zapobieganie zakażeniom grzybiczym u pacjentów ze zmniejszoną odpornością
Wskazanie

Zapobieganie zakażeniom grzybiczym u pacjentów ze zmniejszoną odpornością (profilaktyka przeciwgrzybicza) to kluczowy element opieki nad pacjentami z upośledzoną funkcją układu immunologicznego. Dotyczy to przede wszystkim pacjentów po przeszczepach szpiku kostnego, z neutropenią w trakcie chemioterapii, zakażonych HIV z niskim poziomem limfocytów CD4, a także osób po przeszczepach narządów miąższowych przyjmujących leki immunosupresyjne.

W profilaktyce zakażeń grzybiczych stosuje się najczęściej leki z grupy azoli, szczególnie flukonazol (Diflucan, Flukonazol, Flucofast, Flucoric), posakonazol (Noxafil, Posaconazole) oraz worykonazol (Vfend, Voriconazole). W przypadkach wysokiego ryzyka inwazyjnej aspergilozy stosuje się również amfoterycynę B w postaci liposomalnej (AmBisome) oraz echinokandyny, takie jak kaspofungina (Cancidas) czy anidulafungina (Ecalta).

Największym wyzwaniem w profilaktyce przeciwgrzybiczej jest równoważenie korzyści ze stosowania leków przeciwgrzybiczych z ryzykiem działań niepożądanych, interakcji lekowych oraz rozwoju oporności. Leki azolowe często wchodzą w interakcje z lekami immunosupresyjnymi, przeciwnowotworowymi oraz przeciwwirusowymi, co wymaga starannego monitorowania stężeń leków i dostosowywania dawek. Ponadto, przedłużona profilaktyka może prowadzić do selekcji szczepów grzybów opornych na stosowane leki.

Istotnym elementem postępowania jest także określenie optymalnego czasu trwania profilaktyki – powinna być ona stosowana w okresach największego ryzyka, na przykład w czasie głębokiej neutropenii po chemioterapii czy w pierwszych miesiącach po przeszczepie. Ważne jest również różnicowanie profilaktyki pierwotnej (u pacjentów bez wcześniejszego zakażenia grzybiczego) od wtórnej (u pacjentów po przebytym zakażeniu).

Oprócz farmakoterapii, ważnym aspektem zapobiegania zakażeniom grzybiczym jest również zapewnienie odpowiednich warunków środowiskowych dla pacjentów z głęboką immunosupresją, w tym filtracji powietrza w salach szpitalnych (filtry HEPA), unikania ekspozycji na potencjalne źródła grzybów (kwiaty, rośliny, prace remontowe) oraz odpowiednia higiena rąk personelu medycznego.