Leki w grupie
„leki dojelitowe”

Leki dojelitowe to preparaty, które są zaprojektowane tak, aby uwalniać substancję czynną dopiero w jelicie cienkim lub grubym, omijając żołądek. Technologia ta chroni lek przed degradacją w kwaśnym środowisku żołądka oraz zapobiega podrażnieniu błony śluzowej żołądka przez potencjalnie drażniące substancje. Mechanizm działania opiera się na specjalnych powłokach (otoczkach dojelitowych), które są odporne na niskie pH żołądka, ale rozpuszczają się w wyższym pH środowiska jelitowego.

Do głównych grup leków dojelitowych należą: niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) w formie dojelitowej, takie jak diklofenak (Diclac, Dicloberl), kwas acetylosalicylowy (Acard EC, Aspirin Protect); inhibitory pompy protonowej, w tym omeprazol (Helicid, Losec), pantoprazol (Controloc, Nolpaza), ezomeprazol (Nexium); leki stosowane w chorobach zapalnych jelit, np. mesalazyna (Pentasa, Salofalk); enzymy trzustkowe (Kreon, Lipancrea); oraz niektóre antybiotyki i preparaty żelaza.

Największą zaletą stosowania leków dojelitowych jest zwiększenie bezpieczeństwa terapii poprzez zmniejszenie ryzyka uszkodzenia błony śluzowej żołądka. Ponadto, formy dojelitowe zapewniają lepszą biodostępność substancji, które mogłyby ulec degradacji w żołądku, oraz umożliwiają celowane dostarczanie leków do określonych odcinków przewodu pokarmowego. W przypadku chorób zapalnych jelit leki dojelitowe pozwalają na osiągnięcie wysokiego stężenia substancji czynnej bezpośrednio w miejscu zapalenia.

Najważniejsze niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków dojelitowych obejmują możliwość nieprzewidywalnego uwalniania substancji czynnej przy zaburzeniach motoryki przewodu pokarmowego lub zmianach pH. Nieprawidłowe przyjmowanie leków dojelitowych, np. ich kruszenie lub żucie, może prowadzić do przedwczesnego uwolnienia substancji czynnej i potencjalnych działań niepożądanych. Niektóre leki dojelitowe mogą wchodzić w interakcje z lekami zobojętniającymi kwas żołądkowy, co wpływa na ich skuteczność.

Ze względu na miejsce uwalniania substancji czynnej, leki dojelitowe można podzielić na: preparaty uwalniające substancję w dwunastnicy i jelicie cienkim (stosowane głównie w przypadku NLPZ i IPP), preparaty uwalniające substancję w jelicie cienkim (używane w chorobie Leśniowskiego-Crohna), oraz preparaty uwalniające substancję w jelicie grubym (stosowane w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego). Występują również w różnych postaciach, takich jak tabletki dojelitowe, kapsułki dojelitowe oraz granulaty dojelitowe.