zapobieganie chorobie przeszczep przeciw gospodarzowi
Wskazanie

Choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (GvHD, Graft-versus-Host Disease) to powikłanie występujące po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych, w którym limfocyty T dawcy rozpoznają tkanki biorcy jako obce i atakują je. GvHD może wystąpić w formie ostrej (do 100 dni po przeszczepie) lub przewlekłej (powyżej 100 dni). Najczęściej dotyka skóry, przewodu pokarmowego i wątroby, powodując wysypkę, biegunkę, uszkodzenie wątroby i inne objawy.

Zapobieganie GvHD jest kluczowym elementem opieki potransplantacyjnej. Stosuje się głównie immunosupresję profilaktyczną z wykorzystaniem inhibitorów kalcyneuryny (cyklosporyna A – Sandimmun Neoral, takrolimus – Prograf, Advagraf), często w połączeniu z metotreksatem (Methotrexat-Ebewe) lub mykofenolanem mofetylu (CellCept). W niektórych przypadkach stosuje się również globulinę antytymocytową (Thymoglobuline) lub alemtuzumab (MabCampath).

W polskiej praktyce klinicznej stosuje się także cyklofosfamid po przeszczepie (Endoxan) – zwłaszcza przy przeszczepach haploidentycznych. Dodatkowo wykorzystuje się sirolimus (Rapamune) oraz ewerolimus (Certican) jako elementy schematów profilaktycznych. W przypadkach wysokiego ryzyka GvHD stosuje się deplecję limfocytów T z materiału przeszczepowego.

Największe trudności w zapobieganiu GvHD obejmują znalezienie równowagi między profilaktyką GvHD a zachowaniem efektu przeszczep-przeciw-nowotworowi (GvL), który jest korzystny w przypadku przeszczepień wykonywanych z powodu chorób nowotworowych. Zbyt silna immunosupresja zwiększa ryzyko infekcji oportunistycznych i nawrotu choroby podstawowej. Dodatkowym wyzwaniem jest indywidualizacja leczenia w zależności od czynników ryzyka pacjenta, stopnia zgodności HLA oraz rodzaju przeszczepu, co wymaga doświadczenia klinicznego i ścisłego monitorowania pacjenta.