasycznych leków nasennych i nie powodują uzależnienia.

Należy jednak pamiętać o potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem tych leków. Mogą one wchodzić w interakcje z innymi lekami (szczególnie z lekami przeciwdepresyjnymi, przeciwpsychotycznymi i przeciwpadaczkowymi). Długotrwałe stosowanie modafinilu i armodafinilu może prowadzić do rozwoju tolerancji, a w rzadkich przypadkach do poważnych reakcji skórnych. Melatonina może powodować senność, bóle głowy i zawroty głowy, a u niektórych pacjentów wpływać na nastrój.

Leki regulujące rytm dobowy można podzielić na kilka podgrup: agonisty receptorów melatoninowych (melatonina, ramelteon, tasimelteon), leki o działaniu złożonym (agomelatyna), oraz leki promujące czuwanie (modafinil, armodafinil). Każda z tych podgrup ma nieco inny mechanizm działania i zakres zastosowań klinicznych, co pozwala na indywidualizację terapii w zależności od specyfiki zaburzeń rytmu dobowego u pacjenta.

Lista leków w tej grupie

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl