zapobieganie odrzucaniu przeszczepu po allogenicznej transplantacji szpiku
Wskazanie

Zapobieganie odrzucaniu przeszczepu po allogenicznej transplantacji szpiku (allo-HSCT) to kluczowy element opieki potransplantacyjnej. Odrzucenie przeszczepu może nastąpić, gdy układ immunologiczny biorcy rozpoznaje komórki dawcy jako obce i niszczy je, lub gdy przeszczepione komórki dawcy atakują tkanki biorcy (choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, GvHD). Wskazanie to dotyczy pacjentów poddawanych transplantacji szpiku z powodu chorób hematologicznych, takich jak białaczki, chłoniaki, zespoły mielodysplastyczne czy niedokrwistości aplastyczne.

W profilaktyce odrzucania przeszczepu stosuje się immunosupresję, która powinna być wdrożona jeszcze przed procedurą transplantacji i kontynuowana przez kilka miesięcy po zabiegu. Podstawowymi lekami stosowanymi w Polsce są: cyklosporyna (Sandimmun, Cyclaid), takrolimus (Advagraf, Envarsus, Prograf), sirolimus (Rapamune), mykofenolan mofetylu (CellCept, Myfortic) oraz metotreksat (Methotrexat-Ebewe, Trexan). Dodatkowo stosuje się globuliny antytymocytarne (Thymoglobulin, ATG-Fresenius) oraz przeciwciała monoklonalne jak alemtuzumab (MabCampath).

Najnowsze protokoły profilaktyczne często obejmują skojarzone leczenie, np. cyklosporyna z metotreksatem lub takrolimus z mykofenolanem mofetylu. W przypadku niespokrewnionych dawców lub niezgodności HLA, schematy immunosupresji są zwykle bardziej intensywne i mogą obejmować dodatkowo globuliny antytymocytarne lub cyklofosfamid po transplantacji (Endoxan).

Największe trudności w leczeniu obejmują balansowanie między skuteczną immunosupresją a ryzykiem poważnych infekcji. Zbyt intensywna immunosupresja zwiększa podatność pacjenta na zakażenia oportunistyczne (wirusowe, grzybicze, bakteryjne), które mogą być zagrażające życiu. Z drugiej strony, niewystarczająca immunosupresja może prowadzić do odrzucenia przeszczepu lub ciężkiej postaci GvHD. Dodatkowym wyzwaniem jest toksyczność leków immunosupresyjnych, zwłaszcza nefrotoksyczność inhibitorów kalcyneuryny, które mogą prowadzić do przewlekłej choroby nerek. Indywidualizacja leczenia i staranne monitorowanie parametrów klinicznych i laboratoryjnych są niezbędne dla zapewnienia powodzenia transplantacji.