nawracająca nadczynność przytarczyc
Wskazanie

Nawracająca nadczynność przytarczyc (recurrent hyperparathyroidism) to stan chorobowy charakteryzujący się ponownym wzrostem poziomu parathormonu (PTH) we krwi po wcześniejszym leczeniu pierwotnej lub wtórnej nadczynności przytarczyc. Najczęściej do nawrotu dochodzi po leczeniu operacyjnym (paratyroidektomii), które jest podstawową metodą terapii pierwotnej nadczynności przytarczyc.

Nadczynność przytarczyc prowadzi do podwyższonego stężenia wapnia w surowicy (hiperkalcemii), co może skutkować szeregiem objawów klinicznych, takich jak: osłabienie mięśniowe, przewlekłe zmęczenie, bóle kostne, kamica nerkowa, zaburzenia psychiczne, a także powikłania sercowo-naczyniowe. Nawrót choroby może nastąpić z powodu niecałkowitego usunięcia chorobowo zmienionych przytarczyc, obecności dodatkowych gruczołów przytarczycznych (przytarczyc dodatkowych) lub rozrostu pozostawionych fragmentów przytarczyc.

W leczeniu farmakologicznym nawracającej nadczynności przytarczyc stosuje się leki obniżające stężenie wapnia w surowicy oraz wpływające na metabolizm kostny. Wśród dostępnych w Polsce preparatów stosuje się: kalcymimetyki (Mimpara, Cinacalcet Accord, Cinacalcet Mylan), które zwiększają wrażliwość receptorów wapniowych w przytarczycach na wapń; bisfosfoniany (Alendronate Bluefish, Ostenil, Ostolek, Risendros) hamujące resorpcję kostną; witaminę D i jej analogi (Alfadiol, Calperos, Devikap) w przypadku współistniejącej hipowitaminozy D.

Największe trudności w leczeniu nawracającej nadczynności przytarczyc wiążą się z ustaleniem optymalnej strategii terapeutycznej – wyborem między ponownym zabiegiem chirurgicznym a leczeniem zachowawczym. Reoperacja jest technicznie trudniejsza z powodu zrostów i zmienionej anatomii po pierwotnym zabiegu, co zwiększa ryzyko powikłań, takich jak uszkodzenie nerwu krtaniowego wstecznego czy trwała niedoczynność przytarczyc. Z kolei długotrwałe leczenie farmakologiczne wymaga regularnego monitorowania parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej i może wiązać się z działaniami niepożądanymi leków (np. zaburzenia żołądkowo-jelitowe przy stosowaniu kalcymimetyków). Istotnym wyzwaniem jest również precyzyjna lokalizacja patologicznej tkanki przytarczycznej przed ewentualną reoperacją, co wymaga zastosowania zaawansowanych technik obrazowych.