zaburzenie dobowego rytmu snu i czuwania
Wskazanie

Zaburzenie dobowego rytmu snu i czuwania (ang. circadian rhythm sleep-wake disorder) to grupa zaburzeń, w których wewnętrzny zegar biologiczny jest niezsynchronizowany z naturalnym cyklem światła i ciemności. Pacjenci doświadczają trudności z zasypianiem i budzeniem się o pożądanych porach, co prowadzi do zaburzeń snu i nadmiernej senności w ciągu dnia.

Zaburzenia te mogą być spowodowane czynnikami zewnętrznymi (praca zmianowa, jet lag), wewnętrznymi (opóźniona lub przyspieszona faza snu) lub neuropsychiatrycznymi. Diagnostyka obejmuje ocenę historii snu (dzienniczek snu), aktigrafię, a w niektórych przypadkach polisomnografię. Kluczowe jest wykluczenie innych przyczyn zaburzeń snu, takich jak bezsenność, bezdech senny czy narkolepsja.

W farmakoterapii zaburzeń rytmu dobowego stosuje się przede wszystkim melatoninę (Melatonina LEK-AM, Melatonina Pharma Nord, Circadin, Melatonic), która pomaga regulować rytm dobowy. W przypadkach nadmiernej senności dziennej można rozważyć leki stymulujące, takie jak modafinil (Vigil) czy metylofenidat (Concerta, Medikinet). Przy współistniejących zaburzeniach lękowych lub depresyjnych stosuje się leki przeciwdepresyjne o działaniu sedatywnym (Miansec, Remeron, Trittico CR).

Największą trudnością w leczeniu jest uzyskanie trwałej synchronizacji rytmu dobowego u pacjentów, których styl życia lub praca wymuszają nieregularny tryb funkcjonowania. Wyzwaniem jest także właściwe różnicowanie z innymi zaburzeniami snu oraz współwystępowanie z chorobami psychicznymi. Leczenie wymaga podejścia kompleksowego, łączącego farmakoterapię z interwencjami behawioralnymi, takimi jak fototerapia, chronoterapia i przestrzeganie zasad higieny snu.