leczenie choroby przeszczep przeciw gospodarzowi
Wskazanie

Choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (GvHD, ang. Graft-versus-Host Disease) to poważne powikłanie występujące po przeszczepieniu allogenicznych komórek krwiotwórczych lub szpiku kostnego. Rozwija się, gdy limfocyty T dawcy rozpoznają tkanki biorcy jako obce i atakują je. GvHD może mieć postać ostrą (występującą do 100 dni po przeszczepie) lub przewlekłą (pojawiającą się później). Ostre GvHD zwykle dotyka skóry, wątroby i przewodu pokarmowego, powodując wysypkę, żółtaczkę oraz biegunkę. Przewlekła postać może dodatkowo obejmować płuca, oczy i stawy.

W leczeniu pierwszego rzutu ostrej GvHD stosuje się glikokortykosteroidy, najczęściej metylprednizolon (Medrol, Solu-Medrol) lub prednizon (Encorton). W przypadku steroidooporności wykorzystuje się leki immunosupresyjne, takie jak cyklosporyna A (Sandimmun Neoral), takrolimus (Prograf, Advagraf), mykofenolan mofetylu (CellCept), czy inhibitory kalcyneuryny. W cięższych przypadkach stosuje się przeciwciała monoklonalne jak ruksolitynib (Jakavi), etanercept (Enbrel), infliksymab (Remicade, Remsima, Inflectra) czy bazyliksymab (Simulect).

W leczeniu przewlekłej GvHD oprócz standardowej terapii immunosupresyjnej zastosowanie znajdują również leki jak imatynib (Glivec), rytuksymab (MabThera, Rixathon) oraz ekstrakorporalna fotofereza. Niedawno zarejestrowano również belumosudil (w Polsce dostępny w ramach importu docelowego), który działa poprzez inhibicję kinazy Rho.

Największe trudności w leczeniu GvHD obejmują balansowanie między kontrolą reakcji immunologicznej a utrzymaniem odpowiedzi przeciwnowotworowej (efekt GvL – przeszczep przeciw białaczce), która jest korzystnym aspektem allotransplantacji. Długotrwała immunosupresja zwiększa ryzyko infekcji oportunistycznych, w tym zakażeń grzybiczych, wirusowych (CMV, EBV) i bakteryjnych, które mogą zagrażać życiu pacjenta. Ponadto, steroidooporność występująca u około 50% pacjentów znacząco pogarsza rokowanie. Wyzwaniem pozostaje również leczenie przewlekłej GvHD, która może prowadzić do trwałych uszkodzeń narządów i znacznego pogorszenia jakości życia pacjentów. Nowoczesne podejście terapeutyczne wymaga interdyscyplinarnego zespołu specjalistów i indywidualizacji leczenia.