utrzymująca się nadczynność przytarczyc
Wskazanie

Utrzymująca się nadczynność przytarczyc (persistent hyperparathyroidism) to stan, w którym po pierwotnym leczeniu nadczynności przytarczyc (najczęściej chirurgicznym) nadal utrzymuje się podwyższony poziom parathormonu (PTH) oraz hiperkalcemia. Występuje u około 5-10% pacjentów poddanych paratyroidektomii i może być wynikiem nieradykalnego usunięcia gruczołów przytarczycznych, obecności dodatkowych, ektopowych gruczołów lub nawrotu choroby.

Główne objawy utrzymującej się nadczynności przytarczyc to osłabienie, zmęczenie, bóle kostne, kamica nerkowa, odwodnienie, zaburzenia psychiczne oraz powikłania sercowo-naczyniowe. Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia wapnia, fosforu i PTH w surowicy, badania obrazowe (USG, scyntygrafia MIBI, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny) w celu lokalizacji pozostałych lub ektopowych gruczołów przytarczycznych.

W leczeniu farmakologicznym utrzymującej się nadczynności przytarczyc stosuje się kalcymimetyki, które zwiększają wrażliwość receptorów wapniowych w przytarczycach. Głównym przedstawicielem tej grupy dostępnym w Polsce jest cynakalcet (Mimpara, Cinacalcet Accord, Cinacalcet Mylan). W cięższych przypadkach można zastosować bisfosfoniany (Alendronic Acid Bluefish, Ostolek, Ostenil) w celu hamowania resorpcji kostnej. Suplementacja witaminy D (Vigantol, Devikap) jest również ważnym elementem terapii.

Leczenie ostateczne obejmuje najczęściej reoperację i usunięcie pozostałych tkanek przytarczyc. Przy trudnościach w lokalizacji pozostałych gruczołów pomocne są nowoczesne techniki obrazowania, w tym PET-CT z zastosowaniem specyficznych znaczników.

Największym wyzwaniem w leczeniu utrzymującej się nadczynności przytarczyc jest precyzyjna lokalizacja pozostałych lub ektopowych gruczołów przytarczycznych. Reoperacja wiąże się z wyższym ryzykiem powikłań, w tym uszkodzenia nerwu krtaniowego wstecznego i trwałej niedoczynności przytarczyc. Dodatkową trudnością jest decyzja o momencie ponownej interwencji chirurgicznej – zbyt wczesna reoperacja może być niepotrzebna, gdy poziomy PTH mogą się jeszcze znormalizować, natomiast zbyt późna może prowadzić do poważnych powikłań hiperkalcemii.